III SA/Wa 2623/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązań z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za grudzień 2004 r. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2013 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania E. G. (dalej: "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że decyzją z [...] maja 2012 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) z dnia [...] września 2010 r. W odwołaniu Skarżący wniósł o zmianę w/w decyzji poprzez stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2010 r. Skarżący podniósł, że decyzja ta jest dotknięta wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności, tj. narusza art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej: "O.p." , gdyż została skierowana do osoby niebędącej podmiotem w sprawie. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2609/12 uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] maja 2012 r. ze względu na naruszenie przepisów postępowania podatkowego, tj. jest art. 130 § 1 pkt 6 w związku z art. 221 O.p. WSA zalecił, aby przy rozpatrywaniu odwołania nie uczestniczyli ci sami pracownicy, którzy brali udział w wydaniu decyzji z dnia [...] maja 2012 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek Skarżącego z dnia 30 grudnia 2011 r., w którym wniósł on o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2010 r., podnosząc zarzut naruszenia art. 247 § 1 pkt 5 O.p. poprzez skierowanie ww. decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Decyzją, której stwierdzenia nieważności żąda Skarżący, Prezes Zarządu PFRON określił wysokość zobowiązania z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za grudzień 2004 r. w kwocie 9.707,00 zł. Minister Pracy i Polityki Społecznej powołując się na przepis art. 247 § 1 O.p. stwierdził, że z przedłożonej dokumentacji nie wynika, by zaistniała którakolwiek z przesłanek stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa zarządu PFRON z dnia [...] września 2010 r. Przede wszystkim zaś w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż osoba, do której skierowano decyzję i w stosunku do której określono wysokość zobowiązania nie jest podmiotem będącym stroną w sprawie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stroną postępowania dotyczącego określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON jest, zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy i nie osiągający wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych na poziomie co najmniej 6%. Natomiast zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. W związku z powyższym stroną w/w postępowania podatkowego był Skarżący, jako osoba fizyczna prowadząca do 11 grudnia 2012 r. działalność gospodarczą pod nazwą "C." w P. Z treści decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2010 r. jednoznacznie wynika w stosunku do kogo organ ustalił obowiązek podatkowy. Prezes Zarządu PFRON określił wysokość zobowiązania wobec strony "C." E. G., czyli z powołaniem imienia i nazwiska osoby prowadzącej działalność gospodarczą, a nie samej firmy "C. E. G." z czego wynika, że zobowiązanie dotyczy Skarżącego. Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonej przez Ministra Gospodarki wynika, że Skarżący prowadził do 11 grudnia 2012 r. działalność gospodarczą pod nazwą "C." w P. Organ odwoławczy przyznał, że oznaczenie strony powinno brzmieć E. G. "C.", jednakże jego zdaniem użyte przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w odwrotnej kolejności sformułowanie "C." E. G. nie stanowi przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji. Dlatego uznał, że w/w decyzja została skierowana prawidłowo do osoby będącej stroną w przedmiotowej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Podniósł, że zaskarżone decyzje naruszają art. 247 § 1 pkt 5 O.p. poprzez odmowę zastosowania tego przepisu w sprawie. Zdaniem Skarżącego, adresatem decyzji jest "C." E. G., a taki podmiot praw i obowiązków nie istnieje. E. G. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "C." E. G., nie można jednak utożsamiać przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym z podmiotem praw i obowiązków, w tym i publicznoprawnych. Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, po czym stwierdził, że skierowanie przez organ decyzji do firmy zamiast do osoby fizycznej powoduje, iż decyzja ta zawiera wadę powodującą jej nieważność. Fakt, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą, w skład której wchodzi jego imię i nazwisko nie oznacza, że można zamiennie i dowolnie wskazywać jako stronę postępowania jego i prowadzone przez niego przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym. Według Skarżącego nie ma racji Minister Pracy i Polityki Społecznej, iż nie było wątpliwości w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] września .2010 r. kto jest stroną postępowania. Gdyby organ zadał sobie trud przejrzenia dokumentacji, z łatwością ustaliłby, że w istocie organ prowadzący postępowanie nie miał pojęcia, kto jest jego stroną. Również fragmenty uzasadnienia ww. decyzji, mówiące o stronie, nie mogą się odnosić do Skarżącego. W decyzji tej organ powołuje się na dane z KRS, natomiast Skarżący nie był i nie jest ujawniony w KRS. W odpowiedzi na Skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie Skarżący utrzymywał, że decyzja Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] września 2010 r. określająca wysokość zobowiązania z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za grudzień 2004 r. jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., gdyż jako adresat tej decyzji została wskazana "C." E. G., czyli podmiot nie będący stroną w sprawie. Zdaniem Skarżącego, okoliczność. że prowadzi on działalność gospodarczą pod firmą, w skład której wchodzi jego imię i nazwisko nie oznacza, że można zamiennie i dowolnie wskazywać jako stronę postępowania jego i prowadzone przez niego przedsiębiorstwo w znaczeniu przedmiotowym. Minister Pracy i Polityki Społecznej przyznał, iż oznaczenie strony powinno brzmieć E. G. "C.", jednakże jego zdaniem użyte przez Prezesa PFRON w odwrotnej kolejności sformułowanie "C." E. G. nie stanowi przesłanki uzasadniającej stwierdzenie nieważności decyzji. Stwierdził, że w/w decyzja została skierowana do osoby będącej stroną w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Sądu rację w tym sporze ma Minister Pracy i Polityki Społecznej. Przystępując do rozważań na temat zaistniałego sporu, przede wszystkim wyjaśnić trzeba, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem nie jest ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy podatkowej, lecz ustalenie czy decyzja ostateczna jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 O.p. Ten tryb nie ma charakteru konkurencyjnego względem postępowania odwoławczego (B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska, M. Masternak, J. Orłowski "Ordynacja podatkowa. Komentarz", tom. II, Toruń 2007, s. 573). W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ nadzoru nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym (tak też np. w wyroku NSA z dnia 13 marca 2003 r. sygn. akt III SA 1473/01, opubl. Biul. Skarb. 2004 nr 3, s. 26; wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt I GSK 1770/06, opubl. LEX nr 338917). Wynika to z jednej z naczelnych zasad postępowania podatkowego jaką jest zasada trwałości decyzji podatkowych, wyrażona w art. 128 O.p. Przepis ten stanowi, iż decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Wskazana zasada pełni ważną funkcję w zakresie ochrony praw nabytych przez stronę, jak również urzeczywistnia potrzebę stabilizacji porządku prawnego, nadając decyzjom ostatecznym walor trwałości i domniemania prawidłowości. W konsekwencji wzruszenie takich decyzji nie jest poddane pełnej swobodzie, lecz ogranicza się do ściśle określonych przypadków. Wyłomem w powyższej zasadzie są między innymi tzw. tryby nadzwyczajne wzruszania decyzji ostatecznych, w tym tryb stwierdzenia nieważności. W tych rozważaniach ogólnych należy wskazać na zasadnicze różnice postępowania zwykłego i nadzwyczajnego. Postępowanie uruchamiane na skutek wniosku o stwierdzenie nieważności nie jest kontynuacją postępowania instancyjnego i w konsekwencji nie daje podstaw do pełnej merytorycznej kontroli decyzji, którą zakończono sprawę w postępowaniu zwykłym. Zakres kompetencji organu odwoławczego w postępowaniu zwykłym jest szerszy niż organów prowadzących weryfikację decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie postępowania. O ile w postępowaniu instancyjnym odwołanie daje podstawę do ponownego, całościowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, bez względu na wagę uchybień (naruszeń prawa) związanych z tym postępowaniem, o tyle w postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ je prowadzący może odnieść się do istoty sprawy tylko i wyłącznie wówczas, gdy postępowanie, w którym wydano decyzję ostateczną obarczone było taką wadą, która przez ustawodawcę uznana została za wadę kwalifikowaną, enumeratywnie wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Instytucja stwierdzenia nieważności nie jest zatem środkiem, za pomocą którego można wzruszać każdą wadliwą decyzję ostateczną, abstrahując od stopnia tej wadliwości. Wobec wagi postępowania w trybie stwierdzenia nieważności, możliwość jego stosowania została w sposób wyczerpujący uregulowana przepisami Ordynacji podatkowej. W art. 247 § 1 tej ustawy wymienione zostały przesłanki, których wystąpienie daje możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Jedną z takich przesłanek jest powołana przez Skarżącego przesłanka określona w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., czyli skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. W przypadku przesłanki wskazanej w art. 247 § 1 pkt 5 O.p., chodzi o taką sytuację, w której organ w treści decyzji rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną toczącego się postępowania (wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 listopada 2009 r., III SA/Wa 830/09, LEX nr 533789). Decydujące jest to, komu - według treści decyzji - organ podatkowy przypisał uprawnienia lub obowiązki. Jeżeli z decyzji wynika zamiar organu podatkowego ustalenia sytuacji prawnej konkretnej osoby będącej stroną, to warunek z art. 210 § 1 pkt 3 O.p.(oznaczenie strony) został spełniony i brak jest podstaw do stwierdzenia, że nastąpiła sytuacja, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. Zatem w przypadku przesłanki wskazanej w art. 247 § 1 pkt 5 O.p. chodzi o taką sytuację, w której organ w treści decyzji rozstrzyga o prawach i obowiązkach podmiotu, który nie jest stroną toczącego się postępowania. Taka zaś sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skarżący, jak już wskazano, wystąpienie ww. przesłanki nieważności wywodził tylko i wyłącznie z błędnego wskazania w decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] września 2010 r. określającej wysokość zobowiązania z tytułu obowiązkowych wpłat na PFRON za grudzień 2004 r., iż stroną jest "C." E. G., zamiast E. G. Nie twierdził przy tym, iż decyzja rozstrzyga o obowiązkach, które nie pozostają w związku z jego działalnością gospodarczą, lecz innego podmiotu. Zdaniem Sądu, wpisanie w w/w decyzji nazwy prowadzonej przez Skarżącego firmy przed jego imieniem i nazwiskiem nie może być utożsamiane ze skierowaniem decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie. Ze znajdującej się w aktach sprawy Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz zaświadczenia o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej Prezydenta Miasta P. z dnia 29 grudnia 2008 r. bezsprzecznie wynika, iż Skarżący prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna, a swoją firmę nazwał "C.". W żadnym razie z dokumentów tych nie wynika, że w skład nazwy firmy wchodziło imię i nazwisko Skarżącego, a wręcz w każdym z nich jako przedsiębiorcę wpisano E. G. a firmę - "C.", jako dwa odrębne elementy. Bez wątpienia wszelkie obowiązki (prawa) związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez osobę fizyczną obciążają tę osobę. Nazwa firmy jedynie identyfikuje dany rodzaj działalności prowadzonej przez osobę fizyczną, niemniej jednak zawsze podmiotem praw i obowiązków jest osoba fizyczna. Skarżący nie miał żadnych podstaw, by sądzić, że decyzja Prezesa PFRON z dnia [...] września 2010 r. nie dotyczy jego zobowiązań. Jako adresata decyzji Prezes PFRON wskazał imię i nazwisko Skarżącego, co wobec formy prowadzonej działalności gospodarczej identyfikowało podmiot obowiązków z niej wynikających. Podanie nazwy firmy nie spowodowało, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia wpłat na PFRON stał się ktoś inny niż Skarżący. Oznaczenie adresata decyzji w taki sposób jak w decyzji Prezesa PFRON z dnia [...] września 2010 r. jest błędne, ale nie wypełnia przesłanki z art. 245 § 1 pkt 5 O.p. Nie ma bowiem wątpliwości kto jest jej adresatem. Okoliczność, iż w uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał na KRS nie może przesądzić, iż decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, co wynika z omówionej powyżej istoty postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.