III SA/Wa 2495/17

11/10/2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 11/10/2017 r. po rozpoznaniu wniosku M. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/05/2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. i styczeń 2015r. p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca M. sp. z o.o., złożyła w wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w formularzu PPPr. Wyjaśniła, że: - nie prowadzi działalności operacyjnej i nie generuje przychodu; - konto Spółki, w wyniku decyzji Prokuratora, zostało zablokowane w 2014 r.; - Skarżąca posiadała w 2014 r. na rachunku kwotę 179 tys. zł; - Skarżąca do chwili obecnej nie uiściła swoich należności publicznoprawnych (pozostało ok 4 tys. do spłaty tytułem VAT); - z uwagi na blokadę rachunku Skarżąca uiściła jedynie część zaległości wobec dostawców (zaległości ok 140 tys. zł); - nie posiada aktywów pozabilansowych, środków trwałych i in.; - posiada debet na rachunku (139845, 72 zł). W wykonaniu wezwania urzędnika sadowego z 4/09/2017 r. o przedłożenie dokumentacji finansowej, precyzyjne określenie środków finansowania uzyskanych przez Spółkę ze źródeł zewnętrznych, czynności podjętych w celu zgromadzenia środków na poczet kosztów sądowych podjętych po wszczęciu postępowania w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania; wskazania czynności podjętych w celu zwolnienia zablokowanych środków – Skarżąca, w piśmie z 30/9/2017 r., poinformowała o tym, że: - brak jakichkolwiek środków finansowych; - na rachunku Spółki zablokowano kwotę 180233,72, z czego zostało uregulowanych część zobowiązań; - zaległości wobec kontrahentów wynoszą ok 160388 zł; - należności za usługi księgowe przejął na siebie wspólnik (podpisując weksel na kwotę ok 13 tys. zł); - nie jest w stanie generować sprawozdań i bilansów, ponieważ dokumenty księgowe zostały zatrzymane ponad 3,5 roku temu; - wobec zablokowania rachunku bankowego, kwota niespłaconych zobowiązań wobec banku wynosi ok 2627,75 zł; - zadeklarowała uiszczenie kosztów sądowych w kwocie 1000 zł. Skarżąca załączyła sprawozdanie finansowe za okres od 15/5 do 31/12/2013 r; odpis wniosku o odroczenie zapłaty podatku; protokół zdawczo-odbiorczy przekazania dokumentów; kserokopie faktur; deklaracja wekslowa "in blanco"; postanowienie o zatwierdzeniu zatrzymania rzeczy; kserokopie rachunku bankowego i in. Należy wskazać Skarżącej, że w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1010/12, publ. LEX nr 1240471). Jeżeli strona uchyla się od przedstawienia dokumentacji potwierdzającej istniejący stan, to powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Ustawodawca, w odniesieniu do oceny wniosków składanych przez osoby prawne lub jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, wprowadził większe rygory, koncentrując się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a ponadto uzależnił przyznanie prawa pomocy, mimo zaistnienia przesłanek ustawowych, od uznania sądów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I FZ 226/14, publ. LEX nr 1492476). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 792/13, publ. LEX nr 1452809). W rozpatrywanej sprawie skarżąca spółka została wezwana przez referendarza sądowego o wykazanie czynności, które podjęła w celu zwolnienia środków zablokowanych na rachunkach bankowych jak też o wskazanie czynność po wszczęciu w stosunku do niej postępowania podatkowego – do podjęcia których, jak wynika z orzecznictwa, byłą zobowiązana – tj. w celu zabezpieczenia środków na poczet kosztów postępowania. Nadto zwrócił się o wskazanie wysokości finansowania ze źródeł zewnętrznych, jak też o przedłożenie sprawozdania finansowego za ostatni rok. Referendarza sądowego nie przekonuje odmowa przekazania sprawozdania finansowego przez Skarżącą, ponieważ nie wykazała ona odmowy udostępnienia jej dokumentów finansowych przez organy państwa i zadeklarowanej niemożności sporządzenia sprawozdania. Obowiązek sporządzenia i złożenia sprawozdania finansowego, o które urzędnik wnioskował, spoczywa na spółkach, które są związane regulacjami ustawy o rachunkowości (np. por. art. 4 ust. 3 ustawy o rachunkowości, Dz.U. z 2016, poz. 1047 t.j.). Nawet w sytuacji, gdy nie doszło do zatwierdzenia sprawozdania finansowego do 30 czerwca, to należy je złożyć w KRS. Za nieprowadzenie ksiąg rachunkowych grożą stosowne sankcje (grzywna, kara pozbawienie wolności). Do zaistnienia powyższego przestępstwa nie jest wymagane, aby nastąpił określony skutek. Wobec tego niezrozumiała jest niechęć strony do złożenia dokumentów, które powinna posiadać. W każdym natomiast razie nikt, w tym skarżąca, nie powinna wywodzić pozytywnych skutków z nieprzestrzegania prawa - w tym wypadku, przede wszystkim, przepisów ustawy o rachunkowości. Referendarz sądowy przywołuje regulacje z ustawy z 1994 r o rachunkowości, ponieważ dokumenty finansowe strony, które strona ma obowiązek sporządzać, są jednym z podstawowych źródeł oceny jej sytuacji. Skarżąca nie wykazała zarazem ani czynności podjętych w celu zabezpieczenia środków na poczet postępowania – i to pomimo przedmiotu postępowania podatkowego wszczętego postanowieniem z 24 czerwca 2014 r. (rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania), ani czynności podjętych w celu zwolnienia zabezpieczonych środków na rachunku bankowych. Przy czym, jak z orzecznictwa NSA, prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie jest przeszkoda dla zgromadzenia środków na poczet postępowania sądowego. Co więcej, pomimo wielokrotnych stwierdzeń Strony o braku (jakichkolwiek) środków finansowych, zaprzestaniu działalności, braku uczestnictwa wspólników w pokrywaniu kosztów postępowania (za wyjątkiem finansowania usług księgowych), Skarżąca zadeklarowała gotowość do pokrycia części kosztów wpisu od skargi – z tych, jak domniemywa urzędnik sadowych "nieposiadanych" środków – w wysokości 1000 zł. Stąd pogląd o braku wypełniania przesłanek z art. 246 u.p.p.s.a. uprawniających referendarza sądowego do decyzji o pokryciu przez Społeczeństwo kosztów postępowania sądowego – Skarżącej. Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.