III SA/Wa 344/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Marcin Piłaszewicz po analizie w dniu 5 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi powyżej 500,- zł 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie M. N. (dalej "Skarżąca" lub albo "strona") zwróciła się w formularzu z PPF z 27 marca 2012 r. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała na: - trudną sytuację finansową; - problemy zdrowotne (jest w trakcie [...] oraz [...] ); - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem; - jej dochodem jest emerytura (1477,84 zł) i emerytura męża (2841 zł); - opłaty za mieszkanie, w tym za energię elektryczną i gaz wynoszą ok. 800 zł miesięcznie; - koszt leków to ok. 600 zł; - koszt diety to ok. 1500 zł; - strona jest obecnie po "[...] ", mąż jest inwalidą [...] grupy po [...] . Do formularza PPF strona załączyła "roczne obliczenie podatku przez organ podatkowy", rachunki za gaz, energie elektryczna, lekarstwa, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, kartę wypisu ze szpitala. Strona, wykonując wezwanie referendarza sądowego nadesłała odręcznie podpisany formularz PPF. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a) właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika: może być przyznane, jeśli strona wykaże niezdolność do poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 §3 P.p.s.a., obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Następuje wtedy, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosłał o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj o prawo pomocy w zakresie częściowym. Referendarz sądowy zauważa, że jedynym wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości ok. 1500 zł. Do wymagalnego kosztu sądowego należy odnosić wniosek skarżącej, ponieważ powstały każdorazowo obowiązek zapłaty należności powinno rozważać się z uwzględnieniem aktualnej (z daty zapłaty należności) sytuacji finansowej strony, która to sytuacja może zmieniać się. Referendarz sądowy zauważa, że w postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowienie z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Tymczasem z deklaracji strony nie wynikają informacje, które mogłyby uzasadniać przyznanie prawa pomocy w postaci choćby zwolnienia w pełni od wpisu. Referendarz zwraca zarazem uwagę, ze skarżąca dysponowała już prawem pomocy przyznanym 12 września 2012 r. w sprawie III SA/Wa 1551/12, co miało wpływ na jej sytuację majątkową. Referendarz sądowy zauważa, że tylko z zestawienia informacji podanych przez stronę wynika wysokość dochodów miesięcznych 4318,84 zł brutto (ok 3300 zł netto) na dwie osoby w gospodarstwie domowym. Kwotę tą referendarz sądowy odnosi do kwoty minimum socjalnego w Polsce, tj do ok 1700 zł na dwie osoby (dane na stronie Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych). Przyjęte składniki koszyka minimum socjalnego wystarczają (w odróżnieniu od minimum egzystencji) nie tylko na podtrzymania życia, lecz także na posiadanie i wychowanie dzieci oraz na utrzymanie więzi społecznych. Do pierwszej grupy składników zaliczają się wydatki na mieszkanie, żywność, odzież, obuwie, ochronę zdrowia i higienę; do drugiej grupy - koszty komunikacji i łączności (np. dojazdy do pracy), wydatki na kształcenie i wychowanie dzieci, na kontakty rodzinne i towarzyskie oraz skromne uczestnictwo w kulturze. Jest to model zaspokajania potrzeb na poziomie "minimalnego dobrobytu". Minimum socjalne nazywane jest też "granicą wydatków gospodarstw domowych, mierzącą godziwy poziom życia". Uwzględniając w kalkulacji zdolności finansowej strony zwiększone wydatki na pokrycie kosztu lekarstw jak też fakt, że zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi, do których zaliczają się zobowiązania z tytułu opłat sądowych, referendarz sądowy, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.