III SA/Wa 2702/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do października 2014 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – T. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku argumentowano, że z uwagi na dokonane zajęcia egzekucyjne rachunków bankowych spółki, nie posiada ona środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Wskazano, że w ramach prowadzonych postępowań zabezpieczono całą dokumentację księgową spółki. Z oświadczeń o majątku i dochodach spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, środków trwałych spółka nie posiada, wysokość straty za ostatni rok według bilansu wyniosła – [...] zł. Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych. Skarżąca wskazała, że w ramach prowadzonego w stosunku do niej postępowania egzekucyjnego, kwota zajęcia przekracza 11,6 mln zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPPr, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), wezwano skarżącą do: wyjaśnienia, czy spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą (czy podjęto kroki zmierzające do zawieszenia lub likwidacji działalności) jakie są dalsze plany jej funkcjonowania, udokumentowania sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez nadesłanie ostatnich zeznań podatkowych (za 2015 i 2016 r.), sprawozdań finansowych (bilans i rachunek zysków i strat), wykazu środków trwałych za 2016 r., udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez nadesłanie dokumentów dot. 2017 r., z których wynikać będzie wysokość przychodów uzyskanych w 2017 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie 3 miesiące, nawet jeśli brak na nich środków finansowych, wskazania i udokumentowania innych okoliczności, które uniemożliwią spółce uiszczenie wpisu sądowego, z uwzględnieniem dopłat zarządu /wspólników spółki, a także wskazania źródeł finansowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 20 października 2017 r., zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Do dnia dzisiejszego skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Istotne jest również to, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). W rozpoznawanej sprawie, mimo wezwania, skarżącą nie nadesłała żadnego z żądanych dokumentów. Przede wszystkim, skarżąca nie nadesłała zeznań podatkowych, sprawozdania finansowego za 2015 r. i 2016 r., a także dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, a zwłaszcza – uzyskiwanych przychodów (lub ich braku). Referendarz sądowy, poza lakonicznymi oświadczeniami zawartymi w formularzu, nie ma żadnej wiedzy na temat sytuacji finansowej spółki. Okoliczności te, mimo wezwania, nie zostały udokumentowane. Zauważyć w tym miejscu należy, że informacja o rozmiarach działalności jaką spółka prowadziła w latach ubiegłych ma istotne znaczenie dla oceny jej aktualnej kondycji finansowej, w tym możliwości zgromadzenia majątku. Ponadto znaczące przychody spółki mają również niewątpliwie wpływ na sytuację finansową jej udziałowców, co z kolei przekłada się na ewentualną możliwość wniesienia przez nich dopłat do spółki. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie udzieliła żadnych informacji, ani nie nadesłała dokumentów na ten temat. Skarżąca nie wyjaśniła również, czy w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i czy uzyskuje z tego tytułu przychody. Zdaniem referendarza sądowego, brak rzetelnych informacji o aktualnych przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę tego, czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.