III SA/Wa 2789/10

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. Skarżący J. G. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że od ponad 4 lat przebywa w areszcie śledczym. Nie pracuje, nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia. Skarżący posiada żonę i syna. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał pismo z 25 listopada 2010 r. w którym wyjaśnił, że pomiędzy nim a żoną istnieje rozdzielność majątkowa. Ani Skarżący, ani jego żona nie składają zeznań podatkowych. Wyciągi z rachunków bankowych zostaną przekazane w terminie późniejszym, przy czym będą to wyciągi z rachunków A. G., gdyż Skarżący nie posiada możliwości ich uzyskania. Skarżący z uwagi na fakt osadzenia nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej. Z pomocy takiej nie korzysta także jego żona. Skarżący podał że jego żona posiada dom który jest obciążony hipoteką. Nie posiada ona żadnych oszczędności. W utrzymaniu pomaga żonie matka W. K. oraz siostra Skarżącego przebywająca w USA. Żona Skarżącego nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, gdyż formalnie pozostaje w stosunku pracy, którego nie może wypowiedzieć z uwagi na brak organu spółki któremu można by złożyć stosowne oświadczenie. Spółka ta ma zablokowane konta i nie wypłaca pensji pracownikom, nie odprowadza też składek ZUS. Żona ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności (400-500 zł), opłatami za energię elektryczną (200 zł), obiadami syna w szkole 80 zł. Toczące się postępowania egzekucyjne dotyczą niniejszego postępowania. Wynagrodzenie na rzecz pełnomocnika zostało uiszczone zaliczkowo w 2007 r., w pozostałym zakresie nie zostało rozliczone. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. 5. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Odpowiadając na wstępie na wątpliwości Skarżącego co do zasadności żądania przedstawienia kosztów utrzymania jego żony należy wyjaśnić, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego ani fakt tymczasowego aresztowania Skarżącego, ani też istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. Po pierwsze to, iż Skarżący – z racji osadzenia – nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów sądowych nie oznacza, że nie może ich pokryć przy pomocy żony. Po drugie w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącego – aktualnie pozbawionego wolności - jest pochodną sytuacji materialnej jego żony, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Tymczasem ani w niniejszym postępowaniu, ani też w postępowaniu zainicjowanym przez żonę Skarżącego (sygn. akt III SA/Wa 2344/10) ocena sytuacji majątkowej małżonków nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż uchylili się oni od przedłożenia żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest ich sytuacja majątkowa. Przede wszystkim – mimo wezwania – Skarżący nie przedstawił dokumentów potwierdzających fakt świadczenia - przez członków rodziny – pomocy na rzecz jego żony. Nie przesłał chociażby kopii przekazów pocztowych, tudzież kopii wyciągów bankowych uprawdopodabniających otrzymywanie pomocy finansowej. Należy przypuszczać że tą właśnie drogą pomoc ta jest przekazywana, skoro siostra Skarżącego przebywa na stałe w USA. Nie sposób uniknąć wrażenia że zarówno Skarżący jak i jego żona uwypuklają wyłącznie te fakty, z których wywodzą korzystne dla siebie skutki. Przykładowo żona Skarżącego niemożność podjęcia pracy w pełnym wymiarze uzasadnia m. in. koniecznością opieki nad 10-letnim synem, w tym zaprowadzaniem go na zajęcia dodatkowe. Jednocześnie uchyla się ona od ujawnienia wysokości ponoszonych na ten cel wydatków. Wobec zatem braku jakichkolwiek dowodów świadczących o przekazywaniu pomocy referendarz sądowy nie może dać wiary oświadczeniu, że żona Skarżącego utrzymuje się wyłącznie dzięki pieniężnej i rzeczowej pomocy członków rodziny. W konsekwencji trudno stwierdzić, że Skarżący ani samodzielnie, ani przy pomocy żony nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.