III SA/Wa 289/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz, Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2012 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz E. R. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. (dalej zwane: "SKO") w postanowieniu z [...] listopada 2011r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania przez E. R. (dalej zwana: "Skarżąca") od decyzji Wójta Gminy C. z [...] lutego 2011r. w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011r. w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego. W uzasadnieniu postanowienia SKO wskazało, że zgodnie z art. 144 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej zwana: "O.p.") organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, swoich pracowników lub przez osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku, gdy organem podatkowym jest wójt, burmistrz (prezydent miasta), pisma może doręczać sołtys za pokwitowaniem. Stosownie do art. 148 § 1 O.p. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, natomiast z art. 149 O.p. wynika, iż w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl art. 150 § 1 pkt 1 O.p. poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Przepis art. 150 w § 1a stanowi, że adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. zaś § 2 art. 150 O.p. stanowi, że zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis art. 150 O.p. umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Zgodnie natomiast z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, zaś w myśl art. 228 § 2 O.p. postanowienia w sprawach wymienionych w § 1 są ostateczne. SKO wskazało, że z akt sprawy wynika, iż Wójt Gminy C. decyzję z [...] lutego 2011r. ustalającą Skarżącej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011r. doręczył Skarżącej przez pocztę 4 marca 2011r., na zasadzie fikcji doręczenia. Na kopercie znajdują się adnotacje pracownika poczty, z których wynika, iż przesyłka nadana na poczcie 17 lutego 2011 r. była awizowana 18 i powtórnie 25 lutego 2011r. SKO podało także, że 20 października 2011r. Skarżącej doręczono "duplikat'" ww. decyzji, który Skarżąca dołączyła do odwołania, złożonego 24 października 2011r. W ocenie SKO późniejsze zastępcze doręczenie Skarżącej decyzji Wójta Gminy C. nie powoduje otwarcia od początku terminu do wniesienia odwołania. Fakt, że Skarżąca odebrała decyzję, czy też jej duplikat po dacie doręczenia zastępczego nie wywołuje skutku prawnego. Uznać więc należy, iż termin do wniesienia odwołania od ww. decyzji Wójta Gminy C. z [...] lutego 2011r. (doręczonej 4 marca 2011r.) upłynął 18 marca 2011r. (piątek), zaś odwołanie od tej decyzji wniesione 24 października 2011r.- z uchybieniem terminu do jego wniesienia. SKO zaznaczyło jednocześnie, że w odwołaniu Skarżąca nie wniosła o przywrócenie terminu, na podstawie art. 162 § 1 i § 2 O.p. 2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie SKO Skarżąca wskazała, że pozbawiono ją kolejnej powierzchni w P., gdyż od roku nie chodzi i nie może odwołać się w terminie oraz egzekwować wcześniejszych postanowień Sądu. Zarzuciła także fałszowanie dokumentów nawet zaskarżonego postanowienia oraz manipulowanie datą, jak również nieprawidłowości w protokóle oględzin z 2009r. Zwróciła także uwagę na swoją trudną sytuację osobistą, w jakiej się znalazła. Podniosła zarzut nieprawidłowego zmniejszenia jej przez Urząd Gminy składki do PZU i zwróciła uwagę na działania różnych osób w tym pracowników Urzędu Gminy świadczące o przestępczości. 3. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi. II Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, ale nie z powodów w niej wskazanych. 2. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi było postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy C. z [...] lutego 2011r. w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011r. w podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego i podatku leśnego. Organ podatkowy uznał, że ww. decyzja Wójta Gminy C. z [...] lutego 2011r., została doręczona Skarżącej 4 marca 2012r., w trybie art. 150 O.p. 3. W świetle art. 223. § 1 i 2 pkt 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W przypadku niezachowania tego terminu organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia - uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.). 4. Sąd, rozpoznając sprawę ze skargi Skarżącej miał przede wszystkim na względzie, że doręczenie decyzji powinno nastąpić według zasad określonych w O.p. W literaturze i w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że jedynie doręczenie zgodne z przepisami O.p. wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (Nowosielska Małgorzata, Pasternak Robert, Monitor Podatkowy 2000/6/25, artykuł, numer publikacji: 26057, Doręczenie w postępowaniu podatkowym; por. też wyrok WSA w Warszawie z 27 stycznia 2005r. sygn. akt III SA/Wa 1094/04, LEX nr 222371 oraz z 16 października 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1278/07, niepubl.). Tylko zatem prawidłowe doręczenie pism z zachowaniem reguł, o których mowa w art. 144-154 O.p., będzie skuteczne. W myśl art. 144 O.p. organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez upoważnione osoby. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Pisma mogą być również doręczane w siedzibie organu podatkowego oraz w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji lub na wskazany adres poczty elektronicznej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony powyżej, a także w innych uzasadnionych przypadkach, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 148 § 1, § 2 i § 3 O.p.). W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149 O.p.). 5. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 O.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 148 § 1 lub art. 149, poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o miejscu pozostawienia pisma. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 1a i § 2 O.p.). Powyższy przepis umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Taki tryb doręczenia - na zasadzie fikcji prawnej - jest wyjątkiem od zasady właściwego doręczania korespondencji i jako taki winien być interpretowany ściśle. Skuteczność doręczenia zastępczego zależy od zachowania wszystkich warunków takiego doręczenia, które zostały określone w art. 150 O.p. Pismo nie może więc być uznane za doręczone w trybie art. 150 O.p., gdy z treści potwierdzenia odbioru nie wynika: 1) przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i art. 149; 2) czy zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2; 3) czy upłynął czternastodniowy okres przechowywania przesyłki. 6. Przyjęcie tzw. fikcji doręczenia pisma możliwe jest więc po uprzednim ustaleniu, że o przechowywaniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy adresat został niewątpliwie zawiadomiony w sposób określony w art. 150 § 2 O.p. Ustalenie spełnienia tego warunku umożliwia przyjęcie, że adresat miał autentyczną okazję powzięcia wiadomości o nadejściu przesyłki i jej przechowywaniu w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy. W świetle powyższego, istotne jest zatem, czy pismo złożono na czas określony w powołanym przepisie w placówce pocztowej i czy dwukrotnie pozostawiono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 O.p. zawiadomienia (awizo) o miejscu złożenia pisma (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 listopada 2006r., sygn. akt III SA/Wa 1962/06 LEX nr 301841; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2006r., sygn. akt I FSK 565/05, LEX nr 187585; wyrok WSA w Warszawie z 27 stycznia 2005r., sygn. akt III SA/Wa 1094/04, LEX nr 222371). 7. Tym samym w świetle powyższych rozważań, aby uznać, że decyzja Wójta Gminy C. z [...] lutego 2011r. została skutecznie doręczona Skarżącej, w trybie art. 150 O.p., konieczne było wykazanie przez organ podatkowy, że Urząd Pocztowy zawiadomił Skarżącą o nadejściu przesyłki i to w sposób niebudzący wątpliwości – w zakresie miejsca i terminu odbioru pisma. Tymczasem z nadesłanych przez SKO akt sprawy wynika, brak jest w tychże aktach informacji, czy i w jakim miejscu, o którym mowa w art. 150 § 2 O.p., pozostawiono Skarżącej zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym. Potwierdzenie odbioru przesyłki nie zawiera bowiem żadnej adnotacji w zakresie umieszczenia stosownego zawiadomienia w skrzynce pocztowej, czy na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W aktach sprawy brak też innego dokumentu potwierdzającego dokonanie tych czynności. Organ podatkowy drugiej instancji – SKO - nie wykazało zatem, że placówka pocztowa zawiadomiła Skarżącą w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie maże je odebrać. Konieczność ścisłego interpretowania przepisów dotyczących doręczenia zastępczego i uznawania skuteczności doręczenia - tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w ww. przepisie - była wielokrotnie podkreślana w orzecznictwie sądowym. NSA w wyroku z 31 stycznia 2006r. sygn. akt I FSK 565/05, LEX nr 187585 podniósł, że: dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 O.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać; WSA w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2005r. sygn. akt III SA/Wa 1094/04, LEX nr 222371 wskazał, że: brak pewności, co do miejsca pozostawienia zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym skutkuje niedoręczeniem przedmiotowych decyzji podatkowych; WSA w Warszawie w wyroku z 2 listopada 2006r. sygn. akt III SA/Wa 1962/06 LEX nr 301841 podniósł, że istotne jest zatem, czy pismo złożono na czas określony w powołanym przepisie w placówce pocztowej i czy dwukrotnie pozostawiono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2 O.p. zawiadomienia (awizo) o miejscu złożenia pisma. 8. Sąd, mając powyższe na uwadze, podkreśla, że SKO błędnie zatem przyjęło, że decyzja Wójta Gminy C. z [...] lutego 2011r. została doręczona Skarżącej w trybie określonym w art. 150 O.p. Przyjęty zatem w zaskarżonym postanowieniu termin doręczenia decyzji, od której Skarżąca wniosła odwołanie nie jest prawidłowy i skutkuje naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 9. Sąd, mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.. 270 ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") wydał rozstrzygnięcie zawarte w sentencji.