III SA/Wa 2823/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący K.O. , na urzędowym formularzu PPF, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych nie wskazując jednak zakresu swojego żądania. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego o uzupełnienie braków formalnych urzędowego formularza PPF i wskazanie zakresu swojego żądania. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wyjaśnił, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał, że uiszczenie kosztów sądowych znacznie przekracza jego możliwości finansowe. Na sytuację finansową Skarżącego miała również wpływ sytuacja będąca przedmiotem niniejszego postępowania. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem, posiada dom o powierzchni 150 m² (wartość 480.000 zł), inną nieruchomość o powierzchni 1 ha (wartość 100.000 zł). Skarżący posiada również trzy ciągniki siodłowe ([...] i dwa [...] ) o wartości: 55.000 zł, 25.000 zł i 20.000 zł. Skarżący wskazał również, że posiada: dom, bazę transportową, biuro oraz budynki biurowo – magazynowe. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskuje dochód w kwocie [...] zł. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżący zaliczył: 3.200 zł – koszty za mieszkanie, leki, media, życie. Skarżący posiada kredyt w Banku [...] – 79.000 zł, zaległość w ZUSie – 65.324,40 zł, zaległość w urzędzie skarbowym – 54.295 zł, leasingi samochodowe – 30.000 euro i 150.000 zł oraz kredyt w [...] – 35.000 zł W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący nadesłał: wyciąg z rachunku bankowego, zeznanie podatkowe PIT-36L, z którego wynika, że za 2017 r. Skarżący uzyskał przychód w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły [...] zł. Skarżący przedstawił również ostateczne wezwania do zapłaty rat leasingu oraz zaległości kredytowych, zawiadomienie o postawieniu pożyczki w stan natychmiastowej wykonalności oraz zawiadomienie o wszczęciu postępowania przez ZUS. Skarżący wyliczył koszty miesięcznego utrzymania: energia elektryczna – 300 zł, gaz – 600 zł, woda – 300 zł, leki – 300 zł, śmieci – 33 zł, żywność – 1.200 zł, zajęcia edukacyjne syna – 500 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako: "P.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 maja 2015 r. (II FZ 428/15) wprowadzono ją do porządku prawnego w celu zapewnienia możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do Sądu tym osobom, które, ze względu na trudną sytuację materialną, zmuszone byłyby do rezygnacji z obrony swych praw przed Sądem z powodu kosztów sądowych przekraczających ich możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek takich jak: brak zdolności do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak zdolności do poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym) – zob. art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. W niniejszej sprawie Skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi kasacyjnej tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem referendarza sądowego wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione dokumenty wykluczają bowiem Skarżącego z grona osób uprawnionych do uzyskania wsparcia w formie prawa pomocy. Wynika z nich mianowicie, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu dochód w kwocie [...] zł. Skarżący posiada majątek w postaci domu, innej nieruchomości (1ha), trzech ciągników siodłowych (łączna wartość 100.000 zł), biura, bazy transportowej, budynków biurowo – magazynowych. Skarżący wskazał, że na koszty za mieszkanie, leki, media i życie wydaje kwotę 3.333 zł miesięcznie. Jednakże nie nadesłał żadnych rachunków miesięcznych opłat potwierdzających te opłaty. Jak wynika natomiast z zeznania podatkowego PIT-36L, Skarżący w 2017 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskał przychód w kwocie [...] zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły [...] zł, a dochód [...] zł. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nawet fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Ponadto Skarżący będąc zobowiązany do wykazania i udokumentowania sytuacji majątkowej swojej oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie nadesłał żadnych dokumentów i informacji dotyczących jego żony. Nie wiadomo, czy żona Skarżącego posiada majątek. Skarżący bowiem nie wypełnił rubryki 8 urzędowego formularza PPF tj. stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Faktem jest, że Skarżący ponosi wysokie koszty utrzymania (spłata kredytów bankowych) jednakże koszty te nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Ponadto bank wypowiedział Skarżącemu umowy kredytów. Jednakże nie można w tej sytuacji automatycznie uznać, że Skarżący nie jest w stanie ponieś kosztu wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 638 zł. Jak się podkreśla w orzecznictwie prawo pomocy ma służyć osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Nie chodzi tu przy tym o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu. Ustawodawca utrzymanie, jakie nie może doznać uszczerbku, określił jako "konieczne". Oznacza to, że prawo pomocy może być przyznane, jeżeli uiszczenie kosztów sądowych zagrozi możliwości zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. Uiszczenie tychże kosztów, jak każdy wydatek finansowy powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje jedynie osobom, które w istocie rzeczy zmian tych i oszczędności nie mają możliwości dokonać, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie (por. postanowienie WSA w Warszawie z 20 października 2009 r., III SA/Wa 1359/09). W ocenie referendarza sądowego taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Tym samym referendarz sądowy nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącego postępowania przerzucać na podatników. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.