III SA/Wa 2981/10

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 czerwca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a 1. przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego 2. zwolnić stronę skarżąca od kosztów sądowych w sprawie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i może nastąpić wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05), jak też samodzielne układanie stosunków z pełnomocnikiem. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) P.K., dalej jako skarżący, w formularzu PPF z 24 maja 2011 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu poinformował, że: cierpi na stwardnienie rozsiane; - znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i pobiera rentę inwalidzką; - ma niepełnosprawną i niepracująca żonę; - na jego utrzymaniu pozostaje 16-letni syn (uczeń technikum); - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem; - posiada wraz z zoną dom o powierzchni 85 m.kw. wraz z budynkami gospodarczymi o powierzchni 30 m.kw.; - skarżący trzymuje się z renty w wysokości 451 zł brutto i świadczenia rodzinnego w wysokości 91 zł; - posiada z żoną rozdzielność majątkową Sygn. akt III SA/Wa 2981/10 3) Skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego z 26 maja 2011 r., przesłał: PIT37 za 2009 r.; PIT 37 za 2010 r.; decyzję o waloryzacji renty z [...] (8.03.2011) – 2 szt; wyciąg z rachunku bankowego [...] SA; decyzje Prezydenta m. W. z 9 maja 2011 r., z 28 grudnia 2010 r. (2 szt), o przyznaniu zasiłku celowego; decyzję z 18 stycznia 2011 r. Zarządu Dzielnicy S. m. W.; fakturę VAT 2469/2011 za lekarstwa, Porozumienie z 30 lipca 2010 r. w sprawie przystąpienia do programu leczenia i rehabilitacji stwardnienia rozsianego (PLIR); zaświadczenie o stanie zdrowia z 16 października 2009 r.; zaświadczenie lekarskie z 3 marca 2010 r., z 4 maja 2011 r., 24 lutego 2011 r., 6 lutego 2010 r.; orzeczenie Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 7 z [...] czerwca 1996 r.; orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] czerwca 2009 r.; orzeczenie lekarza orzecznika [...] z [...] grudnia 2009 r.; zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia wydane dla potrzeb Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...] maja 2009 r.; wynik rezonansu magnetycznego z [...] marca 2009 r. i opis badania; kartę badania biopsyjnego; wynik badania radiologicznego. Skarżący, w piśmie przewodnim z 6 czerwca 2011 r., poinformował, że wszystkie pieniądze przeznacza na artykuły spożywcze i nie posiada obciążeń alimentacyjnych. Korzysta z pomocy znajomych przekazujących mu nieodpłatnie artykuły spożywcze i używaną odzież. 4) Referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom strony skarżącej, zawartym w treści formularza PPF, o braku wolnych środków finansowych, a niezależnie od tego zweryfikował sytuację majątkową i życiowa, w której strona znajduje się. . Badając zdolność strony skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, referendarz sądowy ma na uwadze tak wydatki związane z codzienną egzystencją, jak wydatki ponoszone podczas edukacji dzieci. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej strony są także działania podejmowane przez organy administracji w celu egzekucji należności oraz wolność strony, będąca wynikiem działań organów administracji, gospodarowania posiadanym majątkiem. 5) Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego na 1 osobę, wynosi w 2010 r. ok. 900,- zł (http://www.ipiss.com.pl). Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla Sygn. akt III SA/Wa 2981/10 podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla posiadania i wychowania dzieci oraz dla utrzymania minimum więzi społecznych. Kwota uzyskiwanego przychodu, podzielona przez ilość członków gospodarstwa domowego, daje wysokość minimum socjalnego. Badając sytuację majątkową i płatniczą strony, referendarz sądowy ma jednak na uwadze to, że na skarżącym ciążą liczne, wykazane należności, a kwota uzyskiwanego dochodu z tytułu renty jest przeznaczana na zaspokojenie potrze całej rodziny. Nadto, uzyskiwana kwota minimum socjalnego może nie być adekwatnym miernikiem możliwości płatniczych skarżącego, skoro ponosi on wysokie koszty stałe związane z poratowaniem zdrowia. Sytuacja życiowa strony znalazła uznanie w rozstrzygnięciach organów administracji publicznej w zakresie przyznawania zasiłków. Nadto oświadczenie skarżącego o uzyskiwanych dochodach, ich źródle oraz strukturze wydatków została potwierdzona w treści zapisów w historii rachunku bankowego, dołączonej do akt sądowych sprawy. Niesporne przy tym jest już w orzecznictwie, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie należy brać pod uwagę, oprócz kryterium materialnego jakim jest brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, kryteria nie wymienione w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj.: gwarancje procesowe z art. 6 i 134 § 1 P.p.s.a. oraz brak w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi przymusu adwokackiego (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1516/04; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OZ 274/08, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., II GZ 79/08). 6) Ze wskazanych względów, jeżeli z zestawienia wysokości środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżący, analizy sposobu prowadzenia gospodarki finansowej i wskazanego obowiązku uczestniczenia w kosztach sądowych, wynika, że uiszczenie choćby najniższych, wymagalnych potencjalnie kosztów sądowych spowoduje negatywne następstwa w zadeklarowanej strukturze wydatków, to w rozstrzygnięciu o prawie pomocy, należy w sposób niezwykle staranny, uwzględniać realizację prawa dostępu do Sądu. Uwagę tą referendarz odnosi do wydatków, które skarżący zobowiązany byłby ponieść na Sygn. akt III SA/Wa 2981/10 wynagrodzenie – najniższe choćby – pełnomocnika. Natomiast na potrzebę działania pełnomocnika w sprawie wskazuje, oprócz zdolności strony skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania, także rodzaj sprawy i możliwość dostępu strony tak do przepisów prawa, jak też orzecznictwa i piśmiennictwa związanego z rodzajem zawisłej przed Sądem sprawy. Zdaniem referendarza sądowego, już zestawienie wysokości posiadanych przez stronę środków pieniężnych brutto z możliwymi należnościami z tytułu postępowania, tj. kosztami opłat kancelaryjnych i najniższego nawet, minimalnego wynagrodzenia wnioskowanego pełnomocnika (por § 14 ust. 2 pkt 1 lit c w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. .... – Dz.U. z 2002 r. Nr 163, poz 1349 ze zm), może być przyczyną konieczności stwierdzenia o możliwym do wystąpienia uszczerbku dla utrzymania koniecznego strony w wypadku uiszczenia kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, pokrycie kosztów postępowania musiałoby spowodować pogorszenie sytuacji życiowej: nie tylko strony skarżącej, ale i żony oraz dziecka, w stosunku do którego skarżący jest zobowiązany do zaspokajania potrzeb, na mocy przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W ocenie sytuacji życiowej strony referendarz sądowy pominął jej kondycję zdrowotna i zdolność do gromadzenia środków finansowych 7) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.