III SA/Wa 2998/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2013 r Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie G. Z. (dalej jako strona lub skarżący), w formularzu PPF z 26 czerwca 2014 r, załączonym do skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 marca 2014 r III SA/Wa 2998/13, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu poinformował o tym, że: - G. sp z o.o. od 2012 r nie prowadzi działalności gospodarczej i w związku z tym nie przynosi dochodów; - syndyk zajął konto bankowe spółki; - Sąd umorzył postępowanie upadłościowe, nie odblokował jednak rachunku bankowego; - skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trzema synami (ur 1992, 1993 i 1999 r).; - posiada nieruchomość o powierzchni 1700 m kw; - dom skarżącego uległ spaleniu; - utrzymuje się z dochodu z prac dorywczych w wysokości 2000 zł miesięcznie. W wykonaniu wezwania Sądu z 3 lipca 2014 r (m.in. o wyciągi z rachunków bankowych, kalkulację kosztów życia, oznaczenia źródeł utrzymania, dochodów strony, oznaczenie prac dorywczych, kosztów związanych z utrzymaniem i in) pełnomocnik skarżącego, w pismach z 21 lipca 2014 r, z uwagi na okres wakacyjny, wniósł o zakreślenie dodatkowego i przedłużenie o siedem dni terminu do złożenia wyjaśnień. Przekazał zarazem oświadczenie skarżącego o wyłączeniu wspólnoty majątkowej z żoną i kontynuacji nauki przez dzieci, umowę o wyłączeniu wspólności majątkowej małżeńskiej, PIT-36 L za 2013 r, PIT/B za 2013 r, PIT/B za 2012 r, PIT-36L za 2012 r, oświadczenia o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, o wysokości osiąganych dochodów i partycypowaniu w opłatach na dzieci, kserokopię umowy o dzieło, oświadczenia o braku możliwości przedłożenia skróconego bilansu oraz rachunku zysków i strat z uwagi na zajęcie ich przez Urząd Skarbowy w P., o braku rachunku związanego z działalnością gospodarczą z uwagi na jego zamknięcie, o braku osobistego rachunku bankowego, samochodu, o pobieraniu nauki przez synów (w [...], w [...] oraz w gimnazjum w W.. Wskazał, że nie posiada tytułu prawnego do domu, ponieważ "stanowi on majątek odrębny żony", a gdy skarżący przyjeżdża do dzieci "przebywa w budynku gospodarczym przysposobionym na cele mieszkalne". Skarżący załączył trzy odcinki opłat: dwa na rzecz [...] i jeden, gdzie jako zleceniodawcę oznaczono G. Z., na rzecz PGE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270 - zwanej dalej: "P.p.s.a."), stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Celem instytucji "prawa pomocy" występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jak wskazano w postanowieniach z 11 czerwca 2013 r, III SA/Wa 415/13 i z 1 października 2013 r, II FZ 705/13, jest "zapewnienie realizacji prawa do sądu osobie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie". Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Skoro skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, to powinien spełnić przesłankę, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. i wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazuje, że na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć należy wpis od skargi kasacyjnej w wysokości ok. 1844 zł (zarządzenie z 1 lipca 2014 r) i w odniesieniu do tej kwoty należy badać sytuację finansową skarżącego i jego zdolność do uiszczenia tej kwoty. Kwota kosztów sądowych wymagalna jest, na obecnym etapie postępowania, w innej wysokości niż ta, w stosunku do uiszczenia której była już strona zobowiązana (i która uiściła) na etapie skargi do Sądu I instancji, tj 3687 zł (karta nr 33 akt sądowych). Sąd zauważa, że pomimo wystosowania wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a z 3 lipca 2014 r (karta 90 akt sądowych), gdzie jednoznacznie oznaczono szereg dokumentów, do których dostarczenia zobowiązano wnioskodawcę, skarżący ograniczył się do złożenia wniosku o "przedłużenie o dalsze siedem dni" terminu do nadesłania wymaganych informacji. Nadto, do chwili rozpoznania wniosku, tj do 13 sierpnia 2014 r, nie przekazał ani kalkulacji kosztów życia (pkt 12 wezwania), ani dokumentacji finansowej związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą (pkt 4-7 wezwania), jak też nie przedłożył jakichkolwiek informacji o dochodach i zasobach finansowych żony. Poinformował, zamiast tego o tym, że posiada z żoną ustrój rozdzielności majątkowej (Akt Notarialny Nr [...]), dokumenty finansowe związane z prowadzeniem działalności gospodarczej zajęły organy podatkowe, a rachunek bankowy związany z działalnością gospodarczą został, z uwagi na zlikwidowanie działalności gospodarczej w 2011 r, zamknięty w 2011 r. Niepełne wykonanie wezwania wystosowanego w trybie art. 255 P.p.s.a. powoduje to, że materiał, którym dysponuje Sąd, pozostaje niekompletny, a wątpliwości, co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, że wniosku nie można uwzględnić (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2009 r., I FZ 385/09, CBOSA). Utrwalone w orzecznictwie jest, że "(...) sąd miał prawo wezwać skarżącego do przestawienia sytuacji majątkowej członka jego rodziny, na którym ciąży względem wnioskodawcy obowiązek alimentacyjny. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej, w zakres którego wchodzi sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy, ujmowana w jej całokształcie" (postanowienie z 1 października 2013 r, II Fz 705/13, dostępne w CBOSA). Z tych powodów za nieusprawiedliwione niewykonanie wezwania należało uznać niezłożenie zeznań podatkowych żony, czy oznaczenia wysokości jej dochodów. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej; k.r.i.o., oboje małżonkowie zobowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Ponadto stosownie do art. 23 k.r.i.o. w trakcie trwania małżeństwa małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i z tej powinności nie może zwalniać ich nawet ewentualne pozostawianie w rozdzielności majątkowej. Obowiązek pomocy wobec współmałżonka odnosi się również do prowadzonych przez niego spraw sądowych. Zdaniem Sądu, zajęcie dokumentacji księgowej (tj bilansu, rachunku zysków i strat, zestawienia przychodów i rozchodów, zestawienia faktur VAT) przez organy podatkowe nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak przekazania wnioskowanych informacji, ponieważ skarżący nie wykazał, by organy podatkowe odmówiły mu wydania kopii dokumentów. Odmowy takiej, poczynionej jednakże przez [...], skarżący nie wykazał także odnośnie nienadesłania wyciągów z rachunków bankowych, prowadzonych dla strony, jak wynika z akt sprawy, jeszcze w 2011 r. Sąd zauważa, że przechowywanie dokumentów rachunkowych, ksiąg rachunkowych, dowodów księgowych, dokumentów inwentaryzacyjnych i sprawozdań finansowych zgodnie z ustawą o rachunkowości powinno zasadniczo trwać co najmniej pięć lat. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330, z późn zm.) jednostki organizacyjne działające na podstawie Prawa bankowego mające siedzibę lub miejsce sprawowania zarządu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązane są do stosowania jej przepisów, w tym wydanego na podstawie delegacji z art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. a rozporządzenia ministra finansów z dnia z dnia 1 października 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości banków Dz.U. z 2010 r Nr 191, poz 1279. W sytuacji, kiedy skarżący uchylił się od złożenia dokumentacji mogącej zobrazować jego sytuację majątkową, samo złożenie fragmentarycznego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach jest niewystarczające do dokonania oceny sytuacji finansowej strony, gdyż sąd nie może oprzeć się na gołosłownych i – co ważniejsze - niepełnych oświadczeniach skarżącego (postanowienie z 26 czerwca 2014 r I FZ 189/14, CBOSA). Tym samym Wojewódzki Sąd Administracyjny był uprawniony do uznania, że sytuacja majątkowa skarżącego nie została wyjaśniona, a w konsekwencji, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd, zważywszy na całość przedstawionej wyżej argumentacji oraz na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji