III SA/Wa 3209/17
WyrokWSA w Warszawie2018-09-06
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Piotr Dębkowski, Ewa Izabela Fiedorowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zbycie nieruchomości wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, budynkami, infrastrukturą oraz przejściem umów najmu stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT, co skutkowałoby wyłączeniem tej transakcji z opodatkowania VAT?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zbycie nieruchomości wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, budynkami, infrastrukturą oraz przejściem umów najmu nie stanowi zorganizowanej części przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Kluczowe dla tej oceny było stwierdzenie braku wyodrębnienia organizacyjnego i finansowego u zbywcy, a także brak przejęcia przez nabywcę zobowiązań, które nie wynikałyby jedynie z prawnego powiązania z nabytym dobrem. W konsekwencji, transakcja ta podlegała opodatkowaniu VAT.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, która określiła spółce O. sp. z o.o. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r. Organy uznały, że nabycie przez spółkę nieruchomości wraz z prawami i obowiązkami stanowiło zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa, co wyłączało transakcję z opodatkowania VAT. Spółka wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT, kwestionując prawidłowość uznania transakcji za zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego, umorzył postępowanie podatkowe i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz O. sp. z o.o. kwotę 107 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki (sprawozdawca), Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, Protokolant referent stażysta Anna Chołuj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r.. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] 2) umarza postępowanie podatkowe, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz O. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 107 200 zł (słownie: sto siedem tysięcy dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy wydaną wobec [...] sp. z o.o. decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w [...] z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r.
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji określił Skarżącej kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r. oraz kwotę tego podatku do zwrotu na rachunek bankowy za ten miesiąc. Zauważył, że w rejestrze zakupów zaewidencjonowano fakturę dokumentującą dostawę prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] ([...]) oraz prawa własności budynków i budowli. Organ I instancji stwierdził, że sporna transakcja dotyczy zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa i jako taka jest wyłączona przedmiotowo z podatku od towarów i usług. W efekcie będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.
Od decyzji organu I instancji Skarżąca odwołała się.
Decyzją z [...] lipca 2017 r. Dyrektor utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Na wstępie odwołał się do regulacji oraz orzecznictwa krajowego i unijnego dotyczących zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Podkreślił, że przyjęta w art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz.1054 ze zm., dalej jako: "u.p.t.u.") opcja wyłączenia z opodatkowania zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części wymaga uznania, że w przypadku zbycia tak określonego przedmiotu, jego nabywca traktowany jest jako następca prawny podatnika dokonującego zbycia. W takiej sytuacji dochodzi do sukcesji prawnopodatkowej i następuje przeniesienie na nabywcę zasad dotyczących opodatkowania VAT w odniesieniu do czynności związanych z nabytym mieniem na warunkach identycznych, jakie obowiązywały zbywcę, gdyby do zbycia nie doszło.
Następnie Dyrektor przedstawił szczegółowo okoliczności w jakich doszło do zawiązania Skarżącej spółki, w tym funkcjonujące w niej relacje właścicielskie. Zauważył, że na sfinansowanie transakcji zakupu nieruchomości Skarżąca otrzymała pożyczki od swoich udziałowców ([...] i [...] S.A.). Sprzedawcą nieruchomości była spółka [...] sp. z o.o. Do zawarcia umowy sprzedaży doszło 28 kwietnia 2016 r. Po nabyciu tej nieruchomości Skarżąca kontynuowała działalność gospodarczą w zakresie wynajmu powierzchni handlowo-usługowej. Dyrektor przeanalizował także szczegółowo zapisy aktu notarialnego. Wynikało z nich m. in., że wszystkie prawa i obowiązki sprzedającego wynikające z umów najmu przekazano kupującemu. Dalej wskazał, że zarządzanie budynkiem biurowym zlecono (podobnie jak dotychczas) [...] sp. z o.o. na mocy umowy z 28 kwietnia 2016 r.
Oceniając okoliczności towarzyszące spornej transakcji Dyrektor stwierdził, że nabyte przez Skarżącą składniki majątkowe stanowią zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Składniki te pozostawały bowiem ze sobą w relacjach funkcjonalnych i organizacyjnych, które uczyniły z nich całość zdolną do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej. Wskazał także na faktyczną wolę kontynuowania umowy o zarządzanie nieruchomością, w której w miejsce sprzedającego wstąpił kupujący, zawierając formalnie nową umowę. Dyrektor zwrócił ponadto uwagę na takie okoliczności jak:
- nabycie praw autorskich do projektu architektonicznego,
- uzyskanie dostępu do tajemnic przedsiębiorstwa sprzedawcy, tj. [...] sp. z o.o. dotyczących nabywanego kompleksu biurowego,
- przeniesienie na kupującego wszelkich zbywalnych praw i obowiązków przysługujących sprzedającemu na podstawie gwarancji generalnego wykonawcy,
- przeniesienie na nabywcę wszelkich praw do ochrony znaku towarowego,
- realizacja dostawy mediów na podstawie umów zawartych przez sprzedawcę,
- możliwość skorzystania z know-how sprzedawcy w zakresie sposobu prowadzenia działalności poprzez powierzenie zarządzania nieruchomością tej samej firmie zewnętrznej,
- faktyczne zaspokajanie przez nabywcę zobowiązań sprzedającego.
W ocenie Dyrektora tak określony zespół składników stanowi zatem zorganizowaną część przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 2 pkt 27e u.p.t.u., a w konsekwencji do takiej transakcji miało zastosowanie wyłączenie wskazane w art. 6 pkt 1 tej ustawy. Tym samym dokonując odliczenia kwoty podatku naliczonego wynikającej ze spornej faktury, Skarżąca zawyżyła podatek naliczony za kwiecień 2016 r. o kwotę 40.917.069 zł.
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 w zw. z art. 120 oraz art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.") przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na niezasadnym uznaniu, że nieruchomości położone przy ul. [...] i [...] w [...], wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu, na którym są one położone oraz dodatkową infrastrukturą i przejściem umów najmu, będące przedmiotem nabycia przez Skarżącą stanowiły całość zdolną do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ prowadziło do wadliwego uznania, że miała miejsce transakcja nabycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa,
- art. 6 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 27e u.p.t.u. przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że przedmiot transakcji stanowi zorganizowaną część przedsiębiorstwa, tj. organizacyjnie, funkcjonalnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania, a w konsekwencji do takiej transakcji miało zastosowanie wyłączenie stosowania u.p.t.u., w sytuacji gdy na gruncie dokonanej transakcji taka klasyfikacja nie jest uprawniona;
- art. 2 pkt 27e w zw. z art. 6 pkt 1 u.p.t.u. przez ich błędną wykładnię polegającą na bezpodstawnym uznaniu, że przepisy te interpretowane z zastosowaniem wykładni prounijnej pozwalają na kwalifikację przedmiotu transakcji jako zorganizowaną część przedsiębiorstwa w sytuacji, w której nie są spełnione wprost wymienione w treści art. 2 pkt 27e u.p.t.u. przesłanki dotyczące wyodrębnienia funkcjonalnego, organizacyjnego i finansowego w istniejącym przedsiębiorstwie przenoszonego zespołu składników majątkowych oraz przeniesienia na nabywcę zobowiązań, a w konsekwencji dokonanie niedozwolonej wykładni, pomijającej literalne brzmienie przepisu art. 2 pkt 27e u.p.t.u.;
- art. 88 ust. 3a pkt 2 w zw. z art. 86 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 u.p.t.u. przez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że faktura dokumentująca nabycie przez Skarżącą nieruchomości nie uprawniała do odliczenia podatku naliczonego, a tym samym Skarżącej nie przysługiwało uprawnienie do odliczenia podatku VAT i otrzymania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na rachunek bankowy, wykazanej w deklaracji za kwiecień 2016 r.
Na tej podstawie Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. Wniosła także o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Istota sporu zaistniałego w niniejszej sprawie dotyczyła oceny na gruncie zebranego w sprawie materiału dowodowego i przepisów u.p.t.u., czy składniki majątku nabyte przez skarżącą od [...] Sp. z o.o. 28 kwietnia 2016 r. stanowiły zorganizowane części przedsiębiorstwa w podmiotach dokonujących ich zbycia, ponieważ to z punktu widzenia zbywcy a nie nabywcy, należy oceniać czy przedmiotem zbycia było ZPC.
Stan prawny obowiązujący w dniu dokonania czynności opodatkowanej przedstawiał się następująco. Art. 6 pkt 1 u.p.t.u. stanowił, że przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa (dalej ZPC). Z definicji zawartej w art. 2 pkt 27e u.p.t.u. wynika, że zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Oba powołane przepisy stanowią implementację art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L.2006.347.1 – dalej "Dyrektywa 112"), zgodnie z którym w przypadku przekazania, odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jako następca prawny przekazującego. W przypadkach gdy odbiorca nie podlega w pełni opodatkowaniu, państwa członkowskie mogą przedsięwziąć środki niezbędne w celu uniknięcia zakłóceń konkurencji. Mogą także przyjąć wszelkie niezbędne środki, aby zapobiec uchylaniu się od opodatkowania lub unikaniu opodatkowania poprzez wykorzystanie przepisów niniejszego artykułu.
Dokonując wykładni art. 6 pkt 1 i art. 2 pkt 27e u.p.t.u., należy zwrócić uwagę na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE"), w szczególności na wyrok z 27 listopada 2003 r. w sprawie C-497/10 Zita Modes Sarl przeciwko Administration de l'enregistrement et des domains (publ. Lex 155324) oraz wyrok z 10 listopada 2011 r. w sprawie C-444/10 Finanzamt Lüdenscheid przeciwko Christel Schriever (publ: http://curia.europa.eu). Z orzeczeń tych wynika, że przekazanie odpłatnie, nieodpłatnie lub jako wkładu do spółki całości lub części aktywów użyte w ww. przepisie dyrektywy, jest terminem autonomicznym prawa Unii Europejskiej, który należy interpretować jednolicie na całym jej obszarze. Stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części wymaga by całości przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. Kwestię czy całość ta musi obejmować określone dobra, zarówno ruchome jak i nieruchome należy rozpatrywać z punku widzenia charakteru prowadzonej działalności. Podobne stanowisko wyrażają krajowe sądy administracyjne, stwierdzając m.in., że istotnym elementem decydującym o wyłączeniu transakcji z zakresu podatku od towarów i usług, jest traktowane nabywcy "jako następcy prawnego przekazującego majątek", z czego TSUE wywodzi konieczność, aby zbywany majątek lub jego cześć (przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług) składały się właśnie na całość zdolną do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze, należy podkreślić, że z definicji ustawowej ZCP przede wszystkim wynika wprost, że musi zachodzić organizacyjna i finansowa odrębność w istniejącym przedsiębiorstwie zbywcy. Oznacza to, że nabywane prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] ([...]) oraz prawa własności budynków i budowli musiały być wyodrębnione organizacyjnie i finansowo u zbywcy czyli w [...] Sp. z o.o. Z akt sprawy nie wynika, żeby zbywca wyodrębnił pod względem organizacyjnym i finansowym ww. nieruchomość wraz z posadowionymi na niej budynkami. Materiał dowodowy nie wskazuje, że prowadzono dla tej nieruchomości odrębne księgi rachunkowe. Nie stwierdzono, że zbywca odnośnie zbywanej nieruchomości w ramach funkcjonującego własnego przedsiębiorstwa stworzył odrębny zespół ludzi, który zajmowałby się tylko i wyłącznie tą nieruchomością. Nie doszło do przejęcia żadnych pracowników zbywcy nieruchomości.
Sąd podzielił stanowisko strony, zgodnie z którym wyodrębnienie finansowe powinno być rozpatrywane na płaszczyźnie formalnej, tj. prowadzenia odrębnej księgowości, która pozwała na rozdzielenie przychodów i kosztów działalności zorganizowanej części przedsiębiorstwa, bądź też odrębnego ewidencjonowania przychodów i kosztów związanych z prowadzeniem części przedsiębiorstwa. Dlatego nietrafny jest pogląd, że brak wyodrębnionej księgowości nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że przedmiotem transakcji była zorganizowana część przedsiębiorstwa.
Stanowisko Sądu orzekającego w sprawie potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych, między innymi, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1624/10, w którym stwierdzono, że wyodrębnienie finansowe nie musi koniecznie oznaczać, że zorganizowana część przedsiębiorstwa jest zobowiązana do samodzielnego sporządzania bilansu. Wystarczające jest wyodrębnienie danej części przedsiębiorstwa dla celów np. rachunkowości zarządczej, polegające w szczególności na odrębnym ewidencjonowaniu przychodów i kosztów związanych z prowadzeniem danej części przedsiębiorstwa. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do spełnienia przesłanki wyodrębnienia finansowego.
Co do przeniesienia zobowiązań, jako przesłanki uznania, że dane składniki majątkowe stanowią zorganizowaną część przedsiębiorstwa, zdaniem Sądu, niezbędne dla uznania danego zespołu składników za zorganizowaną część przedsiębiorstwa, jest również wykazanie, że zawierają się w nim zobowiązania. Jest to kryterium podstawowe pozwalające odróżnić nabycie towarów bądź usług (praw do dóbr materialnych i niematerialnych) od nabycia zorganizowanych składników majątkowych i niemajątkowych - konstytuujących samodzielnie przedsiębiorstwo, na które poza prawami, w odróżnieniu od towarów bądź usług, muszą składać się również zobowiązania.
W zakresie umów najmu dotyczących nieruchomości organ stwierdził, iż najem wykonywany był na podstawie umów zawartych przez te podmioty z poprzednim właścicielem. Niezasadnie jednakże wyprowadzono z powyższego wnioski w zakresie uznania nieruchomości za zorganizowaną część przedsiębiorstwa na tej tylko podstawie, że spółka wstąpiła z mocy prawa w stosunki najmu łączące zbywcę z najemcami i te stosunki najmu były kontynuowane na dotychczasowych zasadach przez określony czas po zawarciu umowy.
Wstąpienie przez nabywcę przedmiotu najmu w prawa i obowiązki wynikające z umów najmu następuje z mocy samego prawa, zgodnie z art. 678 § 1 Kodeksu cywilnego, a więc jest niezależne od woli stron transakcji, a tym samym nie może przesądzać o kwalifikacji zespołu składników jako zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przyjęcie rozumowania organu prowadziłoby bowiem do wniosku, zgodnie z którym wszelkie zbycie dóbr, które pociąga za sobą z mocy prawa wstąpienie nabywcy w stosunki zobowiązaniowe ściśle związane z danym dobrem, jest wystarczające dla uznania, iż mamy do czynienia nie ze zbyciem towaru, ale ze zbyciem zorganizowanej struktury praw i obowiązków stanowiących przedsiębiorstwo.
Tymczasem, dla uznania, że mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa niezbędne jest, aby na nabywcę przeniesione zostały takie zobowiązania, których przejście nie jest tylko konsekwencją ich prawnego powiązania z danym dobrem materialnym bądź niematerialnym. Zobowiązania te muszą być bowiem tak związane ze wskazanymi dobrami, aby tworzyły z nimi pewną logiczną całość, która może służyć do wykonywania działalności gospodarczej.
Zobowiązaniami mającymi znaczenie z tego punktu widzenia będą, przykładowo, wszystkie zobowiązania wynikające z umów świadczenia usług i dostaw towarów niezbędnych dla funkcjonowania danego przedsiębiorstwa (np, usługi księgowe, rachunku bankowego, dostawy mediów itp.), czy zobowiązania wynikające ze stosunków pracy pracowników, którzy są niezbędni dla funkcjonowania danego przedsiębiorstwa. Nie jest wiec wystarczające, aby na nabywcę przeszło jedno zobowiązanie, które prawnie jest ściśle związane z prawem rzeczowym będącym przedmiotem transakcji.
W konsekwencji należało podzielić stanowisko skarżącej, że w skład tego zespołu składników, jakim jest nieruchomość, nie wchodzą żadne zobowiązania pozwalające na wskazanie, iż nie mamy do czynienia tylko z towarami w rozumieniu u.p.t.u., a z zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa.
Ponadto, skarżąca nie przejęła żadnych zobowiązań finansowych związanych z nieruchomością. Nie można uznać za takie przejęcie zobowiązania, zapłaty ceny na konto bankowe banku kredytującego zbywcę. Skarżąca nie przejęła kredytu, który zaciągnął zbywca nieruchomości w celu jej nabycia, tylko sama zorganizowała środki na nabycie nieruchomości. Sposób zapłaty jaki został dokonany przez skarżącą jest powszechny w przypadku nabywania nieruchomości, na której ciążą zabezpieczenia hipoteczne. W takiej sytuacji, w celu zwolnienia nieruchomości z hipoteki bank kredytujący w pierwszej kolejności musi otrzymać kwotę niespłaconego kredytu, żeby zwolnić nieruchomość z zabezpieczenia hipotecznego udzielonego kredytu. Zatem podnoszone przez organy podatkowe okoliczności faktyczne, tj. sposób zapłaty (rozliczeń) za nabyte przez skarżącą nieruchomości, także obciążenia hipoteczne nieruchomości, nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem nie wiążą się one z elementami istotnymi z punktu widzenia wynikającej z art. 2 pkt 27e u.p.t.u. definicji zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego uzasadniała wniosek, że skarżąca w ramach transakcji z 28 kwietnia 2016 r. nabyła składniki majątku wymienione w akcie notarialnym, a nie zorganizowane części przedsiębiorstwa spółki zbywającej, tj. [...] sp. z o.o.
O tym, że doszło do zbycia ZCP organ odwoławczy w zasadzie opiera na kilku faktach. Po pierwsze zarządzanie budynkiem biurowym zlecono (podobnie jak dotychczas) [...] sp. z o.o. na mocy umowy z 28 kwietnia 2016 r. Po drugie doszło do nabycie praw autorskich do projektu architektonicznego oraz uzyskano dostęp do tajemnic przedsiębiorstwa sprzedawcy, tj. [...] sp. z o.o. dotyczących nabywanego kompleksu biurowego. Ponadto przeniesiono na kupującego wszelkie zbywalne prawa i obowiązków przysługujące sprzedającemu na podstawie gwarancji generalnego wykonawcy Poza tym przeniesiono na nabywcę wszelkie prawa do ochrony znaku towarowego, nastąpiła realizacja dostawy mediów na podstawie umów zawartych przez sprzedawcę, przeniesiono możliwość skorzystania z know-how sprzedawcy w zakresie sposobu prowadzenia działalności poprzez powierzenie zarządzania nieruchomością tej samej firmie zewnętrznej, nastąpiło faktyczne zaspokajanie przez nabywcę zobowiązań sprzedającego.
Odnosząc się do ww. zdarzeń, zdaniem Sądu, fakt przejęcia znaku towarowego "[...]" nie miał wpływu na kwalifikację przedmiotu sprzedaży, ponieważ w branży zajmującej się wynajmem nieruchomości znak towarowy nie ma tak istotnego znaczenia jak w branży handlowej, gdzie dany produkt lub całe przedsiębiorstwo ściśle jest związane ze znakiem towarowym, który czasami ma większą wartość niż wartość pozostałych składników materialnych. Ponadto znak towarowy nie został przeniesiony ze względu na wszczęte postępowanie rejestrowe. Okazało się, że już podobne znaki towarowe zostały zarejestrowane. Z aktu notarialnego wynikało też, że skarżąca wcale nie musi przenosić znaku towarowego. W przypadku rezygnacji, poinformuje zbywcę o tym fakcie. Ponadto, prawa te nie wiążą się z działalnością prowadzoną w zakresie wynajmu lokali użytkowych.
Odnośnie nabycia praw autorskich do projektu architektonicznego, dokumentacji prawnej nieruchomości oraz uzyskanie dostępu do tajemnic przedsiębiorstwa sprzedawcy, tj. [...] sp. z o.o. dotyczących nabywanego kompleksu biurowego, zdaniem Sądu, co do zasady, przy nabyciu nieruchomości budynkowej automatycznie dochodzi do nabycia praw do projektu architektonicznego. Nabywca musi posiadać projekt, chociażby w celu obowiązku okazania go, w razie potrzeby określonym służbom np. inspektorowi nadzoru budowlanego, służbom ratowniczym itp. Taki obowiązek, jak słusznie podkreśliła skarżąca, wynika wprost z przepisów prawa budowlanego. Przejęcia prawa do projektu, nie można rozpoznawać w kontekście nabycia praw do tajemnicy przedsiębiorstwa [...] sp. z o.o. Taka konkluzja organu, zdaniem Sądu, jest nieporozumieniem.
Tak samo należy ocenić przeniesienie na nabywcę gwarancji generalnego wykonawcy odnośnie wybudowanych budynków. Przeniesienie takich gwarancji automatycznie odbywa się wraz ze zmianą właściciela budynku. Nie jest to nic nadzwyczajnego. Dotyczy to właściwie każdej rzeczy objętej gwarancją.
Nieporozumieniem jest stwierdzenie przez organ, że doszło do przeniesienia know-how sprzedawcy w zakresie sposobu prowadzenia działalności poprzez powierzenie zarządzania nieruchomością tej samej firmie zewnętrznej. Literatura specjalistyczna definiuje termin "know-how" jako zespół technicznej lub pozatechnicznej wiedzy i doświadczeń, który cechuje możliwość zidentyfikowania i opisu oraz potencjalna bądź rzeczywista możliwość praktycznego wykorzystania w działalności gospodarczej. "Know-how" stanowić będzie zatem pewną sumę doświadczeń, dorobku i osiągnięć danego przedsiębiorstwa, która będzie podlegać ochronie prawnej. Samo podpisanie umowy o zarządzanie nieruchomością z tym samym podmiotem, co dotychczasowy właściciel, nie jest nabyciem know-how. Skarżąca nie nabyła poprzez zawarcie tej umowy specjalistycznej wiedzy. Wynajęła podmiot, który ma się tylko zająć zarządzaniem nieruchomością.
Odnośnie umowy zarządzania administracyjnego z dotychczasowym tzw. property menagerem Sąd zauważa, że przedmiotem transakcji nie były umowy zarządzania nieruchomością. W odniesieniu do nieruchomości nabytych od [...] sp. z o.o., skarżąca zawarła nową umowę ze spółką [...] sp. z o.o., zarządzającą tą nieruchomością u zbywcy. Skarżąca nie przejęła zatem tej umowy a zawarła nową. Podobnie skarżąca zawarła nowe umowy na dostawy mediów, które zaczęły obowiązywać od 28 kwietnia 2016 r. Nie było w tym zakresie kontynuacji.
Argumentacja przedstawiona powyżej - w zakresie prawidłowej kwalifikacji przedmiotu transakcji jako sprzedaży nieruchomości a nie zorganizowanej części przedsiębiorstwa - znajduje potwierdzenie w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych, z którego wprost wynika, iż zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa nie jest zespół składników majątkowych, który dopiero po włączeniu do majątku nabywcy oraz podjęciu określonych, dodatkowych działań (np. zawarciu stosownych umów, zatrudnieniu pracowników) będzie mógł funkcjonować jako niezależny zakład (tak np. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017 r., sygn. akt I FSK 999/15 oraz pozostałe orzeczenia powołane w skardze oraz w pismach procesowych.
Poglądy wyrażone w tych orzeczeniach sąd orzekający w sprawie podziela w całości.
Na koniec warto zauważyć, że wyłączenie sprzedaży ZCP spod działania ustawy o u.p.t.u. jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Skoro tak, to ten wyjątek należy interpretować ściśle a nie rozszerzająco.
Biorąc pod uwagę powyższe, jako trafne sąd przyjął zarzuty skarżącej, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 6 pkt 1 i art. 2 pkt 27e w związku z art. 86 ust. 1 i 2 u.p.t.u., a jednocześnie także naruszyły tym samym wskazane w skardze przepisy postępowania podatkowego, tj. art. 122 w zw. z art. 191 § 1 O.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie przepisów art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 209 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. g) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 31, poz. 153), gdyż strona skarżąca była reprezentowana przed Sądem przez doradcę podatkowego. Do zwróconych kosztów postępowania Sąd zaliczył 7.200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz 100.000 zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło