III SA/Wa 2950/16

12/12/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 12/12/2016 r. po rozpoznaniu wniosku T. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /7/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2011 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi powyżej kwoty 1000,- zł 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie T. Sp. z o.o. dalej jako "Skarżąca", w skardze z 31 sierpnia 2016 r., a następnie na formularzu PPPr z 29/11/2016 r, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powołała się na to, że: - jest stroną w postępowaniu w sprawie CIT za 201 r.; - w 2011 r. dokonano wyprowadzenia majątku ze Spółki poprzez sprzedaż przez pełnomocnika ustanowionego przez poprzedni zarząd przedsiębiorstwa Spółki do podmiotu powiązanego z pełnomocnikiem; -przedmiotem sprzedaży była część przedsiębiorstwa, pomimo braku zgody Zgromadzenia Wspólników; - obecny zarząd dowiedział się o transakcji dopiero w 2012 r; - z tytułu tej transakcji nie wpłynęły do Spółki żadne środki (zapłata miała nastąpić po potrąceniu wzajemnych należności – fikcyjnych); - wzmiankowany pełnomocnik Spółki nie przekazał ksiąg Spółki nowemu zarządowi; - Spółka jest "bankrutem", w KRS są wpisane sprawy komornicze, które są wynikiem działań poprzedniego zarządu; - nie ma żadnych środków finansowych i majątku; Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca poinformowała o tym, ze nie prowadziła sprzedaży od października 2011 r., nie sporządzała sprawozdań za 2014 i 2015 r. (kradzież), podobnie jak zeznań CIT-8.Przekazała wyciągi z rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące. Wskazał, ze nie prowadzi obecnie działalności, nie wypłaca wynagrodzeń. Bieżące wydatki spółki są ponoszone przez Prezesa Spółki. Pełnomocnik reprezentuje Skarżącą pro bono z uwagi na pokrzywdzenie spółki przez poprzedni zarząd i z uwagi na (dramatyczne) skutki sytuacji finansowej Spółki dla obecnego Prezesa Zarządu. Załączyła wyciągi z rachunku bankowego, krs, cit-8, zawiadomienia Spółki skierowane do US, wyciągi z rachunku bankowego.. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jedynym kosztem sądowym wymaganym obecnie o spółki – jest wpis od skargi w kwocie niespełna 12 tys., naliczony od wartości przedmiotu sprawy 1144629, - zł. Spór w sprawie dotyczy skutków niewykazania przy opodatkowaniu przychodów z tytułu sprzedaży zabudowanej nieruchomości gruntowej. Sytuacja finansowa Skarżącej była już badana w trakcie postępowań o prawo pomocy, niezależnie od analizy przedstawionej w tym postepowaniu. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że aktualnie nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. W szczególności, Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Od kilku lat nie uzyskuje żadnych przychodów (zob. wniosek o zmianę danych podmiotu w rejestrze przedsiębiorców, deklaracje Spółki, zeznanie CIT). Nie posiada środków na rachunku bankowym, ani żadnego majątku. W stosunku do spółki prowadzone są postępowania egzekucyjne. Referendarz sądowy nie ma podstaw, ani środków prawnych, by w postępowaniu o prawo pomocy zanegować twierdzenia Skarżącej zawarte w skardze, odwołaniu, uzasadnieniu decyzji i odpowiedzi na skargę oraz w formularzu PPPr (tu złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej) o okolicznościach zbycia przedsiębiorstwa. W konsekwencji, referendarz sądowy przyjął, że zasadne jest zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł. Kwota 11447 zł należna tytułem całego wymagalnego kosztu sądowego jest wprawdzie sumą niebagatelną w procesie gospodarowania przez Sad przychodami, jednakże nawet wielkość należnej kwoty nie powinna wpływać na proces decyzyjny urzędnika sądowego (abducuntur homines nonnumquam etiam ab institutis suis magnitudine pecuniae). Należy – orzekając w pozostałym zakresie o prawie pomocy – łagodzić siłę argumentacji Skarżącej (addito salis grano), miarkować zakres zwolnienia i podzielić jednak ocenę wyrażoną już względem Skarżącej, że powyższe nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W szczególności dlatego, że Skarżąca, mimo zawieszenia działalności, w dalszym ciągu pozostaje w obrocie gospodarczym. Utrwalone zarazem jest, zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). Co do zasady bowiem istnieje możliwość – i to niezależnie od zadeklarowanej gotowości Prezesa Zarządu w piśmie z 29 listopada 2016 r. do pokrywania niektórych wydatków Skarżącej - do pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). Nie bez znaczenia dla oceny możliwości zagospodarowania tak zdobytych środków jest zadeklarowane przez pełnomocnika działanie pro bono w sprawie, powodowane wrażliwością na trudną sytuacje Prezesa Zarządu. Tym samym należy podzielić – i uznać je za sprawiedliwe - w sprawie poglądy prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, z których wynika, że spółka prawa handlowego, która twierdzi, że nie dysponuje bieżącymi środkami na koszty sądowe, powinna udowodnić, że nie jest w stanie uzyskać ich od wspólników, zanim o pomoc zwróci się do Skarbu Państwa (fiat iustitia et pereat mundus). Skarżąca nie wykazała natomiast, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części, nie jest możliwe – zwłaszcza, kiedy dysponuje profesjonalną pomocą prawną i została pouczona o tych powinnościach w sprawie III SO/Wa 6/16. Z tych powodów referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.