III SA/Wa 2849/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2015 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – I. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że nie generuje i nie posiada żadnych środków finansowych pozwalających na ich poniesienie. Funkcjonowanie spółki jest całkowicie sparaliżowane od 2015 r., kiedy to wszelkie dokumenty oraz przedmioty zostały zajęte przez organy ścigania. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, a co za tym idzie nie osiąga przychodów. Środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych zostały zajęte i nie ma możliwości dysponowania nimi. Jedynym wspólnikiem Skarżącej jest stowarzyszenie, które jest również podmiotem wskazanego postępowania przygotowawczego i jego rachunki bankowe są także zablokowane. Skarżąca podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Przedłożyła postanowienie z 24 kwietnia 2015 r. o pociągnięciu do odpowiedzialności posiłkowej oraz postanowienie o jego uzupełnieniu. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie prowadziła i nadal nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku z czym nie składała również deklaracji podatkowych, czy sprawozdań finansowych za lata 2015-2016. Skarżąca nie posiada udziałów w innych podmiotach, ani należności od osób trzecich. Wymieniła natomiast ciążące na niej zaległości podatkowe. Podniosła, że w 2016 r. zajęto znajdującą się na rachunku bankowym kwotę 5.930.767 zł. Dodała, że nie możliwości uzyskania kopii dokumentów zabezpieczonych przez organy ścigania. Skarżąca wyjaśniła, że umowa spółki nie przewiduje możliwości partycypowania w kosztach postępowania przez zarząd czy wspólników w drodze np. dopłat do spółki. Finansowanie pełnomocnika w minimalnym zakresie zapewnia wspólnik spółki, w pozostałym zakresie oparte jest na premii za sukces. Skarżąca przedstawiła zaświadczenie, zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym, dokumenty w sprawie udostępnienia akt postępowania przygotowawczego, postanowienie o pociągnięciu do odpowiedzialności posiłkowej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżąca nie przedstawiła wszystkich żądanych dokumentów, wskazując jako powód zajęcie przez prokuraturę jej dokumentacji księgowej i odmowę dostępu do niej. Na potwierdzenie tego przedłożyła wydane w tej sprawie orzeczenia odmawiające udostępnienia akt postępowania przygotowawczego. Nie negując stanowiska Skarżącej o braku możliwości przedstawienia niektórych dokumentów, trudno jednak uznać, by przedłożyła ona inne równorzędne dokumenty obrazujące w sposób niebudzący wątpliwości w jakiej sytuacji majątkowej się znajduje. Wśród nadesłanych materiałów znalazły się bowiem jedynie (oprócz wspomnianych wyżej orzeczeń odmawiających udostępnienia akt) postanowienia w przedmiocie pociągnięcia do odpowiedzialności posiłkowej, zaświadczenie o braku deklaracji podatkowych i zaliczkowych za lata 2015-2016, zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym. Nie sposób nie zauważyć, iż przedstawione dokumenty nie pozwalają na rzeczywiste zobrazowanie sytuacji majątkowej Skarżącej. Nie wynika z nich bynajmniej, że – jak sama podnosi – jej funkcjonowanie "jest całkowicie sparaliżowane", zaś ona "nie prowadziła i nadal nie prowadzi działalności gospodarczej", a co za tym idzie "nie uzyskuje przychodów". Nie wynika z nich także, iż nie posiada majątku, którego upłynnienie pozwalałoby na uiszczenie wpisu. Tym samym uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej żądania. Ocena jej sytuacji finansowej, wobec nieprzedstawienia wymaganych w toku postępowania dokumentów, musiałaby bowiem nastąpić tylko na podstawie oświadczenia Skarżącej o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Tymczasem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Referendarz sądowy ma świadomość subiektywnego przekonania Skarżącej o jej trudnej sytuacji finansowej, jednakże twierdzenie to nie znajduje pokrycia w złożonych do akt sprawy materiałach źródłowych. Równie gołosłowne jest tłumaczenie Skarżącej, iż umowa spółki nie przewiduje możliwości partycypowania w kosztach postępowania przez zarząd czy wspólników w drodze np. dopłat do spółki. Nie można też zapominać, że Skarżąca ponosi koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Jak natomiast zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z 13 czerwca 2017 r. (III SA/Wa 1047/17) sam fakt ponoszenia przez stronę kosztów zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika, świadczy o posiadaniu przez nią możliwości płatniczych na pokrycie kosztów postępowania. Referendarz sądowy pogląd ten w pełni podziela. Tym samym nie widzi powodu, aby koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. Na koniec podkreślić należy, iż Skarżąca mimo dramatycznej – jak podkreśla – sytuacji, nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. To z kolei wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie (por. postanowienia NSA z: 19 lipca 2016 r., I FZ 160/16; 12 października 2015 r., I FZ 375/15). W tej sytuacji nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak nieosiąganie przychodów czy nieprowadzenie działalności gospodarczej. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Wobec tego na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.