III SA/Wa 3218/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "R. " Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "R. " Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2013 r. do maja 2014 r. postanawia 1. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. "R. " Sp. z o.o. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca wskazała, że oprócz środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych nie posiadała żadnego majątku. W dniu [...] czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję o zabezpieczeniu określnego w decyzji zobowiązania podatkowego na instrumentach finansowych posiadanych przez spółkę w wysokości 112.127.737 zł. Przedmiotowe zabezpieczenie nie tylko utrudniło prowadzenie przez skarżącą działalności, ale przede wszystkim spowodowało brak płynności finansowej, niewypłacalność oraz brak możliwości realizacji zobowiązań umownych. Spółka oświadczyła, że wysokości jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych za ostatni rok bilansowy [...] zł, a zysk według bilansu wyniósł 658.043,05 zł. Stan konta na rachunku bankowym w banku [...] wynosi -112.445.194,42 zł. W toku postępowania skarżąca złożyła wyjaśnienia, co do jej sytuacji finansowej oraz nadesłała: bilans i rachunek zysków i strat na dzień 30 czerwca 2015 r., sprawozdanie finansowe za 2014 r., zeznanie podatkowe za 2014 r., deklaracje VAT-7, wyciągi z rachunków bankowych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami w ich zgromadzeniu. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis w kwocie 100.000 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że aktualnie nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. Zauważyć bowiem należy, że obecnie sytuacja finansowa spółki jest trudna. Z rachunku zysków i strat na dzień 30 czerwca 2015 r. wynika, że przychody netto spółki ze sprzedaży wyniosły jedynie 3.000 zł, a koszty 20.152 zł. W dniu [...] czerwca 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał decyzję o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego spółki w wysokości 112.127.737 zł. Jak wynika z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych w listopadzie 2015 r. dokonano realizacji zajęcia rachunku bankowego na kwotę 82.367 zł, dokonano także kilku innych zajęć na mniejsze kwoty. Aktualnie, w związku z dokonanymi zajęciami, skarżąca nie posiada środków na rachunkach bankowych. Tym samym niewątpliwie skarżąca ma trudności z płynnością finansową. Powyższe, w ocenie referendarza sądowego, nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Referendarz sądowy przyjął, że uiszczenie przez spółkę wpisu na poziomie 10.000 zł nie przekracza jej możliwości finansowych. Skarżąca prowadzi bowiem w dalszym ciągu działalność gospodarczą. Z deklaracji VAT-7 wynika, że spółka w dalszym ciągu dokonuje nabyć towarów oraz ich dostawy. Podstawa opodatkowania z tego tytułu jest wprawdzie symboliczna – chociażby w porównaniu ze skalą wcześniej prowadzonej przez spółkę działalności – jednakże nie zmienia to faktu, że skarżąca w dalszym ciągu działalność taką prowadzi. Istotnym jest również, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). Argumentację tę wzmacnia również fakt, że jeszcze w 2014 r. spółka osiągała bardzo znaczące przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Ze sprawozdania finansowego wynika, że za 2014 r. przychody netto ze sprzedaży produktów i usług wyniosły 507.856.241,61 zł. Natomiast z zysku, który wyniósł 812.399,05 zł, wypłacono dywidendy w wysokości 558.043,05 zł. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.