III SA/Wa 2378/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Sałek po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w sprawie ze skargi R. z siedzibą na Białorusi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji postanawia odmówić wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji R. z siedzibą na Białorusi (dalej zwana "Skarżącą"), wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji. W skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej "P.p.s.a."), przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie wskazuje się, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (vide: postanowienie NSA z dnia 5 maja 2005 r., sygn. akt I OZ 371/2005, LexPolonica nr 402363). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem w nim zawartym. Problem wykonania aktów administracyjnych dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą, którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot staje się do czegoś zobowiązany, a drugi uprawniony (vide T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 295-296). Z powyższego wynika, iż nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania. Wstrzymanie wykonania orzeczenia dotyczy tylko takich sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Dokonując oceny wniosku o wstrzymanie przez pryzmat przesłanek, określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., wskazać należy, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania decyzji co do istoty nie wywołuje żadnych skutków w obrocie prawnym. Jednak mając na uwadze treść wniosku o wstrzymanie nie ulega wątpliwości, iż nie dotyczy on w istocie wstrzymania skutków zaskarżonego postanowienia - lecz decyzji, której to postanowienie dotyczy - tj. rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od września 2014 r. do grudnia 2015 r. Ten ostatni akt jest z całą pewnością wykonalny i wywołuje skutki materialnoprawne. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. rozszerza możliwość wstrzymania zaskarżonych aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, jednakże wyłącznie, gdy taki wniosek zostanie złożony przez skarżącego (por postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1888/17, z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 1944/17, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 sierpnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 641/17). Początkowo w literaturze istniał spór dotyczący rozumienia powyższego pojęcia. W orzecznictwie prezentowane jest obecnie jednolite stanowisko, że treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. objęte są zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Co jednak istotne - na gruncie rozpoznawanej sprawy - z art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika przede wszystkim to, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Sąd nie orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu z urzędu. Przy braku odpowiedniego wniosku skarżącego sąd administracyjny nie będzie uprawiony do podjęcia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd nie jest również uprawiony do wyjścia poza granice wniosku (por. R. Hauser, M. Wierzbowski "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" Wyd. C.H. Beck, W-w: 2 Wydanie, str. 363, oraz powołane tam orzecznictwo NSA). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w art. 61 § 3 P.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20 grudnia 2004 r. sygn. akt GZ 138/04). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak NSA w postanowieniach z dnia: 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04; 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04 i z 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Wnioskujący winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Zadaniem Sądu jest natomiast zbadanie, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają (lub nie) za uwzględnieniem jej wniosku. Jak ponadto podkreśla się w orzecznictwie, strona skarżąca jest wręcz zobligowana do przedstawienia argumentów i uzasadniających je dokumentów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09 i z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09). Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie, gdyż sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość ich zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Bez wskazania konkretnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację strony skarżącej nie jest możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania spornej decyzji. Podzielając w całości przedstawioną powyżej i ugruntowaną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz odnosząc ją do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że Skarżąca nie wykazała istnienia określonych w powołanym przepisie przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji. Skarżąca nie przywołała żadnych okoliczności, które poprzez wykonanie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. mogłyby doprowadzić do wyrządzenia jej niepowetowanej szkody, jednocześnie powodując trudne do odwrócenia skutki materialne. Nie podała żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność jej wniosku. Wykazanie okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji mogłoby polegać na uprawdopodobnieniu, że w konkretnej sytuacji wyegzekwowanie zobowiązań podatkowych na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, spowoduje szkodę inną niż tylko pomniejszenie majątku o kwotę tych zobowiązań lub wywoła skutki niemożliwe do odwrócenia przez zwrot tych kwot, w sytuacji gdyby w wyniku kontroli sądowej okazało się, iż decyzje podatkowe ustalające ich wysokość były wadliwe. Skoro we wniosku zabrakło danych o stanie majątkowym Skarżącej, jak również kwota ciążącego na niej zobowiązania nie została zestawiona z obecnymi środkami finansowymi, którymi dysponuje, ani z innymi danymi, które świadczą o jej kondycji finansowej, nie sposób zatem uznać, że w aktach sądowych i w przedmiotowym wniosku zawarte są jakiekolwiek argumenty czy dane, które umożliwiłyby Sądowi ocenę aktualnej sytuacji Skarżącej z punktu widzenia przesłanek do wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Natomiast sam fakt istnienia obowiązku wykonania aktu lub czynności organu administracyjnego nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania wnioskowanej decyzji. Strona składając wniosek w przedmiocie wstrzymania zaskarżonego aktu powinna wykazać, że wykonanie ciążącego na niej zobowiązania, wypełnia przesłanki wskazane w powołanym na wstępie przepisie. W związku z powyższym skoro Skarżąca w złożonym wniosku nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, brak było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej i wydania orzeczenia zgodnego z jej oczekiwaniami. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.