III SA/Wa 3491/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi G. a.s. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z [...] października 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.e (DIS) po rozpoznaniu zażalenia G.. (Skarżący) na postanowienie DIS z [...] lipca 2011 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia z 2 maja 2011 r. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (NUS) z [...] kwietnia 2011 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z akt administracyjnych wyłania się następujący przebieg postępowania : Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. NUS pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżącego o zwrot podatku VAT. Pismem z 2 maja 2011 r. pełnomocnik Skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, do którego nie zostało dołączone pełnomocnictwo do reprezentowania Skarżącego w toku postępowania przed DIS. DIS wezwał pełnomocnika Skarżącego pismem z 2 czerwca 2011 r. do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez przedłożenie w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania oryginału lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa do reprezentowania Skarżącego. Wezwanie to doręczone zostało 8 maja 2011 r. i pozostało bez odpowiedzi. Wobec powyższego, kolejnym wezwaniem z 28 czerwca 2011 r. skierowanym bezpośrednio do Skarżącego, DIS wezwał ponownie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania poprzez złożenie podpisu na zażaleniu znajdującym się w aktach sprawy przez osobę upoważnioną do reprezentowania Skarżącego lub przekazanie odrębnego zażalenia podpisanego przez osobę upoważnioną do reprezentowania Skarżącego wraz z dokumentami potwierdzającymi umocowanie tej osoby do składania oświadczeń woli w imieniu Skarżącego. DIS pouczył jednocześnie Skarżącego, że niedopełnienie powyższej czynności we wskazanym terminie spowoduje pozostawienie zażalenia bez rozpatrzenia. Wezwanie to doręczone zostało 4 lipca 2011 r., brak nie został jednak uzupełniony. W konsekwencji, DIS postanowieniem z [...] lipca 2011 r. pozostawił zażalenie bez rozpatrzenia wskazując w uzasadnieniu, że Skarżący nie uzupełnił braków formalnych zażalenia ani po wystosowaniu wezwania do pełnomocnika ani na skutek wezwania skierowanego bezpośrednio do Skarżącego. Pełnomocnik Skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie art. 121 O.p. poprzez prowadzenie postępowania o rozpatrzenie zażalenia w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego. Uzasadniając powyższy zarzut pełnomocnik Skarżącego wskazał, że w wezwaniu skierowanym bezpośrednio do Skarżącego organ nie zawarł pouczenia o treści art. 169 § 1 O.p., co oznacza, że nie poinformował Skarżącego o możliwości "odwrócenia" negatywnych konsekwencji nie dotrzymania terminu. W ocenie Skarżącego DIS zbyt szybko wydał postanowienie o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia, bowiem postanowienie wydane zostało w terminie zaledwie 11 dni od upływu terminu do wniesienia braków formalnych. Skarżący wskazał również, że pierwsze wezwanie skierowane do pełnomocnika, który nie dołączył do zażalenia pełnomocnictwo może nie być wezwaniem doręczonym skutecznie. W treści zażalenia Skarżący wskazał również, że do pisma dołączony jest wniosek o przywrócenie terminu. DIS opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji wskazując w uzasadnieniu, że wezwanie do usunięcia braków zażalenia w zakresie braku pełnomocnictwa powinno być w pierwszej kolejności skierowane do pełnomocnika ponieważ to właśnie obowiązkiem pełnomocnika jest wykazanie umocowania do wniesienia zażalenia i reprezentowania strony w toku postępowania, co potwierdza treść art. 137 § 3 O.p. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2010 r. VII SA/Wa 236/10 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 9 sierpnia 2011 r., I SA/Gd 483/11 ). Podkreślił, że również z treści art. 169 § 1 O.p. wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych podania kierowane jest do wnoszącego podanie, którym w tym przypadku był pełnomocnik wnoszący zażalenie. DIS wskazał również, że między pierwszym wezwaniem a datą wydania postanowienie o pozostawienia zażalenia bez rozpoznania upłynęło przeszło 50 dni, co jest okresem wystarczającym dla zebrania wszystkich niezbędnych dokumentów. Odnosząc się do zarzutu nie poinformowania Skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu DIS wskazał, że żaden przepis O.p. nie nakłada na organy obowiązku udzielania informacji prawnej ani czuwania nad tym, by strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie norm prawa procesowego to jest art. 233 par. 1 w związku z art. 239 O.p. poprzez wydanie postanowienia z [...] października 2011 r. oraz art. 121 par. 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego oraz wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania według norm przepisanych. Rozwijając powyższe zarzuty Skarżący przyznał, że brak formalny zażalenia z 2 maja 2011 r. uzupełniony zostało po wskazanym przez DIS terminie. Jednak, w ocenie Skarżącego, uzupełnienie braku formalnego po terminie nie zawsze determinuje ostatecznie negatywne rozpatrzenie sprawy, w której toku brak formalny zaistniał. Ma to miejsce, kiedy strona złoży skutecznie wniosek o przywrócenie terminu i brak formalny usunie, co stało się w niniejszej sprawie. Skarżący podkreślił, że postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia nie było ostateczne. W ocenie Skarżącego, wydając zaskarżone postanowienie DIS w sposób niedopuszczalny z góry uznał, że nie przewiduje zmiany swojego stanowiska co do przywrócenia terminu, bez względu na argumenty użyte przez Skarżącego. W ocenie Skarżącego, takie postępowanie organu narusza art. 233 par. 1 O.p. w związku z art. 239 O.p. i art. 121 par. 1 tejże ustawy poprzez bezpodstawne i przedwczesne wydanie negatywnego postanowienia z [...] października 2011 r, a jednocześnie stanowi kolejny wyraz prowadzenia postępowania przez DIS w sposób stronniczy a więc niebudzący zaufania do organu. Skarżący podtrzymał wyrażone w zażaleniu zarzuty dotyczące nie poinformowania strony o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz podkreślił, że termin 7 dni do udzielenia odpowiedzi na wezwanie skierowane do jakiegokolwiek podmiotu zagranicznego jest praktycznie niewykonalny. Podtrzymane zostały również zarzuty dotyczące wydania "w trybie błyskawicznym" postanowienia z [...] lipca 2011 r. o pozostawieniu zażalenia bez rozpatrzenia. W ocenie Skarżącego organ postąpił wadliwe, gdyż zastosował rygor pozostawienia zażalenia bez rozpoznania dopiero po upływie terminu do usunięcia braków wskazanego w piśmie skierowanym bezpośrednio do spółki a nie po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego pierwotnym wezwaniem skierowanym do pełnomocnika. W piśmie z 18 września 2012 r. Skarżący wniósł o zbadanie przez sąd legalności postawienia NUS z [...] kwietnia 2011 r. wskazując, że postanowienie to dotknięte jest szeregiem uchybień formalnych, co oznacza, że wskazane jest objęcie go kontrolą sądową na podstawie art. 134 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 roku, nr 153 poz. 1270, ze zmianami, dalej p.p.s.a.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonym postanowieniu. Ustosunkowując się do zarzutu nie rozpoznania do dnia wydania zaskarżonego postanowienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, DIS powołał się na pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z 17 września 2008 r., I SA/Sz 127/08 zgodnie z którym dopuszczalne jest rozpoznanie zażalenia na pozostawienie bez rozpatrzenia zażalenia a dopiero później rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 § 1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 256 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. z 2002 roku, nr 153 poz. 1270, ze zmianami), dalej p.p.s.a. podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się nieuzasadniona. W pierwszej kolejności ustosunkować się należy do wniosku Skarżącego o zastosowanie w sprawie art. 134 p.p.s.a. i objęcie kontrolą również postanowienia NUS z 12 kwietnia 2011 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwrot podatku VAT. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie z którym art. 135 p.p.s.a nie może służyć do obejścia rygorów dotyczących zaskarżania aktów i czynności. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II GSK 402/08 (opubl. w Lex nr 489047) wskazano, że nie daje on stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 106 k.p.a. jeszcze jednej dodatkowej szansy skontrolowania niekorzystnego dla niej postanowienia przy okazji rozpoznawania w trybie zwykłym sprawy głównej. Na niemożność badania legalności postanowień wydanych w trybie określonym w art. 106 k.p.a. z uwagi na możliwość ich odrębnego zaskarżenia (w postępowaniu administracyjnym i następnie do sądu administracyjnego) wskazał również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 922/06 (opubl. w Lex pod nr 340121). Z kolei w wyroku z dnia 27 października 2004 r., sygn. akt II SA/Ka 2352/02 (opubl. w OSP z 2007 r. nr 3, poz. 25) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął, że kontrola przez sąd administracyjny legalności postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie daje podstaw do zastosowania art. 135 p.p.s.a. w stosunku do decyzji objętej tym odwołaniem. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy uznać należy, że wyłączona jest możliwość skorzystania z możliwości, jaką sądowi daje art. 134 p.p.s.a. i dokonania kontroli postanowienia NUS z [...] kwietnia 2011 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o zwrot podatku VAT. Podstawowym zarzutem podniesionym w skardze był zarzut rozpoznania zażalenia na postanowienie o pozostawieniu zażalenia bez rozpoznania przed wydaniem ostatecznego postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia. W tym miejscu wskazać należy, że badając zgodność z prawem postanowienia pozostawiającego bez rozpoznania zapalenie na postanowienie decyduje to, czy według stanu na moment podjęcia postanowienia ziściły się przesłanki do jego wydania na podstawie art. 169 par. 1 O.p. W świetle powołanych przepisów jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Sednem sprawy, w której organ odwoławczy stwierdza pozostawienie podania (w tym przypadku zażalenia) bez rozpatrzenie jest więc ustalenie, w jakim dniu miało miejsce doręczenie wezwania do spełnienia wymogów określonych przepisami prawa oraz ustalenie czy i kiedy braki te zostały uzupełnione. To te determinanty są kluczowe z punktu widzenia ustalenia czy braki formalne podania (zażalenia) zostały uzupełnione w terminie czy też nie. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w przywołanym przez DIS w odpowiedzi na skargę wyroku WSA w Szczecinie z 17 września 2008 r. I SA/Sz 127/08 zgonie z którym postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania mimo, iż jest rozstrzygnięciem ostatecznym, kończącym postępowanie odwoławcze nie stanowi przeszkody do rozpoznania wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu (nie jest to przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania z art. 165a w/w ustawy). Jeżeli po stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania zostanie przywrócony termin do uzupełnienia braków odwołania, postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania staje się bezprzedmiotowe, w związku z czym nie wymaga uchylenia. Wobec powyższego, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 233 § 1 O.p. w związku z art. 239 O.p. i art. 121 § 1 O.p. sąd uznaje za nieuzasadniony. Za nieuzasadniony sąd uznaje również zarzut prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do organu podatkowego z uwagi na nie poinformowanie w wezwaniu skierowanym bezpośrednio do Skarżącego o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Sąd wskazuje w tym miejscu, że organ pouczył Skarżącego o negatywnych skutkach nie uzupełnienia braków formalnych w terminie wskazanym w wezwaniu, co uznać należy za działanie odpowiadające wymogom z art. 121 § 1 i § 2 O.p.. Dodatkowo wskazać należy, że przyczyną uchylenia indywidualnego aktu administracyjnego mogą być tylko takie naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści zażalenia oraz skargi, Skarżący, reprezentowany przez swojego pełnomocnika, złożył wniosek o przywrócenie terminu, tak więc nawet w razie przyjęcia, że organ wadliwie postąpił nie informując Skarżącego o możliwości wystąpienia z takim wnioskiem, uchybienie to nie miało wpływu na realizację przysługujących Skarżącemu praw a w konsekwencji na wynik sprawy. Końcowo wskazać należy, że za niezasadny uznać należy również zarzut "błyskawicznego" wydania postanowienia o pozostawieniu zażalenia bez rozpoznania. Sąd podziela w tym miejscu pogląd wyrażony przez DIS w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym okres jaki upłynął od daty doręczenia pierwszego wezwania do daty wydania postanowienia z [...] lipca 2011 r. był wystarczający dla przygotowania i wysłania do organu niezbędnych dokumentów. Na marginesie wskazać należy, że jak wynika z akt administracyjnych, postanowienie z [...] lipca 2011 r. doręczone zostało bezpośrednio Skarżącemu 29 lipca 2011 r., i w terminie 7 dni, wymaganym dla zachowania terminu do złożenia zażalenia Skarżący udzielił w dniu 2 sierpnia 2011 r. pełnomocnictwa Panu A. M., który następnie wniósł w terminie zażalenie na powyższe postanowienie. Z uwagi na powyższe, uznając zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.