III SA/Wa 2931/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 12.12. 2014 r na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] .04.2014 r nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia 1. Zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. Odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie B. S. (dalej jako strona lub skarżący), w formularzu PPF z 31.07.2014 r, zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że: - jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku; - utrzymuje się z pomocy od rodziców (500-1000 zł miesięcznie); - zamieszkuje wraz synem i żoną w lokalu żony, który został przejęty za dług powstały w trakcie małżeństwa; - jest właścicielem [...] z 2007 r i [...] z 2008 r, które zostały zabezpieczone przez organy podatkowe; - z żoną posiada rozdzielność majątkową; - prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem (syn ur w [...] r, pkt 6 formularza PPF). Załączył decyzję z [...] .12.2012 r o uznaniu za osobę bezrobotną i o przyznaniu zasiłku, informację o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w 2013 r. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego z 24.11.2014 r o nadesłanie, m.in. dokumentów finansowych dotyczących żony, odpisu wyciągów ze swoich i żony rachunków bankowych, oznaczenie wszystkich źródeł utrzymania – swoich i żony – za okres poprzedzający złożenie wniosku, wskazanie podejmowanej działalności zarobkowej, pełnomocnik skarżącego przekazał powtórnie i ugruntował w tej materii wiedzę rozpoznającego wniosek informacje o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2013 r, decyzję o utracie prawa do zasiłku, protokół zajęcia i odbioru ruchomości. W załączniku o pisma przewodniego z 8.12.2014 r wskazał, że od 10.2012 r jest osobą bezrobotną, a od 8.05.2013 r został pozbawiony prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jedynego źródła dochodu. Poinformował, ze nie posiada rachunku bankowego. Nie wie, czy zona posiada rachunek bankowy. Nie wykonuje działalności zarobkowej, ponieważ szuka pracy. Leczy się, od 2008 r, w poradni [...] , a od 2010 r – [...] . Na lekarstwa wydaje ok 100 zł miesięcznie Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2014 r poz 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Jedynymi wymagalnymi kosztami sądowymi w sprawie jest należność z tytułu wpisu od skargi do Sądu w wysokości 100,- zł. Do tej wartości należy ograniczyć badanie wniosku, ponieważ sytuacja majątkowa strony może zmieniać się i – w konsekwencji – zdolność strony do ponoszenia kosztów sądowych. Wskazuje na to chociażby fakt, godny pochwały, sygnalizowanego przez stronę poszukiwania pracy. Fakt posiadania rozdzielności majątkowej z żoną nie jest okolicznością usprawiedliwiająca nienadesłanie informacji o sytuacji finansowej żony i posiadanych przez nią rachunkach bankowych. Obowiązek skarżącego w tym względzie wynika z bogatego orzecznictwa sądowego (postanowienie z 23.10.2013 r I FZ 416/13, postanowienie z 10.06.204 r, I OZ 412/14, CBOSA). Wykazanie zatem sytuacji materialnej obojga małżonków, przynajmniej w zakresie wystarczającym do scharakteryzowania rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka domagającego się dofinansowania z budżetu państwa, jest w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawa pomocy absolutnie niezbędne (postanowienie z 19.06. 2013 r, II FZ 382/13, CBOSA). W takiej sytuacji wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka (postanowienie z 20.02.2014 r, I OZ 95/14 CBOSA). Obowiązek wzajemnej pomocy ma pierwszeństwo przed dofinansowaniem z budżetu państwa, wiążącym się ze zwolnieniem z kosztów sądowych. Chociaż zbieżny z odczuciami referendarza badającego sprawę, to, z uwagi na względy wymienione poniżej, pogląd ten nie może zdeterminować sposobu rozstrzygnięcia wniosku. Nie jest przyczyną przyznania prawa pomocy w sprawie pogląd strony, zgodnie z którym, dysponując co miesiąc kwotą – zadeklarowaną - stanowiącą wielokrotność wpisu od skargi nie jest ona w stanie wygospodarować środków na poczet postępowania sądowego i to przy braku wykazania stanu majątkowego osoby będącej, wg deklaracji, małżonką. Okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy nie jest też niewykorzystywanie przez stronę możliwości zarobkowych, zwłaszcza wobec nieudokumentowania (pkt 7 wezwania) niemożności uzyskiwania w ten sposób środków na życie. Ogólnikowe informacje o stanie zdrowia, wbrew precyzyjnie sformułowanym wskazaniom w wezwaniu, nie wypełniają znamion przedstawienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie złożył także kalkulacji kosztów życia. Referendarz sądowy zadecydował o przyznaniu prawa pomocy mając na uwadze i wyważając następujące okoliczności: realizację postulatu pewności prawnej (wynikającej z wydanych w stosunku do strony postanowień o przyznaniu prawa pomocy w tożsamym stanie faktycznym i prawnym) oraz wyraz szacunku dla podjętych prawomocnych rozstrzygnięć Sądu, szeroko pojęte obowiązki alimentacyjne obciążające stronę względem dorastającego syna, rodzaj sporu (postępowanie egzekucyjne) – w którym egzekwowane są należności w większych rozmiarach, realizację postulatu dostępu do Sądu bez zbytniej zwłoki (z która wiązałoby się ustalanie stanu majątkowego żony pozostającej w ustroju rozdzielności majątkowej), jak też – w ograniczonym zakresie – subiektywne odczucia strony wynikające z korzystania z pomocy rodziców. Nie bez znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia jest zabezpieczenie przez ustawodawcę w art. 249 u.p.p.s.a. możliwości cofnięcia przyznanego prawa pomocy, jak tez ograniczenie zakresu zwolnienia do postępowania przed Sądem I instancji. Dlatego, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., referendarz sądowy zadecydował jak w sentencji.