III SA/Wa 3375/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, kwot do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w kwocie powyżej 500 zł (słownie: pięćset złotych) Skarżąca E. K. na urzędowym formularzu PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek podniosła, że ma na utrzymaniu męża oraz [...] dziecko. Jedynym źródłem utrzymania jakie posiada jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 2.362,53 zł. Uiszcza miesięczne opłaty z tytułu czynszu za mieszkanie – 356,54 zł, raty kredytu hipotecznego – 1.153,08 zł. Skarżąca oświadczyła, Ze nie posiada żadnych oszczędności. Skarżąca wyjaśniła, że wychowanie [...] dziecka wymaga ciągłych nakładów finansowych. Ponadto prowadzenia prawidłowego gospodarstwa domowego nie można wykonywać bez wydatków na czynsz, kredyt, prąd ( 90 zł), gaz (48 zł), artykułów spożywczych i innych opłat. Uregulowanie wszystkich podstawowych opłat powoduje, że w budżecie rodziny nie pozostają środki na pokrycie nieprzewidzianych wydatków takich jak wpis sądowy. Skarżąca oświadczyła, że wskutek ciążących zobowiązań nie mają oszczędności. Konieczność uregulowania wpisu pozbawiłaby Skarżącą płynności finansowej i negatywnie odbiłaby się na utrzymaniu koniecznym rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem i synem (ur. w [...] r.). Skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 59 m² obciążone hipoteką. Ponadto Skarżąca ani jej mąż nie posiadają żadnego innego majątku. Skarżąca podniosła, że posiadają z mężem rozdzielność majątkowa i w związku z tym uzyskiwane przez męża dochody w wysokości 1.500 zł brutto stanowią jego majątek osobisty. Na wezwanie referendarza sądowego o przedłożenie dokumentów źródłowych obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła zaświadczenie o zarobkach swoje i męża, rachunki miesięcznych opłat, wyciągi z rachunków bankowych swoje i męża oraz umowę kredytu hipotecznego. Z przedstawionych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty wynika, że w 2011 r. Skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 28.582,22 zł natomiast jej mąż nie osiągnął żadnych dochodów. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie korzysta z pomocy społecznej, oraz że nie posiada żadnych nieruchomości lub innych składników majątkowych, a także przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Zarówno Skarżąca jak i jej mąż nie posiadają oszczędności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego wynoszącą 1767,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy dla pozytywnego załatwienia wniosku strony w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego w kwocie powyżej 500 zł. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie Skarżąca uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów w sprawie do których uiszczenia jest zobowiązana w całości tj. wpisu sądowego należnego w sprawie. Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Jedyny dochód jaki uzyskuje z tytułu zatrudnienia stanowi kwota 2300 zł brutto natomiast mąż Skarżącej z tego samego tytułu uzyskuje dochód w kwocie 1.500 zł brutto. Dochód rodziny jest przeznaczany na bieżące potrzeby, w tym spłatę kredytu hipotecznego w kwocie 1.153,08 zł. Z przedstawionych materiałów wynika, że uzyskiwana kwota jest wystarczająca w zasadzie tylko na pokrycie kosztów miesięcznego utrzymania. Jednakże z uwagi na fakt, że Skarżąca oraz jej mąż posiadają stałe miesięczne dochody, a na konto męża Skarżącej wpływają dodatkowe środki (w październiku łącznie: 1.240 zł, w listopadzie łącznie: 920 zł, w grudniu łącznie 2.400 zł) od D.K. oraz okoliczność, że koszty sądowe należy traktować na równi z innymi bieżącymi wydatkami, stwierdzić należy, że Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki na uiszczenie kwoty 500 zł. Odnosząc się natomiast do twierdzenia Skarżącej, że posiada z mężem rozdzielność majątkową i dochody męża stanowią jego wyłączną własność, referendarz sądowy wyjaśnia, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego fakt istnienia między małżonkami rozdzielność majątkowa. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego. Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącej jest pochodną sytuacji materialnej jej męża, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Zatem po rozpoznaniu wniosku, ocenie dokumentów oraz analizie informacji przedstawionych przez Skarżącą stwierdzić należy, że Skarżąca wykazała, że nie jest obecnie w stanie, bez uszczerbku koniecznego utrzymania, ponieść kosztów sądowych / wpisu od skargi w całości. Jednocześnie podnieść należy, że kwota wpisu od skargi na obecnym etapie postępowania jest jedynym kosztem do uiszczenia którego Skarżąca jest zobowiązana. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.