III SA/Wa 2857/13
WyrokWSA w Warszawie2014-06-10
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Waldemar Śledzik, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przed 31 sierpnia 1997 r. (III grupa inwalidztwa), może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej na używanie samochodu osobowego do przewozu na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne, mimo że zgodnie z obecnymi przepisami jego stopień niepełnosprawności odpowiadałby lekkiemu, a przepis art. 26 ust. 7a pkt 14 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga I lub II grupy inwalidztwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe dokonały błędnej wykładni art. 26 ust. 7g ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Przepis ten, stanowiący wyjątek od ogólnych zasad kwalifikowania grup inwalidztwa, pozwala na stosowanie ulgi rehabilitacyjnej na podstawie orzeczeń wydanych przed 31 sierpnia 1997 r., niezależnie od tego, czy po tej dacie można by przypisać osobie I lub II grupę inwalidztwa. W związku z tym, podatnik posiadający orzeczenie o III grupie inwalidztwa wydane przed tą datą spełnia warunek posiadania orzeczenia o niepełnosprawności uprawniającego do odliczeń rehabilitacyjnych związanych z używaniem samochodu.Stan faktyczny
Skarżący odliczyli od dochodu wydatki na cele rehabilitacyjne, w tym związane z używaniem samochodu osobowego. Organy podatkowe odmówiły prawa do ulgi, uznając, że skarżący (posiadający orzeczenie o III grupie inwalidztwa wydane przed 1997 r.) nie spełnia wymogu posiadania orzeczenia o I lub II grupie inwalidztwa, a skarżąca nie wykazała poniesienia wydatków na zabiegi rehabilitacyjne. Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, kwestionując interpretację przepisów przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., stwierdził, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. solidarnie na rzecz P. S. i M. S. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. S. i M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. solidarnie na rzecz P. S. i M. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
P. i M. S. (dalej zwani "Skarżącymi") w złożonym w dniu 6
marca 2013 r. zeznaniu podatkowym PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu
(poniesionej straty) w 2012 r. skierowanym do Urzędu Skarbowego w Z.
wykazali dochód Skarżącego z emerytury/renty krajowej w wysokości 9.797,22 zł, od
którego pobrano zaliczkę na podatek w wysokości 448 zł, a także dochód Skarżącej
w wysokości 10.496,72 zł, od którego pobrano zaliczkę na podatek w wysokości
520 zł. Skarżący od dochodu odliczyli wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki
związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych w łącznej wysokości
4.560 zł (2.280 zł Skarżący i 2.280 zł Skarżąca). W zeznaniu zadeklarowali podstawę
opodatkowania w wysokości 7.867 zł, obliczony według skali podatek w wysokości
1.720,08 zł, odliczenie z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej
wysokości 1.572,68 zł (759,28 zł Skarżący i 813,40 zł Skarżąca), podatek należny
w wysokości 147 zł oraz nadpłatę podatku w wysokości 821 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. (dalej zwany "Naczelnikiem")
wezwaniem z dnia 14 maja 2013 r. wezwał Skarżącego do dostarczenia informacji o
dochodach wykazanych w zeznaniu podatkowym oraz dowodów potwierdzających
poniesione i odliczone wydatki. Jednocześnie w dniu 23 maja 2013 r. dokonano
czynności sprawdzających złożonego w dniu 6 marca 2013 r. zeznania
podatkowego, podczas którego stwierdzono, iż podatnicy wykazali w zeznaniu
podatkowym dochody zgodne z informacjami o dochodach wystawionymi przez
płatnika Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W..
Organ wskazał, iż w trakcie czynności sprawdzających przedłożono
w zakresie potwierdzenia niepełnosprawności Skarżącej:
- wypis z treści orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1990 r. Komisji Lekarskiej do spraw
Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w Z. nr akt [...], o zakwalifikowaniu
Skarżącej do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia,
- wypis orzeczenia z dnia [...] marca 1994 r. Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i
Zatrudnienia nr [...] w Z. nr akt [...] o uznaniu Skarżącej za
długotrwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym i zaliczeniu do drugiej grupy
inwalidów z ogólnego stanu zdrowia. Uznano, iż inwalidztwo ma charakter trwały,
- orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do
Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z dnia [...] września 2012 r. nr
[...] o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności od
14 sierpnia 2012 r. do 30 września 2014 r., a także postanowienie z dnia [...] czerwca
2006 r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w D. [...] Wydział Rodzinny
i Nieletnich o umorzeniu postępowania w sprawie wszczętej z urzędu o przyjęcie do
[...] Skarżącej na podstawie art. 24 ustawy o ochronie zdrowia
psychicznego, z uwagi na wyrażenie zgody przez Skarżącą na pobyt i leczenie na
oddziale [...].
Natomiast w zakresie potwierdzenia niepełnosprawności Skarżącego
przedłożono wypis z treści orzeczenia z dnia [...] maja 1989 r. Komisji Lekarskiej do
spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w Z. nr akt [...], o
zakwalifikowaniu Skarżącego do [...] grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia,
uznając go za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym. Uznano, iż
inwalidztwo ma charakter trwały.
Ponadto okazane zostały dokumenty potwierdzające posiadanie w 2012 r.
samochodów osobowych przez Skarżącego, tj.:
- dowód rejestracyjny samochodu osobowego marki [...] rok prod. 1998, nr rejestracyjny [...] nabytego w 2012 r.,
- umowę kupna sprzedaży pojazdu [...], rok produkcji 1993 z dnia 24 stycznia 2008 r. potwierdzającą zakup przez Skarżącego samochodu osobowego,
- umowę kupna sprzedaży pojazdu [...], rok produkcji 1993 z dnia 24
sierpnia 2012 r. potwierdzającą sprzedaż przez Skarżącego samochodu osobowego,
a także zaświadczenie lekarskie z dnia 20 maja 2013 r. potwierdzające korzystanie
przez Skarżącego z zabiegów fizykoterapeutycznych w okresie od 1 października
2012 r. do 12 października 2012 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia 31 sierpnia
2012 r., w którym lekarz specjalista [...] stwierdził, iż Skarżący wymaga systematycznych badań oraz okresowych kontroli ambulatoryjnych.
Organ pierwszej instancji w wyniku przeprowadzonych czynności
sprawdzających ustalił, że Skarżący nie spełnili warunków do odliczenia wydatków
na cele rehabilitacyjne, o których mowa w art. 26 ust. 7a pkt 14 ustawy z dnia 26
lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z
2012 r., poz. 361 z późn. zm.; dalej jako "u.p.d.o.f."). Na okoliczność
przeprowadzenia czynności sprawdzających spisany został w dniu 23 maja 2013 r.
protokół, który doręczono Skarżącym na adres domowy z uwagi na opuszczenie
organu podatkowego przed zakończeniem jego sporządzania.
Skarżący pismem z dnia 29 maja 2013 r. wniósł o uzupełnienie protokołu
w zakresie określenia daty ustalenia trzeciej grupy inwalidztwa. Wskazał, iż posiada
orzeczenie o niepełnosprawności wydane przed 1997 r., w którym stwierdzono trwałe
inwalidztwo. Jego zdaniem osoba niepełnosprawna to osoba, która posiada
orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organ orzekający do jednego z trzech stopni
niepełnosprawności, a także orzeczenie wydane przez właściwy organ na podstawie
odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997 r. Ponadto Skarżący
w zakresie udokumentowania faktu korzystania przez Skarżącą z zabiegów
rehabilitacyjnych wyjaśnił, iż przedłożył postanowienie Sądu Rejonowego
w D. o przymusowym leczeniu, który jest dokumentem "wiary publicznej" i
powinien być traktowany jako stałe zlecenie rehabilitacji.
Naczelnik, nie zgadzając się z przedstawionym w zeznaniu rozliczeniem
podatku, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. wszczął z urzędu postępowanie
podatkowe w sprawie określenia Skarżącym zobowiązania podatkowego w podatku
dochodowym od osób fizycznych za 2012 r.
Następnie decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. określił Skarżącym zobowiązanie
w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. w wysokości 968 zł,
kwestionując odliczenie od dochodu ulgi rehabilitacyjnej w łącznej wysokości 4.560 zł.
W uzasadnieniu, mając na uwadze treść art. 26 ust. 1 pkt 6 oraz art. 26 ust. 7a
pkt 14 u.p.d.o.f. stwierdził, iż podatnicy nie spełnili wszystkich warunków koniecznych
do zastosowania ulgi rehabilitacyjnej z tytułu używania samochodu osobowego
stanowiącego własność osoby niepełnosprawnej. Według organu Skarżąca spełniła
wymóg zakwalifikowania do wymaganej przepisami prawa grupy inwalidzkiej. Jednak
nie okazując dowodów o zleceniu i odbyciu niezbędnych zabiegów leczniczo-
rehabilitacyjnych, nie wykazała, że w 2012 r. faktycznie poniosła wydatki związane
z używaniem samochodu w celu przejazdu na niezbędne zabiegi leczniczo-
rehabilitacyjne.
Organ odnosząc się do Skarżącego zaznaczył, że okazał on zaświadczenie
lekarskie potwierdzające odbycie w dniach od 1 października 2012 r. do 12
października 2012 r. zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych i fakt posiadania
samochodu osobowego w okresie ich odbywania. W ocenie Naczelnika nie
przedstawił on jednak dokumentu o zleceniu niezbędnych zabiegów rehabilitacyjnych
oraz nie spełnił warunku zakwalifikowania do wymaganej przepisami prawa
pierwszej lub drugiej grupy inwalidztwa.
Skarżący w odwołaniu z dnia 15 lipca 2013 r. zarzucili naruszenie art. 231 pkt
1 Kodeksu karnego. Ponadto stwierdzili, iż w protokole z czynności sprawdzających
pominięto, że ustawodawca zlikwidował III grupę inwalidzką po dniu 31 sierpnia
1997 r. wprowadzając tylko dwie grupy inwalidzkie. Ich zdaniem wcześniej
otrzymane III grupy stałe, automatycznie zostały zaliczone do II grupy inwalidzkiej, a
Skarżący posiada stałą grupę wydaną od 1989 r. o całkowitej niezdolności do pracy.
Skarżący odnośnie prawa do odliczeń żony, podkreślił, iż w toku postępowania przed
organem pierwszej instancji jednoznacznie stwierdził, iż leczy się ona
[...] na co przedstawił postanowienie sądu o przymusowym leczeniu.
W dalszej części wskazał, iż wobec braku tych wyjaśnień zwrócił się do
Urzędu Skarbowego w Z. o uzupełnienie tych faktów w protokole, jednak
odmówiono mu ich uzupełnienia. Podkreślił ponadto, że wskazywał na fakt, że żona
niszczy ślady i dowody leczenia w obawie przed prześladowaniami ze strony
mieszkańców wsi. Wskazał, że ma dość dziwne pomysły i żąda by ją wywozić jak
najdalej od ludzi; np. do lasu czy nad rzekę, gdyż to też jest rehabilitacja dla osób
z chorobą [...].
Skarżący podkreślił jednocześnie, że Naczelnik w decyzji zacytował całą
broszurę informacyjną do załącznika PIT-O, lecz nie wskazał, w którym miejscu tej
broszury Ministerstwo wskazało, że należy spełniać wszystkie warunki tej broszury.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany "DIS") decyzją z dnia [...]
października 2013 r. utrzymał w mocy decyzję NUS z dnia [...] lipca 2013 r.
W uzasadnieniu podkreślił, iż o prawie podatnika do danej ulgi można mówić
jedynie w sytuacji, gdy spełnione zostały wszystkie warunki określone przez
ustawodawcę. W jego ocenie, aby każdy z małżonków miał prawo odliczenia
w ramach ulgi rehabilitacyjnej wydatków związanych z używaniem samochodu
osobowego dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi
rehabilitacyjne, konieczne jest aby posiadał orzeczenia o zakwalifikowaniu do I lub II
grupy inwalidztwa, był właścicielem (współwłaścicielem) samochodu osobowego,
faktycznie uczestniczył w niezbędnych zabiegach rehabilitacyjnych oraz okazał
dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia w postaci dokumentów
potwierdzający zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych.
W związku z powyższym organ odwoławczy zauważył, iż na okoliczność
potwierdzenia orzeczenia o zakwalifikowaniu do wymaganego przepisem stopnia
niepełnosprawności Skarżącej, przedłożono wypisy z treści orzeczeń z dnia [...]
kwietnia 1990 r. oraz z dnia [...] marca 1994 r. wydane przez Komisję Lekarską ds.
Inwalidztwa i Zatrudnienia, z których wynika zakwalifikowanie Skarżącej do [...] grupy
inwalidów oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2012 r.,
zgodnie z którymi wobec Skarżącej orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności
odpowiadający [...] grupie inwalidztwa. Ww. dowody potwierdzają zakwalifikowanie
Skarżącej do osób, do których adresowane jest odliczenie, o którym mowa w art. 26
ust. 7a pkt 14 u.p.d.o.f.
Dyrektor biorąc pod uwagę przedłożone przez Skarżących umowy kupna-
sprzedaży z dnia 24 stycznia 2008 r. oraz z dnia 24 sierpnia 2012 r. dotyczące
samochodu osobowego [...], w których Skarżący odpowiednio występuje
jako kupujący bądź sprzedający, oraz dowód rejestracyjny wydany w dniu 26 lipca
2012 r. na nazwisko Skarżącego dotyczący samochodu osobowego marki
[...] nr rejestracyjny [...] uznał, iż Skarżący był w 2012 r. właścicielem samochodu, który mógł służyć do przewozu na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. W jego przekonaniu z uwagi na panujący między Skarżącymi ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej przyjąć należy, iż powyższy warunek odnoszący się do własności samochodu został również spełniony przez Skarżącą.
Organ odwoławczy odnosząc się do kolejnego z warunków koniecznych do
spełnienia czyli potwierdzenia okoliczności zlecenia i odbycia niezbędnych zabiegów
rehabilitacyjnych podniósł, że nie wszystkie wydatki na cele rehabilitacyjne podlegają
odliczeniu od dochodu, a jedynie te, które zostały enumeratywnie wymienione w art.
26 ust. 7a u.p.d.o.f. Tym samym odliczeniu podlegają te wydatki, które poniesione są
w związku z koniecznymi przewozami na niezbędne zabiegi leczniczo-
rehabilitacyjne. W ocenie organu odwoławczego Skarżąca nie wykazała, iż w 2012 r.
korzystała z niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych. Nie okazała również
żadnych dokumentów potwierdzający zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów
leczniczo-rehabilitacyjnych. Dokumentem potwierdzającym korzystanie
z niezbędnych zabiegów rehabilitacyjnych nie może być Postanowienie Sądu
Rejonowego w D. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] czerwca
2006 r., na podstawie którego umorzono postępowanie wszczęte z urzędu
o przyjęcie do [...] z uwagi na wyrażenie zgody na pobyt i leczenie na oddziale [...].
Według organu odwoławczego faktu korzystania z niezbędnych zabiegów
rehabilitacyjnych nie potwierdza również podnoszona w odwołaniu okoliczność, iż
w celu rehabilitacji Skarżąca jest wywożona jak najdalej od ludzi, tj. np. do lasu czy
nad rzekę. W jego przekonaniu, pomimo niekwestionowania powagi schorzenia
Skarżącej, nie można uznać, by wskazany dokument potwierdzał używanie
samochodu osobowego dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na
niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Tym samym samo stwierdzenie przez
Skarżącą, że korzysta z zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych nie jest zatem
wystarczające.
Reasumując w przekonaniu organu Skarżąca nie wykazała, że w 2012 r.
faktycznie poniosła wydatki dotyczące używania samochodu celem przejazdu na
niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne. Dyrektor Izby Skarbowej w W.
podzielił stanowisko WSA w Kielcach, wyrażone w wyroku z dnia 20 stycznia 2011 r.
sygn. akt I SA/Ke 712/10 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia
15 października 2008 r. sygn. akt II FSK 934/07.
Odnosząc się do możliwości dokonania przedmiotowego odliczenia
uregulowanego w art. 26 ust. 7a pkt 14 u.p.d.o.f. w ramach ulgi rehabilitacyjnej przez
Skarżącego, wskazał, iż jedynym przedstawionym przez Niego dokumentem
potwierdzającym niepełnosprawność jest wypis z treści orzeczenia z dnia [...] maja
1989 r. wydany przez Komisję Lekarską ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia, z którego
wynika zakwalifikowanie Skarżącego do [...] grupy inwalidów, w którym orzeczono
całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i ustalono wskazania do
zatrudnienia "lekkie poza pracą w gospodarstwie rolnym". Organ zgodził się ze
Skarżącym, iż w przypadku przedstawionego przez niego wypisu z orzeczenia o
niepełnosprawności zastosowanie znajdzie przepis art. 26 ust. 7g u.p.d.o.f., na
podstawie którego z odliczeń na cele rehabilitacyjne korzystać mogą również ci
podatnicy, którzy posiadają orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy
organ na podstawie przepisów obowiązujących do 31 sierpnia 1997 r. oraz że wypis
z treści orzeczenia wydany przez Komisję Lekarską ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia,
z którego wynika zakwalifikowanie go do III grupy inwalidów datowany jest na dzień [...]
maja 1989 r. W ocenie organu powyższy przepis wskazuje jednak, iż ustawodawca
uznał możliwość dokonania odliczeń na cele rehabilitacyjne również na podstawie
orzeczeń wydanych przed dniem 31 sierpnia 1997 r., a nie że wprowadził dla osób
posiadających orzeczenie wydane przed tą datą inne zasady dokonywania
przedmiotowych odliczeń na cele rehabilitacyjne niż dla podatników, którzy uzyskali
orzeczenie o niepełnosprawności na podstawie stosownych przepisów po 31 sierpnia
1997 r.
Dyrektor w związku z powyższym wskazał, że zakwalifikowanie Skarżącego
na podstawie stosownego orzeczenia z dnia [...] maja 1989 r. do [...] grupy inwalidów,
w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721; dalej
zwana "ustawą o rehabilitacji") odpowiadać będzie lekkiemu stopniowi
niepełnosprawności. Natomiast ustawa nie zalicza do I oraz II grupy inwalidztwa
osób o orzeczonym lekkim stopniu niepełnosprawności.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor podniósł, że Skarżący nie dysponuje
orzeczeniami o zakwalifikowaniu go do I lub II grupy inwalidztwa wymaganymi
zgodnie z art. 26 ust. 7a pkt 14 u.p.d.o.f., dla dokonania w ramach ulgi
rehabilitacyjnej odliczeń wydatków związanych z używaniem samochodu osobowego
dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi
rehabilitacyjne. Tym samym uznał, iż niespełnienie przez Skarżącego wskazanego
wyżej warunku związanego z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności skutkuje
brakiem możliwości odliczenia od dochodu, w ramach ulgi rehabilitacyjnej, wydatków
związanych z używaniem samochodu osobowego dla potrzeb związanych
z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.
Organ odwoławczy reasumując uznał, że zarówno w przypadku Skarżącej,
jak i Skarżącego, brak jest podstaw do zastosowania ulgi rehabilitacyjnej.
Skarżący niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem złożyli skargę do
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając decyzję
w całości.
W ich przekonaniu Dyrektor dokonał powtórki z innej decyzji w tej samej
sprawie bez szczegółowej analizy faktów. Jednocześnie marginalnie potraktował
postanowienie Sądu Rejonowego w D. o przymusowym leczeniu
[...] Skarżącej, podczas gdy leczy się ona [...], a swoją
chorobę ukrywa przed ludźmi. Skarżący wskazał, że w tym celu często jest wożona
w różne miejsca, w których odpoczywa i dobrze się czuje, a to wiąże się z ponoszeniem kosztów.
Zdaniem Skarżącego spełnia on wszystkie warunki do skorzystania z ulgi
rehabilitacyjnej, gdyż posiada [...] grupę inwalidztwa wydaną przed 31 sierpnia 1997 r.,
posiada zlecenie na rehabilitację oraz jest właścicielem samochodu. W jego ocenie
ustawodawca nie żąda innych dowodów na poniesienie wydatków, w tym rachunków
za paliwo.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał
argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują
wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy
czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z przepisu
art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., Poz. 270 ze zm., zwanej dalej
"p.p.s.a.", wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc
jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z przepisem art. 26 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., podstawę obliczenia
podatku, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 3, art. 29-30c oraz art. 30e, stanowi dochód
ustalony zgodnie z art. 9, art. 24 ust. 1, 2, 4, 4a-4e, ust. 6 lub art. 24b ust. 1 i 2, lub
art. 25, po odliczeniu kwot wydatków na cele rehabilitacyjne oraz wydatków
związanych z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesionych w roku
podatkowym przez podatnika będącego osobą niepełnosprawną lub podatnika, na
którego utrzymaniu są osoby niepełnosprawne.
Za wydatki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f., uważa się wydatki
poniesione na:
- zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych
niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych,
stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności, z wyjątkiem sprzętu
gospodarstwa domowego (art.26ust.7a pkt 3 u.p.d.o.f.);
- odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym (art.26 ust.7a pkt 5 u.p.d.o.f.);
- odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt
w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i
pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne (art.26 ust.7a
pkt 6 u.p.d.o.f.);
- leki - w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi
wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że
osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo) (art.26
ust.7a pkt 12 u.p.d.o.f.);
- używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby
niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na
utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci
niepełnosprawne, które nie ukończyły 16 roku życia, dla potrzeb związanych z
koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w
wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł. (art.26 ust.7a pkt
14 u.p.d.o.f.).
W rozumieniu art. 26 ust. 7b u.p.d.o.f., wydatki, o których mowa w ust. 7a,
podlegają odliczeniu od dochodu, jeżeli nie zostały sfinansowane (dofinansowane)
ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych,
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków
Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych albo
nie zostały zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie. W przypadku gdy wydatki
były częściowo sfinansowane (dofinansowane) z tych funduszy (środków), odliczeniu
podlega różnica pomiędzy poniesionymi wydatkami a kwotą sfinansowaną
(dofinansowaną) z tych funduszy (środków) lub zwróconą w jakiejkolwiek formie.
Wysokość wydatków na cele określone w ust. 7a ustala się na podstawie
dokumentów stwierdzających ich poniesienie, z wyjątkiem wydatków, o których
mowa w ust. 7a pkt 7, 8 i 14 (por. art. 26 ust.7c u.p.d.o.f.).
Warunkiem odliczenia wydatków, o których mowa w ust. 7a, jest posiadanie
przez osobę, której dotyczy wydatek:
1) orzeczenia o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni
niepełnosprawności, określonych w odrębnych przepisach, lub
2) decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,
rentę szkoleniową albo rentę socjalną, albo
3) orzeczenia o niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16 roku życia,
wydanego na podstawie odrębnych przepisów (art. 26 ust.7d u.p.d.o.f.).
W realiach niniejszej sprawy jest poza sporem, że P. S. na
podstawie orzeczenia z dnia [...] maja 1989 r. został zaliczony do [...] grupy inwalidów,
w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Powyższa kwalifikacja, zdaniem
organów, odpowiada jednak lekkiemu stopniowi niepełnosprawności, natomiast
ustawa nie zalicza do I oraz II grupy inwalidztwa osób o orzeczonym lekkim stopniu
niepełnosprawności, zaś przepis art. 26 ust. 7a pkt 14 u.p.d.o.f. dla dokonania w
ramach ulgi rehabilitacyjnej odliczeń wydatków związanych z używaniem samochodu
osobowego dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi
rehabilitacyjne wymaga, aby podatnik posiadał orzeczenie o zakwalifikowaniu go do I
lub II grupy inwalidztwa, którym Skarżący nie dysponuje.
W ocenie Sądu, powyższa wykładnia przepisów jest nieuprawniona
albowiem organ dokonując wykładni art. 26 ust. 7g u.p.d.o.f., który stanowi, że
odliczenie wydatków - w przypadku wydatków na cele rehabilitacyjne - może być
dokonane również wówczas, gdy osoba, której dotyczy wydatek, posiada orzeczenie
o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na podstawie odrębnych
przepisów, obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997r. w sposób nieuprawniony
uznał, że powyższa regulacja jedynie wskazuje, iż ustawodawca uznał możliwość
dokonania odliczeń na cele rehabilitacyjne również na podstawie orzeczeń wydanych
przed dniem 31 sierpnia 1997 r., co nie jest równoznaczne z tym, że wprowadził dla
osób posiadających orzeczenie wydane przed tą datą inne zasady dokonywania
przedmiotowych odliczeń na cele rehabilitacyjne niż dla podatników, którzy uzyskali
orzeczenie o niepełnosprawności na podstawie stosownych przepisów po 31 sierpnia
1997 r. Taka wykładnia przytoczonego przepisu została dokonana contra legem,
wbrew jego wyraźnemu literalnemu brzmieniu oraz wewnętrznej systematyce art. 26
ust. 7a-7h. Właśnie ust. 7g art. 26 stanowi regulację odrębną w stosunku do ust. 7f,
który dokonuje stratyfikacji poszczególnych grup inwalidztwa.
W tym miejscu zauważyć należy, że w trakcie obowiązywania przepisów
odnoszących się do ulg rehabilitacyjnych miały miejsce zmiany dotyczące orzekania
o stopniach niepełnosprawności, które dotyczyły, w szczególności, zmiany nazwy
stopni niepełnosprawności. Dlatego też przepis art. 26 ust. 7f wprowadził określoną
systematykę i wyjaśnienie, jak należy rozumieć poszczególne grupy inwalidztwa tj. I
i II grupę inwalidztwa.
Jednocześnie jednak wyraźnie zastrzegł w przywołanym przepisie art. 26 ust. 7g, że
odliczenia mogą być również dokonywane w przypadku, gdy osoba, której dotyczy
wydatek, posiada orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez właściwy organ na
podstawie odrębnych przepisów obowiązujących do dnia 31 sierpnia 1997r. To
właśnie orzeczenie o inwalidztwie sprzed tej daty uprawnia do odliczeń wydatków
rehabilitacyjnych i to niezależnie od tego czy po tej dacie można przypisać osobie I
lub II grupę inwalidztwo.
Podkreślenia wymaga, że ustawodawca posługuje się określonymi zwrotami w
sposób racjonalny, a zatem nie można przyjmować w procesie wykładni, iż
określonych słów użyto w tekście prawnym bez wyraźnej ku temu potrzeby albo że
są one "puste" i nic nie znaczą (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 20
marca 2000 r. sygn. akt FPS 14/99, POP 2001, nr 2, poz. 39).
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy dokonały w procesie
subsumpcji wadliwej wykładni powyższego przepisu, które to naruszenie miało
istotny wpływ na wynik sprawy.
Dlatego też rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni przedstawioną
wyżej ocenę prawną i przeanalizuje zasadność wydatków w odniesieniu do
Skarżącego P. S. przy uwzględnieniu, że spełnia on warunek
orzeczenia o niepełnosprawności.
Jednocześnie, w pozostałym zakresie Sąd uznał zarzuty skargi za
bezpodstawne.
I tak w szczególności, odnosząc się do zarzutów nieuznania wydatków
związanych z "wyjazdami poza miasto samochodem" M. S., a
jednocześnie nie kwestionując, że wyjazdy takie mogą w schorzeniu w/wym. pełnić
doniosłą rolę terapeutyczną lub rehabilitacyjną, zważyć jednak trzeba, że zabiegi
rehabilitacyjne, jako podlegająca odliczeniu od dochodu, zostały wymieniona w
punkcie, który przewiduje odliczenie odpłatności za pobyt w różnego rodzaju
ośrodkach zajmujących się rehabilitacją leczniczą. Powyższe oznacza, że przepis
ten reguluje kompleksowo odliczenia od dochodu wydatków poniesionych za pobyt i
leczenie - zabiegi rehabilitacyjne (przystosowywanie do normalnego życia w
społeczeństwie osób, które doznały przemijającej lub trwałej utraty zdrowia i stały się
wskutek tego inwalidami - por. Słownik Języka Polskiego PWN) wykonane w tego
rodzaju zakładach.
Gdyby ustawodawca zamierzał umożliwiać odliczanie od dochodu wszelkich
wydatków ponoszonych przez osoby niepełnosprawne w rozumieniu u.p.d.o.f. (por.
art. 26 ust. 7d) na zabiegi rehabilitacyjne (jako zabiegi o charakterze leczniczym)
oraz związane z ułatwianiem wykonywania czynności życiowych, to wymieniłby tego
rodzaju wydatki odrębnie w oddzielnym punkcie ust. 7a jako osobną kategorię
wydatków.
Przy różnorodności definicji pojęcia "rehabilitacja" zawartych w słownikach,
encyklopediach medycznych, tekstach aktów prawnych (pozapodatkowych), to
właśnie intuicja językowa adresata normy prawnej i organów stosujących prawo ma
istotne znaczenie.
W języku powszechnym rozumienie pojęcia "rehabilitacja" obejmuje zespół
działań przystosowujących pacjenta po zabiegu operacyjnym do normalnej lub
możliwej do osiągnięcia zdolności do samodzielności (...). Na rehabilitację kieruje
lekarz prowadzący i odbywa się ona pod kierunkiem lekarza rehabilitanta lub
fizjoterapeuty (lub innych uprawnionych specjalistów). Przepisy o ulgach
podatkowych, jako przewidujące wyjątki od zasady powszechnego opodatkowania,
powinny być interpretowane ściśle. Szerokie rozumienie pojęcia "zabiegu
rehabilitacyjnego" prowadziłoby do objęcia ulgą podatkową znakomitej części innych
zabiegów , skoro pojęcie to spełnia kryteria definicji słownikowych pojęcia
"rehabilitacja" (por. wyrok NSA 20 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1395/10
1395/10).
Przypomnieć też należy, że w świetle art. 26 ust. 7c u.p.d.o.f. podatnik nie ma
obowiązku udokumentowania wydatków na używanie samochodu, lecz powinien
liczyć się z koniecznością wykazania uprawnienia do skorzystania z ulgi i w sposób
wiarygodny uprawdopodobnić fakt poniesienia spornych wydatków. Organ
podatkowy ma więc nie tylko prawo, ale i obowiązek wyjaśnienia wszystkich
okoliczności sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Olsztynie z dnia 13 czerwca 2006 roku, sygn. akt I SA/Ol 65/06).
Przepis art. 26 ust. 7c u.p.d.o.f. nie zwalnia od udowodnienia faktu poniesienia
wydatków, o których mowa w ust. 7a pkt 7, 8 i 14, a więc także tych poniesionych w
związku z używaniem samochodu osobowego dla potrzeb związanych z koniecznym
przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne, a jedynie łagodzi rygory
dowodowe - zezwala na dowiedzenie tej okoliczności innymi, niż dokumenty
dowodami (por. wyrok WSA w Gliwicach z 12 lutego 2009 r., I SA/GI 901/08, LEX nr
487218, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 czerwca 2008 r., I SA/Gd 996/07, Lex nr
491199; wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 marca 2008 r. I SA/Łd 1098/2007,
LexPolonica nr 2039947; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 17 grudnia 2008 r. I
SA/Bk 246/2008, LexPolonica nr 2017614; ww. orzeczenia dostępne są także w
Internecie http://orzeczenia.nsa.gov.pl; por. także Komentarz do art.26 ustawy z dnia
26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.00.14.176), [w:] A.
Bartosiewicz, R. Kubacki, PIT. Komentarz, Lex, 2010, wyd. II.).
Zatem niezbędnym dla ustalenia prawa do tej ulgi jest przedstawienie
dowodów poniesienia powyższych wydatków, tj. dokumentów potwierdzających
zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów leczniczo-rehabilitacyjnych.
To, iż skarżący są osobami niepełnosprawnymi oraz posiadają samochód
mogący służyć do przewozu na zabiegi, nie jest wystarczające dla wykazania, że
faktycznie ponosili oni wydatki związane z dojazdem na niezbędne zabiegi
rehabilitacyjne. Ulga o której mowa w art.26 ust.7a pkt 14 u.p.d.o.f. związana jest z
faktycznym poniesieniem wydatków związanych z dojazdem na niezbędne zabiegi
leczniczo-rehabilitacyjne, a nie tylko z korzystaniem z samochodu przez osobę
niepełnosprawną w celu ułatwienia jej czynności życiowych.
Zastosowanie wszelkiego rodzaju ulg podatkowych stanowi wyjątek od zasady
powszechności i równości opodatkowania. Uzależnione jest ono od ścisłego
wypełnienia przesłanek udzielenia takiej ulgi. W tym względzie nie można
dokonywać wykładni rozszerzającej. Uwiarygodnienie twierdzenia, że podatnik
poniósł wydatki na cele rehabilitacyjne powodowane jest tym, iż przedmiotowa ulga
powoduje obniżenie podstawy do obliczenia podatku dochodowego od osób
fizycznych. Nie jest ona świadczeniem należnym z mocy prawa i nie ma charakteru
ryczałtowego.
Mając na względzie to co wyżej powiedziano, jako prawidłowe należy ocenić
stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że wprawdzie skarżąca jest osobą
niepełnosprawną oraz posiada samochód, mogący służyć do przewozu na zabiegi,
ale faktycznie w 2012r. nie ponosiła wydatków związanych z dojazdem na
niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne.
Po wtóre, za poglądem prezentowanym przez stronę skarżącą nie przemawia
również treść art. 26 ust. 7c u.p.d.o.f., w myśl którego wysokości wydatków na
wskazane wyżej cele nie ustala się na podstawie dokumentów, co jest zasadą w
odniesieniu do innych wydatków podlegających odliczeniu od dochodu. Przepis ten
formułuje zatem wyjątek od zasady ogólnej udowadniania poniesienia wydatków za
pomocą dokumentów, co jednak nie oznacza, że używanie samochodu w ogóle nie
podlega weryfikacji w toku postępowania podatkowego.
Ratio legis odstąpienia od tej zasady w przypadku używania samochodu
osobowego dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi
leczniczo-rehabilitacyjne jest oczywiste, gdyż praktycznie nie ma możliwości
udokumentowania ścisłego wydatkowania określonej kwoty we wskazanym celu.
Możliwość taka zachodzi bowiem np. w przypadku dojazdu na zabieg środkami
komunikacji masowej jak pociąg czy samolot. W takiej sytuacji odliczeniu, o którym
mowa podlegałaby cena biletu z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania
zabiegów. Przy użyciu samochodu osobowego takiej możliwości nie ma, gdyż nie
istnieje obiektywny miernik lak poniesionych wydatków. Wielkość tego wydatku jest
zmienna i zależy od ilości przejechanych kilometrów i spalania użytego do podróży
samochodu. Właśnie dlatego nie sposób ustalać jego wysokości na podstawie
dokumentów. Przyjąć należy, że ustawodawca zdając sobie sprawę z niemożności
wykazania tego rodzaju wydatku dokumentami zachował się racjonalnie i zmienił
sposób ustalania poniesienia wydatku, czego wyrazem jest treść art. 26 ust. 7c
u.p.d.o.f. Również dlatego organy podatkowe, są uprawnione do weryfikowania
wielkości poniesionego wydatku poprzez ustalanie na podstawie wskazanych wyżej
danych zmiennych, w odniesieniu do każdego podatnika wielkości. Kwota 2 280 zł
jest zaś jedynie górną granicą odliczenia i ma ona zastosowanie wówczas, gdy
kwota rzeczywistych wydatków wyliczonych przez podatnika i pozytywnie
zweryfikowanych przez organ jest od niej wyższa (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 2
marca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 1418/11).
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w zakresie wyżej
wskazanym narusza prawo, co oznacza konieczność jej uchylenia na podstawie art.
145 § 1 pkt 1 lit.a i c p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto zgodnie z
art. 152 p.p.s.a. natomiast orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania,
na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło