III SA/Wa 329/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi T. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu spółki za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 roku postanawia 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (doradcę podatkowego) 1. Skarżący T. L. wniósł do Sądu na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Oświadczył, że obecnie pozostaje bez pracy, jest zarejestrowany w urzędzie pracy, nie uzyskuje żadnych przychodów. Skarżący ma na utrzymaniu 2 dzieci. Toczy się przeciwko niemu egzekucja na kwotę około 11.000.000 zł. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 2.000 zł netto. Skarżący ujawnił, że żona posiada działkę rolną oraz garaż. Skarżący wraz z rodziną mieszka u rodziców, przy czym prowadzą oni oddzielne gospodarstwo domowe. Wśród wydatków wymienił opłaty za przedszkole i żłobek (600 zł), opłaty za mieszkanie (prąd, czynsz, gaz – 600 zł), bilet (90 zł), wydatki na żywność (600 zł), środki higieny i czystości (200 zł), ubrania (200 zł), lekarstwa (50 zł). Skarżący zwrócił uwagę na skomplikowany charakter sprawy i brak odpowiedniej wiedzy do podjęcia skutecznej obrony. 2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że majątek żony nie jest przedmiotem najmu, ani dzierżawy, a zatem nie otrzymuje ona z tego tytułu żadnego przychodu. Kwotę 1.000 zł uiszczoną tytułem wpisów od skarg Skarżący pożyczył od rodziców. Przedstawił dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, zeznania podatkowe, zaświadczenie urzędu pracy, wyciągi bankowe. 3. postanowieniem z 28 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. 4. W sprzeciwie Skarżący podniósł, że jest osobą bezrobotną. Od 2011 r. opiekował się dziećmi, które wówczas nie uczęszczały do przedszkola ani do żłobka. Od września 2012 r., kiedy to dzieci zaczęły uczęszczać do przedszkola i do żłobka, Skarżący poszukuje pracy. Skarżący oświadczył, że trudna sytuacja na rynku sprawiła, że ani z pomocą urzędu pracy, ani własnymi siłami, pracy nie udało się znaleźć. Ponadto Skarżący podniósł, ze posiada z żoną umowę o rozdzielności majątkowej, a żona oświadczyła, że nie będzie pomagała finansowo w sprawach sądowych. Do sprzeciwu Skarżący dołączył oświadczenie żony Skarżącego (k. 72), odmawiające pomocy Skarżącemu w sfinansowaniu pomocy prawnej z uwagi na brak środków. Dochody, które uzyskuje, dodatkowo obciążone kosztami usług profesjonalnego pełnomocnika, nie pozwoliłyby jej zapewnić godnych warunków życia rodzinie, a dzieci chodziłyby głodne. Skarżący wyjaśnił także, że wydatek w kwocie 1.168 zł w sklepie [...] był wydatkiem na zakup pralki i był to wydatek konieczny. Skarżący argumentował także, że dochody w jego rodzinie wynoszą około 650 zł miesięcznie, a w rodzinie jest dwójka dzieci w wieku 2 i 4 lata. Jedyną osobą pracującą jest żona, która w całości ponosi miesięczne wydatki. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 5. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że zasługuje on na uwzględnienie w części i przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy. W niniejszej sprawie Skarżący uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest adwokat, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Z analizy bowiem sytuacji majątkowej, przedstawionych dokumentów i informacji wynika, że Skarżący jest osobą bezrobotną. Pozostaje na utrzymaniu żony, która z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 2.600 zł. Kwota ta musi wystarczyć na utrzymanie czteroosobowej rodziny, w tym dwójki dzieci w wieku 2 i 4 lat. Skarżący od września 2012 r. poszukuje zatrudnienia. W stosunku do Skarżącego prowadzona jest egzekucja na kwotę około 11.000.000 zł. Po uwzględnieniu dochodów (2.600 zł) oraz wydatków (około 2.300 zł) oraz analizie nadesłanych dokumentów referendarz sądowy doszedł do przekonania, że Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy. Natomiast oceniając wniosek w kwestii zwolnienia od kosztów sądowych należy podnieść, że na obecnym etapie sprawy nie istnieją koszty do uiszczenia których Skarżący byłby zobowiązany. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna Skarżącego, który aktywnie poszukuje pracy - do tego czasu może ulec poprawie. Odnosząc się natomiast do kwestii rozdzielności majątkowej Skarżącego i jego żony, należy stwierdzić, że okoliczności tej przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd nie mógł uwzględnić. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego faktu istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącego jest pochodną sytuacji materialnej jego żony, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Dlatego też wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany z uwzględnieniem sytuacji majątkowej obojga małżonków. Z tych przyczyn na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.