III SA/Wa 2608/15

30.10.2015 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 30.10.2015 r po rozpoznaniu wniosku M. sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /07/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2013 r p o s t a n a w i a odmówić spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M. sp. z o.o., wnioskiem w skardze, a następnie – w wykonaniu wezwania referendarza sądowego - na formularzu PPPr z 23/10/2015 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka, w wykonaniu wezwania referendarza sądowego (m.in. o zestawienie faktur VAT za sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gosp, zestawienie należności i zobowiązań, wysokości dopłat poczynionych przez wspólników, wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności spółki – korespondencji, obsługi prawnej, księgowej, wysokości kosztów sądowych, w których strona może partycypować etc), przekazała postanowienie o usunięciu z wykazów podmiotów dokonujących dostawy towarów, które złożyły kaucję gwarancyjną, zawiadomienie o zajęciu środka transportu, protokół zajęcia i odbioru nieruchomości. W formularzu PPPr spółka poinformowała, że wobec zajęcia wszystkich środków pieniężnych spółki oraz jej środków trwałych, nie posiada środków na poczet opłaty wpisu od skargi. Wartość kapitału zakładowego została oznaczona na kwotę [...] zł, wartość środków trwałych – na kwotę ok [...] tys. zł, wysokość zysku/strat za ostatni rok na kwotę 120000 zł. Poinformowała, ze wszystkie środki firmy zostały zajęte na mocy zaskarżonej decyzji. Nadto, spółka w piśmie z 23/10/2015 r wskazała, że nie posiada (z uwagi na postępowanie egzekucyjne) żadnych wolnych środków finansowych, a wszystkie konta bankowe zostały zablokowane. Z uwagi na wysokość orzeczonych zobowiązań podatkowych (10.900.000,- zł) spółka nie może uiścić wpisu w wysokości 100 tys. zł. Zakres wniosku o prawo pomocy wynika z oświadczenia zawartego w skardze (zwolnienie od kosztów sądowych). Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznanie skargi spółki przez Sąd zależy od uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 000 zł. Wydaje się, ze Sądy usiłowały już poznać (i ocenić) sytuację finansową spółki (por sprawa I Fz 157/15). Referendarz sądowy dążył do poznania sytuacji finansowej spółki, ponieważ tylko w ten sposób można rozpocząć rozważania o – ewentualnym – przyznaniu spółce prawa pomocy. W tym celu wezwał spółkę o przekazanie stosownych informacji (akapit drugi ab initio), których spółka nie przekazała. Niewykonany został właściwie żaden z punktów wezwania: nie ma w aktach sprawy ani dokumentów sprawozdawczych, ani zestawienia faktur, ani wyciągów z rachunków bankowych, ani oznaczenia źródeł pokrywania bieżących wydatków, ani nawet wskazania kosztów działania pełnomocnika. Skąd zatem ma urzędnik sądowy czerpać wiedzę, by mieć możliwość oceny (istnienia) przesłanek z art. 246 u.p.p.s.a? Spółka, owszem, złożyła szczątkowe dokumenty świadczące o jej fragmencie sytuacji finansowej, lecz nie są to materiały, z których możnaby wnosić, co do jej sytuacji w ogóle. Postępowania egzekucyjne, spory, strata i in są nieodłącznym elementem niemal każdej działalności gospodarczej, na co wskazuje nieodmiennie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tym zakresie niewykonanie wezwania referendarza sądowego nosi znamiona jaskrawego lekceważenia treści zaleceń urzędnika a informacje niezbędne do obiektywnej oceny wniosku pozostały dla urzędnika oceniającego wniosek "magnum ignotum" (wielką niewiadomą). Marginalnie tylko referendarz sądowy wskazuje, że rozmiar (znaczny) prowadzonej działalności, jeszcze w 2013 r (którego "pokłosiem" są zaległości podatkowe w kwocie ponad 10 mln zł), wynikający choćby z akt podatkowych, nakłada na podmiot prowadzący działalność gospodarczą obowiązek zabezpieczenia środków na poczet sporów sądowych w proporcji właściwej do wysokości obrotów (por postanowienie z 18 stycznia 2008 r. I OZ 809/07, CBOSA). Pogląd o zbliżonej treści wyraża – obok Naczelnego Sądu Administracyjnego - także Minister Sprawiedliwości: w ramach finansowej kalkulacji kosztów prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien przewidywać również środki na ewentualne dochodzenie należności i spory sądowe (odpowiedź podsekretarza stanu w ministerstwie sprawiedliwości - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 4754 w sprawie zwolnień od kosztów postępowania sądowego). Fakt, na który powołuje się spółka, że "ze względu na wysokość orzeczonych zobowiązań podatkowych (10900000,00 zł) spółka nie była w stanie zabezpieczyć środków w wysokości 100000 zł na uiszczenie wpisu" nie uzasadnia przyznanie spółce prawa pomocy choćby dlatego, że nie wykazała ona, by uiściła ta zaległość podatkową. Dlatego też – niezależnie od okoliczności dysponowania przez stronę profesjonalna pomocą prawną (i skutków prawnych art. 6 u.p.p.s.a. po w stanie prawnym po zmianach wynikających z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., Dz.U.2015.658) - referendarz sądowy nie rozważa na tym etapie kolejności zaspokajania należności publicznoprawnych i skutków (prawnych) wyboru spółki w tym zakresie. Argument strony o groźbie ogłoszenia upadłości także nie może samoistnie skutkować przyznaniem prawa pomocy, ponieważ zróżnicowanie orzecznictwa w zakresie prawa pomocy podmiotów, które ogłosiły upadłość wynika z oceny konkretnego stanu faktycznego, a następnie z odmiennej (niż w prawie pomocy) kwalifikacji poszczególnych cech potencjalnie różnicujących rozstrzygnięcie (wielość spraw, posiadanie majątku, zobowiązań, obowiązek przewidywania). W orzecznictwie przyjmuje się obecnie, że ogłoszenie upadłości nie przesądza o konieczności zwolnienia syndyka od opłat sądowych, ponieważ upadłośc jest jednym z etapów działalności gospodarczej, na którym dany podmiot reguluje swoje zobowiązania (postanowienie z 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 2105/14, z 28 stycznia 2015 r II FZ 1935/14, sp z o.o., z 21 stycznia 2015 r II FZ 1937/14, z 22 stycznia 2015 r I FZ 485/14, z 11 czerwca 2008 r I FZ 204/08, z 11 czerwca .2008 r I FZ 205/08, postanowienie z 17 czerwca 2013 r I GZ 176/13, CBOSA i in).; Z tych powodów, szacunek dla dorobku nakazuje referendarzowi sądowemu uznanie, że spółka nie wykazała zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.). W konsekwencji, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., postanowił, niestety, jak w sentencji.