III SA/Wa 270/18
WyrokWSA w Warszawie2018-10-09
Skład orzekający: Artur Kuś, Ewa Izabela Fiedorowicz, Tomasz Sałek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo zbliżanie się terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (krótszego niż 3 miesiące) stanowi wystarczającą przesłankę do nadania nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, bez dodatkowego uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane?Ratio decidendi
Samo zbliżanie się terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (krótszego niż 3 miesiące) nie jest wystarczającą przesłanką do nadania nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Konieczne jest kumulatywne spełnienie przesłanki z art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej oraz dodatkowe uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, zgodnie z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Organy nie mogą ograniczać się jedynie do wskazania zbliżającego się terminu przedawnienia, lecz muszą wykazać inne okoliczności wskazujące na prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. P. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Zarządu PFRON o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON. Skarżący kwestionował zasadność nadania rygoru, argumentując, że samo zbliżanie się terminu przedawnienia nie uprawdopodabnia niewykonania zobowiązania, a organy nie wykazały jego złej sytuacji majątkowej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu PFRON, zasądzając jednocześnie od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), sędzia WSA Tomasz Sałek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], 2) zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz M. P. kwotę 357 złotych (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z [...] listopada 2017 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister RPiPS) utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej wysokość zobowiązania M.P. (dalej: skarżący lub strona) z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON).
Z motywów postanowienia wynikało, że postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Prezes Zarządu PFRON nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] lutego 2016 r., określającej zobowiązania strony z tytułu wpłat na PFRON za okres od lipca 2011 r. do listopada 2011 r.
Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, kwestionując wydaną w sprawie decyzję i wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy z jego udziałem oraz o uwzględnienie zaświadczeń złożonych przez stronę do akt sprawy.
Organ odwoławczy, rozpoznając powyższe zażalenie uznał, że Prezes Zarządu PFRON zasadnie nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] lutego 2016 r. Wskazał, że podstawę wydania postanowienia w tym przedmiocie stanowił art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), bowiem termin przedawnienia zobowiązania strony objętego powyższą decyzją był krótszy niż 3 miesiące.
Minister RPiPS stwierdził, że w niniejszej sprawie termin przedawnienia zobowiązania za okres od lipca 2011 r. do listopada 2011 r., upływał z końcem 2016 r. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności umożliwiało zatem Prezesowi Zarządu PFRON wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a tym samym przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania.
Ponadto organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, że okoliczności faktyczne sprawy, mianowicie: brak realizacji przez stronę przepisów Ordynacji podatkowej i nieuregulowanie w ciągu 5 lat ciążących na stronie należności, a także wniesienie odwołania od decyzji Prezesa Zarządu PFRON, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, uprawdopodabniają przekonanie, że strona nie wykona decyzji Prezesa Zarządu PFRON.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie MRPiPS strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.
1) art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. uznanie, że prawidłowym jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności w sytuacji braku uprawniających do tego przesłanek;
2) art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, wystarczające pozostaje wskazanie przesłanki określonej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, tj. że okres do upływu terminu przedawnienia podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące;
3) art. 217 § 2 w związku z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie przez organ właściwego uzasadnienia skarżonego postanowienia w zakresie uprawdopodobnienia niewykonania przez podatnika zobowiązania w zakresie wpłat na PFRON.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie uprawdopodobnił niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji nieostatecznej. Przesłanka nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, wynikająca z art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, sama w sobie nie uprawdopodabnia w rozumieniu art. 239b § 2 powołanej ustawy niewykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji. W każdym z przypadku nadając rygor natychmiastowej wykonalności należy dodatkowo uprawdopodobnić, że bez tego nie dojdzie do spełnienia zobowiązania podatkowego. Zatem według strony nieuzasadnione jest faktyczne sprowadzanie okoliczności wskazanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (trzymiesięczny czas do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego) do uprawdopodobnienia niewykonania powinności podatkowej wynikającej z regulacji zawartej w 239b § 2 Ordynacji podatkowej, organy nie uzasadniły wystąpienia przesłanki z art. 239b § 2 tej ustawy. Ograniczyły się jedynie do samego zarzutu braku realizacji przez stronę przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i nieregulowanie w ciągu 5 lat ciążących na stronie należności, bez wnikliwej analizy sytuacji majątkowej podatnika. W tek sytuacji nie można uznać, że uprawdopodobniono niewykonanie zobowiązania podatkowego, wynikającego z nieostatecznej decyzji. Jedynie na podstawie ogólnych stwierdzeń o braku regulowania ciążących na stronie należności z tytułu PFRON, nie można bowiem przyjąć, że niewykonanie zobowiązania podatkowego zostało uprawdopodobnione. Tym bardziej, w sytuacji w której skarżący dysponuje środkami finansowymi przewyższającymi wysokość zobowiązania podatkowego. Strona podkreśliła, że prowadzi działalność gospodarczą od 1 marca 1994 r., zatrudnia na pełny etat 34 osób. Reguluje terminowo zobowiązania publicznoprawne, nie posiadaj zaległości. Zatem organy obu instancji nie wykazały, że skarżący nie dysponuje środkami pozwalającymi uregulować w całości zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę.
W ocenie strony również w sposób nieprawidłowy organ dokonał ustalenia oraz oceny stanu faktycznego sprawy w kontekście wniesienia odwołania od decyzji nieostatecznej jako uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji. Nie do zaakceptowania jest bowiem twierdzenie, że domniemanie wykonania zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji nieostatecznej może być podważone poprzez przywołanie okoliczności stanowiącej działanie podatnika w ramach przysługujących mu uprawnień procesowych.
W odpowiedzi na skargę Minister RPiPS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu między stronami jest kwestia zasadności nadania przez organ pierwszej instancji decyzji z [...] lutego 2016 r. rygoru natychmiastowej wykonalności. Zdaniem skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania rzeczonego rygoru.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w myśl art. 239a Ordynacji podatkowej, decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Stosownie do art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych, lub
2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub
3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub
4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (§2).
Z powołanych regulacji prawnych wynika, że drugą konieczną przesłanką do nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane. W doktrynie prawa podatkowego najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ o zgodności danych faktów z rzeczywistością (tak A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221; Komentarz do art. 239 (b) ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 05.8.60), (w:) C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009). Stąd też uprawdopodobnienie należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu (w tym przypadku niewykonanie zobowiązania) jest wysoce prawdopodobne. Jednakże spełnienie powyższej przesłanki nie może być rozpatrywane w oderwaniu od zasady niewykonalności decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Zaś uznaniowość nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie oznacza jego dowolności. Organy podatkowe zobowiązane są uzasadnić konieczność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Analiza wspomnianego art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 Ordynacji podatkowej prowadzi do wniosku, że po to, aby możliwe było nadanie nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, kumulatywnie musi zaistnieć jedna z przesłanek wskazanych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej, a oprócz tego konieczne jest spełnienie warunku wskazanego przez ustawodawcę w art. 239b § 2 tej ustawy.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że w zaistniałym stanie faktycznym istniała podstawa do nadania nieostatecznej decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazana w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Już bowiem w chwili wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji, co nastąpiło 3 listopada 2016 r., do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a mianowicie do 31 grudnia 2016 r., pozostawało mniej niż trzy miesiące.
W ocenie sądu w sprawie należało jednak stwierdzić, że organy podatkowe nie spełniły drugiej przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, mianowicie nie uprawdopodobniły w przedmiotowej sprawie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane przez stronę.
W ocenie sądu spełnienie jednej z przesłanek do nadania rygoru zawartych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej nie może stanowić samo przez się jednoczesnego spełnienia przesłanki z art. 239 § 2 Ordynacji podatkowej, gdyż takie rozumowanie czyniłoby ten ostatni przepis praktycznie zbędnym. Pogląd taki, przyjmowany dotąd jedynie w części orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, obecnie jest prezentowany także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA: z 10 sierpnia 2011 r., I FSK 1245/10 oraz z 25 kwietnia 2012 r., II FSK 1975/10 dostępne, podobnie jak inne orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że w perspektywie modelu wykonalności decyzji podatkowych, przyjętego począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r., możliwość powstrzymania się z wykonaniem nieostatecznej decyzji jest wobec tego wyraźnym uprawnieniem strony opartym na przepisie rangi ustawowej, z czego nie można wywodzić negatywnych konsekwencji w sferze prawnej podatnika (wyrok WSA w Poznaniu z 13 lipca 2011 r., III SA/Po 35/11.
W realiach niniejszej sprawy strona nie miała zatem obowiązku uiszczania tego zobowiązania. Wbrew zaś twierdzeniom ujętym w treści zaskarżonego postanowienia, organy podatkowe obu instancji winny były skupić się na okolicznościach faktycznych warunkujących możliwość niewykonania decyzji organu pierwszej instancji.
Przede wszystkim sąd orzekający w sprawie nie zgadza się z tezą, że już sam czas pozostający do końca okresu przedawnienia uprawdopodabnia, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
Sąd pierwszej instancji w całości podziela pogląd wyrażony przez WSA w Gliwicach w sprawie sygn akt III SA/Gl 519/17, zgodnie z którym nie ma uzasadnienia dla traktowania przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji podatkowej, sformułowanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w inny sposób niż pozostałych, alternatywnych warunków uzasadniających tę aktywność organu podatkowego, sformułowanych w art. 239b § 1 pkt 1- 3 ustawy. W każdym z tych czterech przypadków, nadając decyzji rygor wykonalności należy bowiem dodatkowo uprawdopodobnić, że bez tego nie dojdzie do spełnienia zobowiązania podatkowego. Tak zaś, jak spełnienie przesłanki sformułowanej w art. 239b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (prowadzenie wobec strony postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnych) nie oznacza, iż urzeczywistniony jest także warunek z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, identycznie zaistnienie przesłanki sformułowanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej nie jest równoznaczne ze spełnieniem pozostającego przecież w koniunkcji warunku opisanego w art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Gdyby bowiem ustawodawca chciał osiągnąć taki efekt, napisałby to w Ordynacji podatkowej, zastrzegając w szczególności, że sformułowany w tym ostatnim przepisie wymóg uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania podatkowego nie znajduje zastosowania do przesłanki wskazanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Tak długo, jak regulacji takiej nie ma w przepisach ogólnego prawa podatkowego, nieuzasadnione jest faktyczne sprowadzanie okoliczności wskazanej w art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (krótszego niż trzy miesiące czasu do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego) do uprawdopodobnienia niewykonania skonkretyzowanej powinności publicznoprawnej (art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej).
Za takie uprawdopodobnienie nie może być uznane w pierwszej kolejności brak dobrowolnej wpłaty zobowiązania podatkowego przez podatnika. Skoro zasadą jest, że obowiązek określony w decyzji organu pierwszej instancji nie jest wymagalny to trudno jest tym samym czynić skarżącemu z tego tytułu zarzutu, że nie reguluje on zobowiązania podatkowego. Tym bardziej fakt ten nie może stanowić o spełnieniu przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.
Uprawdopodobnieniem niewykonania zobowiązania nie może być także korzystanie przez skarżącego z jego uprawnień procesowych, a mianowicie z prawa do złożenia odwołania na podstawie art. 220 w zw. z art. 127 Ordynacji podatkowej. Skorzystanie z powyższego uprawnienia przez podatnika nie może decydować o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności albowiem takie postępowanie czyniłoby fikcję z wyjątkowości nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznaczałoby to bowiem, że w każdej sytuacji, gdy zostanie złożone odwołanie przez stronę organ uprawniony byłby do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, co przeczy celowi wprowadzenia tej instytucji jakim jest ochrona podatnika przed skutkami decyzji organu pierwszej instancji. Z powyższego wynika, że taką okolicznością uprawdopodobniającą nie może być brak ostateczności decyzji podatkowej organu pierwszej instancji. Skoro sam ustawodawca zdecydował o wprowadzeniu w art. 239a Ordynacji podatkowej zasady, zgodnie z którą decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu, to zasada ta nie może stanowić sama w sobie spełnienia przesłanki zastosowania wyjątku w postaci nadania rygoru natychmiastowej (tak też trafnie WSA we Wrocławiu w wyroku z 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 419/13).
W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się też słusznie, że w państwie demokratycznym skorzystanie z środków prawnych służących ochronie praw podmiotu zobowiązanego z tytułu podatku nie może skutkować pogorszeniem jego sytuacji prawnej. Nie sposób bowiem zaakceptować sytuacji, w której podatnik rozważając, czy sięgać do instytucji gwarantujących mu normatywną ochronę (w szczególności wnoszenia odwołania od nieostatecznej decyzji) będzie zmuszony ważyć, czy jest to dla niego "opłacalne" i czy w konsekwencji nie pogorszy się jego sytuacja prawna. Wnoszenie odwołania od decyzji nieostatecznej samo w sobie nie oznacza, że dłużnik nie spełni ciążącego na nim zobowiązania publicznoprawnego. Jak bowiem wiadomo, nie ma żadnych przeszkód w tym, aby nawet odwołując się od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, zastosować się do niego. Działając w ten sposób strona łagodzi zaś ryzyko narastania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej (wyrok WSA w Gliwicach z 29 listopada 2017 r., sygn akt III SA/Gl 519/17.
Poza tym, należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie postanowienie o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności zapadło 3 listopada 2016 r. Tymczasem odwołanie od nieostatecznej decyzji wpłynęło do organu 16 listopada 2016 r. a zatem prawie dwa tygodnie później (w aktach administracyjnych). W tej sytuacji, nawet gdyby założyć, że wniesienie odwołania świadczy o tym, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie spełnione, niepodobna ustalić, w jaki sposób organ pierwszej instancji na 13 dni przed otrzymaniem pisma procesowego zawierającego odwołanie od decyzji wiedział, że wspomniany środek zaskarżenia zostanie wniesiony przez skarżącego.
W niniejszej sprawie, zdaniem sądu organy orzekające nie były uprawnione aby spełnienia przesłanki z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, upatrywać w skorzystaniu przez skarżącego z prawa do odwołania, ani w braku ostateczności decyzji organu pierwszej instancji czy braku dobrowolnej zapłaty zobowiązania.
Na analizowany aspekt procesowy w swoisty sposób nakładają się zagadnienia materialnoprawne związane z kwestią przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Od administracji podatkowej należy oczekiwać przezorności i przewidywania konsekwencji przedawnienia. W sprawie nie sposób oprzeć się wrażeniu, że jedynym powodem nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności była chęć zapobieżenia przedawnieniu zobowiązania podatkowego, to zaś samo w sobie – jak wyjaśniono powyżej - nie jest prawną przesłanka korzystania ze wspomnianego środka prawnego.
Jest to pewne nadużycie prawa, a wniosek taki jest tym bardziej uzasadniony, bowiem akta sprawy nie potwierdzają aby skarżący utrudniał prowadzenie postępowania licząc na umarzający efekt upływu czasu
Trafnie podkreśla się w powołanym powyżej wyroku WSA w Gliwicach, że przedawnienie jest konstrukcją prawną, która niewątpliwie przyczynia się do kształtowania porządku prawnego w relacjach pomiędzy podmiotem uprawnionym z tytułu podatku oraz podatnikiem. Jest to związane zarówno z kwestiami procesowymi (trudnościami dowodowymi, jakie mogą się pojawić po upływie długiego czasu), jak i z zagadnieniami innego rodzaju – trudną do zaakceptowania koniecznością utrzymywania przez podmiot zobowiązany z tytułu podatku swojej zdolności płatniczej w nieograniczonej przestrzeni czasu. W tym ujęciu, świadomość skutków upływu terminu przedawnienia jest czynnikiem motywującym organy podatkowe do sprawnego i szybkiego dochodzenia oraz egzekwowania należności publicznoprawnej. Podatnik uzyskuje zaś pewność swojej sytuacji prawnej – tego, że po zakończeniu odcinka czasu wyznaczającego granice przedawnienia nie musi już liczyć się z powinnością zapłaty podatku, a co za tym idzie, zbędne jest utrzymywanie jego zdolności płatniczej w gotowości do zapłaty podatku. Powyższe uwagi należy odnieść do sprawy niniejszej.
W tym kontekście, jako sprzeczne z istotą przedawnienia zobowiązania publicznoprawnego jawi się zachowanie organu, który nie mając ku temu podstaw normatywnych dąży do uniknięcia umarzającego skutku przedawnienia, swoistego "przeniesienia przeszłości w teraźniejszość" – tak aby stosunek prawny zaistniały w roku 2011 (zobowiązanie strony z tytułu wpłat na PRFON za okres od lipca do listopada 2011 r.) wywoływał swoje skutki ekonomiczne jeszcze po roku 2016. Nie sposób zaakceptować takiego zachowania.
Organy orzekające nie uzasadniły wystąpienia przesłanki z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej. Ograniczono się jedynie do samego wniosku dotyczącego braku realizacji przez stronę przepisów ustawy Ordynacja podatkowa i nieregulowania w ciągu 5 lat ciążących na stronie zobowiązań. Nawet nie dokonały analizy sytuacji majątkowej skarżącego. W świetle powyższego trudno uznać, że uprawdopodobniono przekonującą argumentacją niewykonanie zobowiązania, wynikającego z nieostatecznej decyzji. Nie sposób bowiem uznać za takie uprawdopodobnienie ogólne jedynie stwierdzenie o braku regulowania ciążących na stronie zobowiązań z tytułu PFRON, w tym w sytuacji w której skarżący dysponuje środkami finansowymi przewyższającymi wysokość zobowiązania podatkowego. Organy nie zakwestionowały twierdzeń skarżącego, że prowadzi on działalność gospodarczą od 1 marca 1994 r., zatrudnia na pełny etat 34 osób. Reguluje terminowo zobowiązania publicznoprawne, nie posiadając zaległości (zaświadczenie o niezaleganiu z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zaświadczenie o niezaleganiu z Urzędu Skarbowego).
W istocie brak uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w zakresie uprawdopodobnienia w rozumieniu art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej niewykonania przez stronę zobowiązania w zakresie wpłat na PFRON uzasadnia uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, jako że obarczone zostało ono tym samym brakiem.
Powyższe uchybienia stanowią jednocześnie naruszenie art. 239b § 1 i 2 w zw. z art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 i w zw. z art. 121 § 1 oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie stwierdzić należało, że organy nie wzięły pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, w tym także aspektów stanu majątkowego skarżącego, nie uzasadniły także wystąpienia przesłanki z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej.
Rozpatrując sprawę ponownie organy winny wydać postanowienie odpowiadające wymogom określonym w art. 217 § 2 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, w którym uprawdopodobnią – jeżeli taka istnieje - przesłankę wskazaną w art. 239b § 2 tej ustawy, w szczególności wskażą okoliczności które uprawdopodabniają w sposób dostateczny zastosowanie rygoru. Okoliczność zbliżającego się terminu przedawnienia nie może bowiem sama w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego (wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1975/10, LEX nr 1218923).
Powołane w sprawie stanowiska sądów administracyjnych sad pierwszej instancji podziela w całości.
Mając powyższe na uwadze, uchyleniu podlegało zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, a to na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej p.p.s.a.).
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. Koszty postępowania sądowego stanowił wpis od skargi w kwocie 100 złotych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 240 złotych. O wysokości kosztów zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011 r., nr 31, poz. 153).
Skargę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzemienia art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło