III SA/Wa 2349/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, sędzia WSA Waldemar Śledzik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Minister Finansów, po rozpatrzeniu zażalenia R. P. (dalej zwanego Skarżącego) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia [...] października 2014 r., oddalające skargę Skarżącego jako nieuzasadnioną, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej: "K.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619, z późn. zm., dalej jako "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił stan faktyczny, z którego wynikało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku Skarżącego, na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia 9 kwietnia 2013 r. (nr: [...], [...], [...] i [...]), obejmujących zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych za 2011 rok w kwocie należności głównej 2770 zł wraz z odsetkami. W toku postępowania egzekucyjnego, w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, zawiadomieniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę Skarżącego u pracodawcy. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 9 września 2014 r., natomiast Zobowiązanemu odpis tego zawiadomienia doręczono w dniu 29 sierpnia 2014 r. W odpowiedzi pracodawca poinformował w piśmie z dnia 11 września 2014 r., iż jest potrącane zajęcie z wynagrodzenia w maksymalnej kwocie podlegającej egzekucji przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. Pismem z dnia 3 września 2014 r. Skarżący złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną, w której zakwestionował zasadność naliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. w decyzjach wymiarowych z dnia [...] lutego 2013 r. (utrzymanych w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w O. decyzjami z dnia [...] marca 2013 r.). Skarżący wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu merytorycznego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie spraw dotyczących skarg na decyzje określające zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych, które to zobowiązania stanowiły przedmiot postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...]października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O. oddalił skargę jako nieuzasadnioną. Skarżący w zażaleniu z dnia 10 października 2014 r. (uzupełnionym pismem z 10 grudnia 2014 r.) ponowił treść skargi na czynności egzekucyjne podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. oraz wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie do czasu merytorycznego rozpatrzenia przez WSA w Olsztynie skargi na decyzje wymiarowe w stosunku, do których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Minister Finansów wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z przepisem art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 1a pkt. 12 lit. a tej ustawy - egzekucji z wynagrodzenia za pracę. Czynności tej dokonano na podstawie art. 72 powołanej ustawy, zgodnie z którym organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu (art. 72 § 2 u.p.e.a.). Zgodnie z § 4 pkt 1 powołanego powyżej art. 72, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu do pracodawcy zawiadamia się również zobowiązanego o zajęciu jego wynagrodzenia za pracę, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis wezwania przesłanego do pracodawcy, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób. Zdaniem Ministra Finansów w sprawie możliwe było przeprowadzenie czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenie za pracę i nie stwierdzono też uchybień formalnych w dokonanej czynności egzekucyjnej. Organ odwoławczy wskazał, że druk zajęcia wierzytelności pieniężnej odpowiada wzorowi określonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.), zawiadomienie podpisane zostało przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego, a ponadto doręczone zostało zarówno dłużnikowi zajętej wierzytelności, jak i Skarżącemu. Minister Finansów nie podzielił ponadto stanowiska Skarżącego, iż trybie skargi na czynności egzekucyjne podlegają rozpatrzeniu kwestie materialnoprawne stanowiące podstawę uruchomienia odrębnego postępowania administracyjnego. W ramach postępowania egzekucyjnego Strona posiada bowiem ochronę prawną na każdym jego etapie. Minister Finansów zaznaczył, że podnoszone kwestie związane z zasadnością i wymagalnością obowiązku w podatku od czynności cywilnoprawnych określonego przez wierzyciela (tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w O.) w decyzjach wymiarowych nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 u.p.e.a. Zgodnie z art. 29 § 1 ww. ustawy, organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu merytorycznego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie spraw dotyczących skarg na decyzje określające zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych, Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowania sądowo-administracyjne prowadzone przez WSA w Olsztynie w sprawach skarg na decyzje określające zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych zostały już zakończone prawomocnymi orzeczeniami (postanowienia WSA w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2013 r. w sprawach o sygn. akt I SA/Ol 293-295/13 oraz wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 września 2013 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 296/13). W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na tym, że Minister Finansów rozpatrując przedmiotową sprawę pominął szereg istotnych dla prawidłowego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy okoliczności w tym przede wszystkim pominął wyjaśnienia złożone przez Skarżącego, - naruszenie art. 10 K.p.a. przez pozbawienie prawa do czynnego udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonego orzeczenia, - błędną wykładnię i interpretację zastosowanych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Finansów i stwierdzenie, że nie posiada żadnych zaległości w podatku od czynności cywilnoprawnych. W uzasadnieniu Skarżący przedstawił okoliczności powstania obowiązku podatkowego związane z nabyciem spadku po zmarłym ojcu i dziale masy spadkowej z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców. Zdaniem Skarżącego nie powinno dojść do egzekwowanego przez organ egzekucyjny zobowiązania podatkowego względem Skarbu Państwa ponieważ nie doszło do jego wzbogacenia. Końcowo Skarżący wskazał na uniemożliwienie mu zapoznania się z aktami sprawy które miało miejsce w postępowaniu wymiarowym oraz pominięcie ważnych okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie były postanowienia organów egzekucyjnych wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a. Stosownie do powołanego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Powołany przepis prawa stanowi swoistą ochronę zobowiązanego przed naruszeniami przepisów postępowania. W ramach tego środka zaskarżenia można jednak wnosić wyłącznie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego bądź egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji określa postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. Jednocześnie zawiera gwarancje i procedury, które stwarzają możliwość podjęcia prawnej weryfikacji czynności egzekucyjnych oraz przewiduje określone następstwa, gdy czynności te zostały podjęte z naruszeniem ustawy. Gwarancje te służą zobowiązanemu w zależności od rodzaju i momentu naruszenia jego interesu prawnego, przy czym ustawa nie przewiduje możliwości stosowania zamiennych środków ochrony przy naruszeniu tego samego dobra prawnego. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej (w niniejszej sprawie - zajęcia wynagrodzenia za pracę) zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl. oraz wyrok NSA z 22 września 2010 r. sygn. II FSK 568/09). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności egzekucyjnych (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe w trybie tego środka prawnego podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy ustawa przewiduje w związku z określonymi zdarzeniami w postępowaniu egzekucyjnym wniesienie np. zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje wniesienie pozwu do sądu. Za niedopuszczalną uznaje się sytuację, w której miałaby występować konkurencyjność środków służących ochronie praw zobowiązanego zawartych w u.p.e.a. mających prowadzić - w wyniku ich uwzględnienia - do jednakowych skutków procesowych. Wskazuje się, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (zob. wyroki WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08, LEX nr 489600 oraz z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/09, LEX nr 486252). Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu (art. 54 § 1 u.p.e.a.). Przy czym przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.). Sąd badając przedmiotową sprawę nie dopatrzył się nieprawidłowości w prowadzonym wobec Skarżącego postępowaniu egzekucyjnym. Z akt sprawy wynikało, że zajęcie wynagrodzenia za pracę dokonane zostało zgodnie z art. 72 ww. ustawy poprzez przesłanie do pracodawcy - firmy K. S. zawiadomienia z 26 sierpnia 2014 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej Skarżącego z wynagrodzenia za pracę. Podstawę dokonania zajęcia wierzytelności Skarżącego stanowiły tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...] wystawione przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., które zostały doręczone Skarżącemu w dniu 16 kwietnia 2013 r. Sąd wskazuje, że w myśl art. 7 § 2 u.p.e.a. egzekucyjnej organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, Do środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a ustawy egzekucyjnej zaliczyć należy zajęcie prawa majątkowego stanowiącego wynagrodzenie za pracę. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanego obowiązku o charakterze pieniężnym zastosował prawidłowo przewidziany w u.p.e.a. – w art. 1 a pkt 12 lit. a tiret drugi - środek egzekucyjny tj. z wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z art. 72 § 1 ww. ustawy organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Z akt sprawy wynika, że stosowne zawiadomienia o zajęciu z dnia 26 sierpnia 2014 r. zostały przesłane pracodawcy, a Skarżący został o tej czynności powiadomiony w dniu 29 sierpnia 2014 r. Zauważyć także należy, że wystawione zawiadomienie o zajęciu odpowiadało wzorowi zamieszczonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. Zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., czym wypełniono przesłanki zawarte w art. 67 § 1 u.p.e.a. Czynność egzekucyjna zajęcia wynagrodzenia za pracę została dokonana w oparciu o tytuły wykonawcze doręczone uprzednio, a więc w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. Skarżący podniósł również zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. przez nie zapewnienie mu możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Sąd zauważa, iż stosownie do art. 18 u.p.e.a. - jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 7 kwietnia 2011 r., w sprawie I SA/Sz 54/11 (LEX nr 991440) zgodnie z którym "odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym należy rozumieć, że przepisy Kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełnić, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym. Ze względu na szczególny charakter postępowania egzekucyjnego, rozumianego jako szereg czynności procesowych podejmowanych przez organy egzekucyjne oraz inne podmioty, nie znajduje w nim zastosowania zasada ogólna postępowania administracyjnego wyrażona w art. 10 § 1 K.p.a., nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiająca im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań". Jednakże strona, w każdym stadium postępowania miała prawo przeglądania akt sprawy stosownie do treści art. 73 § 1 K.p.a., z którego to nie skorzystała. Ostatni zarzut odnosił się do naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. W tym miejscu również odwołać należy się do treści art. 18 u.p.e.a., jednak mimo że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie dotyczy zaległości podatkowej, do prowadzenia postępowania celem jej wyegzekwowania nie mają zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej. Natomiast naruszenia przepisów K.p.a. w kontrolowanej sprawie Sąd się nie dopatrzył. W konsekwencji za bezpodstawny uznano zarzut błędnej wykładni i interpretacji przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, które nie miały w niniejszej sprawie zastosowania. W związku z powyższym, stwierdzić należy, iż w świetle powyższego słusznie Minister Finansów w niniejszej sprawie uznał, iż czynności egzekucyjne zostały przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.