III SA/Wa 2678/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-17
Skład orzekający: Sylwester Golec, Włodzimierz Gurba, Artur Kuś
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wykaże, że w okresie pełnienia funkcji nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości, nawet jeśli w późniejszym okresie spółka stała się niewypłacalna?Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wykaże, że w okresie pełnienia funkcji nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości. W przypadku, gdy w okresie pełnienia funkcji członka zarządu wystąpiły przesłanki do ogłoszenia upadłości (np. zobowiązania przekroczyły wartość majątku), a wniosek nie został złożony, członek zarządu ponosi odpowiedzialność, chyba że udowodni brak swojej winy w niezgłoszeniu wniosku. Sąd uznał, że w analizowanej sprawie przesłanki do ogłoszenia upadłości wystąpiły już pod koniec 2011 roku, a skarżący nie wykazał braku swojej winy w niezgłoszeniu wniosku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego, byłego członka zarządu spółki, za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności błędne uznanie przesłanek odpowiedzialności, bezskuteczności egzekucji i niewypłacalności spółki, a także nieprzeprowadzenie wnioskowanych dowodów, w tym opinii biegłego lekarza na okoliczność jego stanu psychicznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Włodzimierz Gurba, sędzia WSA Artur Kuś, Protokolant referent stażysta Łukasz Kłosiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. oddala skargę
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS/organ odwoławczy) z dnia [...] czerwca 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS/organ pierwszej instancji) z dnia [...] stycznia 2016 r. orzekającej o solidarnej z L. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. odpowiedzialności podatkowej J. L. (dalej: skarżący), byłego członka zarządu ww. Spółki wraz z drugim członkiem zarządu J. T. za zaległość L. [...] sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za październik [...] w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...] zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł.
NUS decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2016 r. orzekł o solidarnej z L. [...] sp. z o.o. z siedzibą w W., odpowiedzialności podatkowej J. L. (dalej: skarżący), byłego członka zarządu ww. spółki wraz z drugim członkiem zarządu J. T. za zaległość L. [...] sp. z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za październik [...] r.
Skarżący złożył od decyzji NUS odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. [...] ze zm.) dalej O.p. przez błędne uznanie, że spełnione zostały przesłanki do orzeczenia wobec Skarżącego odpowiedzialności za zobowiązania L. [...] sp. z o.o. Skarżący podkreślił, że nie było podstaw faktycznych do stwierdzenia ani bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki ani uznania, że w spornym okresie Spółka była niewypłacalna i konieczne było zgłoszenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości. Skarżący zarzucił również decyzji NUS naruszenie art. 122 O.p. w związku z art. 187 O.p., przez niezebranie pełnego materiału dowodowego.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodów z:
- opinii biegłego lekarza sądowego, która miała wykazać, że w trakcie pełnienia funkcji prezesa zarządu skarżący z powodu depresji był w stanie, który wyłączał świadomość konsekwencji, jakie niesie za sobą sprawowanie stanowiska prezesa zarządu; dowód ten, zdaniem skarżącego miał wykazać, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości L. [...] sp. z o.o. nastąpiło bez winy skarżącego,
- dokumentacji rachunkowej L. [...] sp. z o.o. na okoliczność wykazania, iż w dacie złożenia przez Skarżącego rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa zarządu Spółka posiadała majątek trwały oraz środki finansowe pozwalające na zaspokojenie należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za październik [...] ,
- zeznań w charakterze świadka J. G. na okoliczność wykazania, iż w dniu złożenia przez Skarżącego rezygnacji z pełnienia funkcji prezesa zarządu stan majątkowy L. [...] sp. z o.o. pozwalał na zaspokojenie należności podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za październik [...].
DIS decyzją z [...] czerwca 2016 r. utrzymał w mocy decyzję NUS.
Według DIS w sprawie spełnione zostały formalne warunki orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki L. [...], określone w art. 108 O.p. DIS wskazał przy tym, że decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego doręczono spółce przed wszczęciem postępowania w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej. Organ wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu L. [...] sp. z o.o. w okresie od dnia [...] października 2011 r. do dnia [...] maja 2012 r. L. [...] sp. z o.o. złożyła do P. Urzędu Skarbowego W. korektę deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT-7) m.in. za październik 2011 r., w której wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w terminie 25 dni od dnia złożenia deklaracji w wysokości [...] zł. Organ podatkowy dokonał zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług naliczonego nad należnym na rachunek bankowy spółki za październik [...] r. w dniu [...] listopada 2011 r. Następnie organ podatkowy ustalił, że spółka w rozliczeniu podatku za październik [...] r. wykorzystała faktury stwierdzające czynności pozorne, co skutkowało pozbawieniem skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego. NUS wydał decyzję wymiarową z dnia [...] grudnia 2012 r., którą określił skarżącej kwotę do zwrotu za październik w wysokości 0 zł oraz zobowiązanie podatkowe w wysokości 115 zł. W wyniku tej decyzji zadeklarowana przez skarżącą i otrzymana kwota nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu stała się zaległością w podatku od towarów i usług.
DIS podkreślił, że mając na uwadze treść art. 52 § 1 pkt 2 O.p., uznać należało, że w sprawie został wypełniony warunek, o którym mowa w art. 116 § 2 O.p.
DIS stwierdził ponadto, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że egzekucja wobec spółki była bezskuteczna. Z uwagi na fakt, że w toku postępowania nie ujawniono składników majątkowych spółki, z których można prowadzić egzekucję postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. NUS umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do majątku Spółki z uwagi na jego bezskuteczność.
DIS podzielił w całości stanowisko NUS, iż w sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - skarżącego. Jednocześnie podzielił także pogląd, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki egzoneracyjne, wymienione w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 O.p. Z ustaleń organu wynika, że skarżący nie przedłożył dokumentów, z których wynikałoby, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym czasie, ani żadnych dokumentów świadczących o tym, że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło nie z jego winy. Skarżący nie wskazał również żadnego mienia spółki, z którego możliwa byłaby egzekucja zaspokajająca wierzycieli choćby w części. Z powyższego wynika, że skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku kontrolowania stanu finansów i majątku spółki, a także obowiązku należytej dbałości o ochronę interesów wierzycieli. Zatem nie wykazał określonych w O.p. okoliczności uwalających go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
Organ wskazał, że NUS dokonał analizy sytuacji finansowej spółki L. [...] na podstawie dokumentacji będącej w posiadaniu organu podatkowego oraz dokumentów wybranych z akt rejestracyjnych spółki z Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego [...] W. za lata [...]. Z analizy zgromadzonego materiału wynika, że spółka poniosła stratę w [...] r. w wysokości [...] zł, a w [...] r. w wysokości [...] zł. Kapitał zakładowy spółki wynosił [...] zł, kapitał własny na koniec [...] r. wynosił zaledwie [...] zł, natomiast koszty z działalności operacyjnej wyniosły w [...] r. – [...] zł i w [....] r. wzrosły do kwoty [...] zł. DIS podkreślił, że biorąc pod uwagę kwotę kapitału zakładowego – [...] zł zasadnym jest stwierdzenie, iż kwota zobowiązań Spółki, w sposób znaczący przekroczyła wartość jej majątku.
Zdaniem DIS powyższe pozwala na uznanie, iż podstawa do ogłoszenia upadłości zaistniała już z końcem [...] r. Ponadto jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy stanu zaległości zobowiązanego na [...] stycznia 2015 r. spółka posiadała również zaległości za okresy [...] r. wobec drugiego wierzyciela – M. Z. [...]
W ocenie DIS, przedstawione wyżej dane ewidentnie świadczą o tym, iż pod koniec [...] r. zaistniała przesłanka ogłoszenia upadłości spółki dotycząca sytuacji, gdy zobowiązania dłużnika przekraczają wartość jego majątku (art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2015 r. poz. 233).
DIS wskazał, że art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. umożliwia członkom zarządu uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, w sytuacji, gdy wykażą, że nie ponoszą oni winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęciu postępowania układowego. Powołany powyżej przepis nie wprowadza rozróżnienia, na winę umyślną czy też nieumyślną, a więc dotyczy obu wskazanych postaci winy, w tym również niedbalstwa. Członek zarządu należycie dbający o interesy spółki winien posiadać zdolność analizy stanu finansowego zarządzanego podmiotu i możliwość przewidywania ewentualnego skutku w postaci trwałego zaprzestania płacenia długów w określonym terminie. DIS odnosząc się do kwestii leczenia się skarżącego na depresję (począwszy od [...] r.) wskazał, że brak jest jakichkolwiek dowodów na to, aby stan ten wyłączał możliwość zgłoszenia we właściwym czasie, wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Skarżący posiadał pełną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że był w stanie kierować swym postępowaniem a dokonane przez niego czynności prawne są ważne. Skarżący mimo istniejącej choroby przyjął na siebie w [...] r. ciężar pełnienia obowiązków prezesa zarządu spółki. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko (niemożliwym jest powołanie członka zarządu bez jego wiedzy i zgody - skoro art. 19a ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 10, poz. 22 ze zm.) - wymaga złożenia wzorów podpisów osób upoważnionych do reprezentacji spółki). Wynika z tego, że przywoływane przez skarżącego zaburzenia świadomości nie uniemożliwiały zarówno podjęcia działalności we władzach spółki jak również późniejszego prowadzenia jej spraw. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący w dniu [...] października 2011 r. wyraził zgodę na objęcie funkcji prezesa zarządu, w dniu [...] października 2011 r. przewodniczył nadzwyczajnym zgromadzeniom wspólników spółki, podpisywał też szereg dokumentów. W ocenie DIS powyższe świadczy o tym, że skarżący czynnie sprawował funkcję członka zarządu spółki oraz że choroba nie miała wpływu na jego zdolność do prowadzenia spraw spółki. Trudno zatem uznać w ocenie DIS, że przywoływane przez skarżącego zaburzenia świadomości nie pozwalały na zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie.
Skarżący nie zgadzając się z decyzją DIS złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzucił naruszenie art. 116 O.p. przez:
- błędne uznanie, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania L. [...] sp. z o.o.; w szczególności nieznajdujące podstaw faktycznych stwierdzenie bezskuteczności egzekucji z majątku spółki oraz stwierdzenie, że w spornym okresie spółka była niewypłacalna i konieczne było zgłoszenie wniosku o ogłoszenie jej upadłości;
- nieuwzględnienie, że skarżący w okresie popełnienia funkcji prezesa zarządu znajdował się w takim stanie psychicznym, który uniemożliwia mu przypisanie winy za ewentualne niezgłoszenie takiego wniosku;
Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 O.p. w związku z art. 7 w związku z art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów, tj. z załączonych do odwołania dokumentów, opinii biegłego lekarza sądowego, dokumentacji rachunkowej L. [...] sp. z o.o. oraz zeznań świadka J. G., pomimo że ich przedmiotem były okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
- art. 180 § 1 O.p. w związku z art. 181 O.p. przez odmówienie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, pomimo że mieszczą się one w katalogu środków dowodowych w postępowaniu podatkowym;
- art. 188 O.p. przez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, pomimo że przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, które nie zostały stwierdzone innym dowodem;
- art. 197 § 1 O.p. przez niepowołanie do ustalenia stanu faktycznego biegłego lekarza, pomimo iż do prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wymagane były wiadomości specjalne;
- art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji NUS.
Skarżący podkreślił, że organ błędnie przyjął, że problemy zdrowotne nie zwalniają go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki i pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie.
DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Wykładnia art. 116 § 1 O.p. prowadzi do wniosku, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o którym mowa w tym przepisie może również po zakończeniu pełnienia tej funkcji uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe powstałe w tym czasie, jeżeli wykaże w postępowaniu podatkowym, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu nie było podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości (postępowanie układowe). Pogląd ten wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09.
Powyższy wniosek wynikający z wykładni art. 116 § 1 O.p. determinuje konieczność wykazania przez organ ustalający odpowiedzialność członka zarządu za zaległości spółki, że w dacie pełnienia przez tego członka funkcji wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub postępowania zapobiegającego upadłości.
W rozpoznanej sprawie organ pierwszej instancji zebrał materiał pozwalający za stwierdzenie, że sytuacja majątkowa spółki L. [...] na koniec roku [...] była na tyle zła, że obowiązkiem zarządu spółki było złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Stosownie do treści art. 10 z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (j.t. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz.1361ze zm. w dalszej części uzasadnienia powoływanej, jako p.u.n.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Na podstawie art. 11 § 1 p.u.n. dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Stosownie do art. 11 § 2 p.u.n. dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Z treści powołanego przepisu wynika, że użyte w powołanym pojęcie majątek nie obejmuje zobowiązań o charakterze majątkowym, co oznacza, że pojęcie to należy utożsamiać z definicją mienia zawartą w art. 44 k.c. Zgodnie z treścią tego przepisu mieniem jest własność i inne prawa majątkowe. Takie rozumienie pojęcia mienia jest zgodne z ogólnym pojęciem niewypłacalności przez, którą należy rozumieć brak możliwości spłaty zobowiązań w oparciu o posiadany majątek nadający się do spieniężenia w celu uzyskania środków pieniężnych na spłatę zobowiązań.
Organ pierwszej instancji dysponował niepełną dokumentacją księgową spółki L. [...] bowiem w aktach sprawy znajduje się cześć bilansu na [...] grudnia 2011 r. obejmująca wyłącznie pasywa. Brak jest informacji o aktywach spółki. W zestawieniu tym wykazane są stany pasywów spółki na dzień [...] grudnia 2010 r. i [...] grudnia 2011 r. Z zestawienia tego wynika, że kapitał własny spółki L. [...] na dzień [...] grudnia 2011 r. był ujemny i wynosił – [...] zł. a zobowiązania wynosiły [...] zł.
Zgodnie z treścią art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1047 ze zm.) dalej powoływanej, jako u.r. w bilansie wykazuje się stany aktywów i pasywów na dzień kończący bieżący i poprzedni rok obrotowy. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 12 u.r. aktywa są to kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń, które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych.
Ustawa o rachunkowości nie definiuje pojęcia pasywa, jednakże układy bilansów wskazane w załącznikach nr 1-6 do ustawy o rachunkowości pozwalają na stwierdzenie, że pasywa są to źródła finansowania aktywów. Pasywa wskazują na to skąd pochodziły środki, z których nabyto lub utworzono aktywa. Główne grupy źródeł z których pochodzą środki finansowe, za które uzyskano aktywa wykazane w bilansie stanowią: 1)kapitały własne podmiotu sporządzającego bilans, 2)zobowiązania oraz 3)rozliczenia międzyokresowe kosztów. Takie pojmowanie pasywów prowadzi do wniosku, że wykazane w bilansie suma aktywów i suma pasywów muszą być równe.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma też przepis art. 3 ust. 1 pkt 29 u.r., który stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o aktywach netto rozumie się przez to aktywa jednostki pomniejszone o zobowiązania, odpowiadające wartościowo kapitałowi (funduszowi) własnemu. Przepis ten w istocie stanowi też definicję kapitału własnego wykazywanego w bilansie po stronie pasywów pozycji pierwszej. Z definicje tej wynika, że kapitał własny to aktywa netto tj. wartość aktywów pomniejszona o kwotę zobowiązań. Mając na uwadze okoliczność, że jak już wskazano pasywa tworzą trzy wymienione grupy źródeł finansowania aktywów, należy stwierdzić, że aktywa netto są to te aktywa, które nie są finansowane ze zobowiązań i rozliczeń międzyokresowych. Zatem aktywa netto to ta część aktywów jednostki, która jest sfinansowana jej kapitałem własnym. Oznacza to, że aktywa netto jako wartość pieniężna równają się wartości pieniężnej kapitału własnego jednostki. Te konstatacje prowadzą do wniosku, że w sytuacji, gdy w bilansie wykazana została ujemna wartość kapitału własnego to zobowiązania podmiotu sporządzającego bilans na dzień bilansowy o tę ujemną wartość przewyższają wartość aktywów, przez które jak już wskazano należy rozumieć mienie w rozumieniu prawa cywilnego.
Spółka L. [...] w bilansie sporządzonym na dzień [...] grudnia 2011 r. wykazała ujemny kapitał własny w kwocie [...] zł oraz zobowiązania bez rozliczeń międzyokresowych, co oznacza że o taką kwotę jej zobowiązania przewyższały wartość jej majątku w rozumieniu art. 11 § 2 p.u.n. W tym stanie rzeczy spółka L. [...] na dzień [...] grudnia 2011 r. była niewypłacalnym dłużnikiem. Oznacza to, że w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka zarządy spółki L. [...] wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości tej spółki. Skarżący w okresie pełnienia funkcji członka zarządu spółki nie złożyła takiego wniosku, co oznacza, że w rozpoznanej sprawie nie mogła mieć zastosowania przesłanka egzoneracyjna wskazana w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b. O.p.
W niniejszej sprawie wystąpiła bezskuteczność egzekucji. W aktach sprawy znajdują się dokumenty wskazujące na to, że w stosunku do spółki L. [...] prowadzona była egzekucja administracyjna, w toku której organ poszukiwał majątku spółki. Egzekucja ta nie doprowadziła do zaspokojenia zaległości, których dotyczy niniejsza sprawa. Skutkiem braku majątku, z którego można byłoby prowadzić egzekucję było jej umorzenia postanowieniem z dnia [...] września 2016 r. (karta [...] akt administracyjnych).
W rozpoznanej sprawie organ drugiej instancji nie naruszył art. 122 i 188 O.p. przez to, że nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego lekarza na okoliczność stanu zdrowia psychicznego skarżącego w okresie kiedy pełnił funkcję członka zarządu spółki L. [...]. Wydanie opinii o stanie zdrowia psychicznego człowieka w danym momencie lub okresie czasu wymaga przeprowadzenia obserwacji zachowania badanej osoby w tym czasie. W niniejszej sprawie z oczywistych względów przeprowadzenie obserwacji skarżącego w roku [...] lub [...] było niemożliwe. W tym stanie rzeczy ocena zdrowia psychicznego skarżącego w okresie pełnienia przez niego funkcji prezesa zarządu spółki L. [...], który zakończył się przed ponad czterema laty od dnia złożenia wniosku o przeprowadzenie opinii na temat jego zdrowia, mogła być dokonana jedynie w oparciu o dokumentację medyczną i oświadczenia skarżącego o jego stanie psychicznym. Tego rodzaju ocena nie mogłaby być miarodajna dla ustalenia rzeczywistego stanu, gdyż w głównej mierze oparta byłaby na oświadczeniach skarżącego.
Skarżący złożył do postępowania odwoławczego dokumentację medyczną. Z dokumentacji tej wynika, że od wielu lat cierpi na depresję, jednakże w dokumentacji medycznej znajdują się informacje o stanie zdrowia skarżącego w latach [...] i [...] Brak jest informacji o stanie zdrowia skarżącego w okresie pełnienia funkcji członka zarządu spółki L. [...]. W aktach sprawy znajduje się orzeczenia lekarza orzecznika [...] z dnia [...] lipca 2013 r. (karta [...] akt administracyjnych), z którego wynika, że trwała niezdolność skarżącego do pracy powstała w okresie pomiędzy grudniem [...] r. i [...] stycznia [...]., a zatem po zaprzestaniu pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządy, co miało miejsce w maju [...] r.
Zdaniem Sądu w zaskarżonej decyzji organ trafnie wskazał na dowody świadczące o tym, że skarżący w okresie pełnienia funkcji członka zarządu spółki L. [...] w sposób czynny wykonywał tę funkcję (brał udział w zgromadzeniu wspólników, podpisywał i składał sprawozdania finansowe, podpisywał uchwały). Te okoliczności oraz brak dowodów na podnoszoną przez skarżącego okoliczność znajdowania się skarżącego w stanie psychicznym wyłączającym świadome podejmowanie decyzji w okresie pełnienia funkcji członka zarządu spółki L. [...], świadczą o tym, że organ w zaskarżonej decyzji zasadnie uznał, że skarżący ponosi odpowiedzialność za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki L. [...] oraz, że brak było przeszkód do uznania go za osobę ponoszącą odpowiedzialność za zaległości podatkowe tej spółki.
Bezzasadny był zarzut naruszenia przez organ drugiej instancji art. 188 Ordynacji podatkowej przez nieprzesłuchanie osób wskazanych przez skarżącego we wniosku dowodowym. Przepis art. 122 O.p. statuuje zasadę prawdy obiektywnej stanowiąc, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Rozwinięcie tej zasady zawiera art. 187 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei przepis art. 180 § 1 O.p. nakazuje, aby jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W myśl art. 188 O.p. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Sąd podziela pogląd wyrażony wielokrotnie w orzecznictwie, a mianowicie, że zasada zupełności materiału dowodowego z art. 187 § 1 i art. 188 O.p. nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Samo zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1313/08, z dnia 5 listopada 2011 r. I FSK 1892/09, z dnia 7 czerwca 2016 r., II FSK 1579/14, z dnia 21 lipca 2016 r., I FSK 808/16, z dnia 5 października 2016 r., I FSK 439/15 z dnia 6 kwietnia 2017 r., I FSK 1739/15 dostępne w CBOSA). Organ zasadnie odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka J. G. na okoliczność dobrej sytuacji finansowej spółki L. [...] w dniu zaprzestania przez skarżącego pełnienia funkcji członka zarządu tej spółki. Skarżący składając ten wniosek wskazał, że przy pomocy przesłuchania wskazanego świadka możliwe będzie wykazanie, że w dniu rezygnacji przez niego z pełnienia funkcji członka zarządu spółki ( [...]) jej sytuacja finansowa pozwalała na zapłatę zaległości podatkowej za październik [...] r. Wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż dotyczył ustalenia sytuacji majątkowej spółki jedynie w maju 2012 r., natomiast jak już wskazano dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności podatkowej skarżącego w rozpoznanej sprawie znaczenie miała sytuacja majątkowa spółki L. [...] w całym okresie pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu spółki L. [...]. W świetle powołanej wyżej uchwały NSA wykazanie, że w jakimkolwiek czasie w okresie pełnienia funkcji członka zarządu wystąpiły przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którego jednak nie złożono, uzasadnia stwierdzenie, że podatnik nie może uwolnić się od odpowiedzialności w oparciu o przepis art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. organy na podstawie bilansu wykazały, że już na koniec roku [...] w spółce L. [...] wystąpiła sytuacja majątkowa uzasadniająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.
Taką ocenę złożonego przez Skarżącą wniosku dowodowego uzasadnia też okoliczność wskazania we wniosku w sposób ogólny okoliczności, które miały być udowodnione przy pomocy dowodów z przesłuchania świadka oraz niewskazanie faktów i dowodów znanych świadkowi, które potwierdzałyby tę okoliczności. Zdaniem Sądu wskazanie w tym wniosku okoliczności dobrej sytuacji majątkowej spółki jako faktu , który miał być udowodniony nie było wystarczające w świetle treści art. 188 O.p. do uznania wniosku Skarżącej za zasadny. Z treści tego przepisu wynika, że wniosek dowodowy powinien dotyczyć okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Konsekwencją tego jest konieczność wskazania we wniosku dowodowym tezy dowodowej i argumentacji ją wspierającej (zob. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2004 r. FSK 359/04 i z dnia 20 marca 2007 r., sygn. I FSK 416/06). Oznacza to, że jeżeli storna składa wniosek o przeprowadzanie dowodu z przesłuchania świadków to, że we wniosku należy konkretnie określić okoliczność mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, którą dany świadek może potwierdzić swoimi zeznaniami oraz fakty znane temu świadkowi świadczące o rzeczywistym charakterze okoliczności będącej przedmiotem wniosku. Złożony przez skarżącego wniosek nie spełniał tych wymogów, gdyż wskazywał jedynie na możliwość dowiedzenia, że spółka L. [...] była w stanie zapłacić zaległość podatkową, której dotyczy niniejsza sprawa tymczasem przesłanką uwolnienia skarżącego od odpowiedzialności za zaległości spółki było wykazanie, że w okresie pełnienia przez niego funkcji członka zarządu spółki wartość mienia spółki L. [...] była wyższa od jej zobowiązań. Te dwie okoliczności mają całkowicie różny charakter i z uwagi na tę okoliczność sąd stwierdził, że złożony przez skarżącego wniosek nie dotyczył okoliczności mającej znaczenie dla sprawy i miał charakter ogólny.
Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentacji księgowej spółki na okoliczność jej sytuacji majątkowej i w związku z tym w skardze zarzucił, że organ nie dokonał oceny sytuacji majątkowej spółki na podstawie dokumentacji księgowej. W rozpoznanej sprawie organ pierwszej instancji podejmował działania w celu uzyskania dokumentacji księgowej spółki L. [...] i w toku postępowania uzyskał tę dokumentację. Dokumentacja ta nie była pełna, jednakże jak już wskazano zawierała informacje pozwalające na podjęcie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Skarżący składając wniosek o przeprowadzenie oceny sytuacji majątkowej spółki L. [...] na podstawie dokumentacji księgowej nie wskazał gdzie dokumentacja ta się znajduje. W tej sytuacji organ nie mógł zrealizować żądań skarżącego. W tym stanie rzeczy sąd uznał, że w zakresie prowadzenia dowodu z ksiąg rachunkowych spółki L. [...] organy obydwu instancji wypełniły obowiązek wynikający z art. 122 O.p.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności i wniosków Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o prawidłowo zebrany i zupełny materiał dowodowy. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy obydwu instancji miała charakter obiektywny opierała się na prawidłowym rozumowaniu. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że bezzasadne były zawarte w skardze zarzuty naruszenia art. 121, 122 , art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art. 197 § 1O.p. .
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm,).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło