III SA/Wa 3515/17
WyrokWSA w Warszawie2018-09-18
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Matylda Arnold-Rogiewicz, Agnieszka Wąsikowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki przekazane przez córkę matce, zatytułowane "spłata kredytu hipotecznego", mogą zostać uznane za wydatek poniesiony przez córkę na własne cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli córka stała się faktycznym właścicielem nieruchomości, na którą matka zaciągnęła kredyt i wpłaciła zaliczki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe przedwcześnie uznały, iż środki na zakup lokalu mieszkalnego nie zostały wydatkowane przez skarżącą na własne cele mieszkaniowe, opierając się jedynie na tytule przelewu "spłata kredytu hipotecznego". Sąd stwierdził, że stan faktyczny nie został dostatecznie wyjaśniony, a skarżąca mogła faktycznie zwrócić matce środki wpłacone przez nią na poczet zakupu lokalu, który ostatecznie nabyła córka. W związku z tym uchylono zaskarżoną decyzję i nakazano ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tej argumentacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w drodze zamiany. Skarżąca dokonała zamiany nieruchomości na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, otrzymując dopłatę. Organy podatkowe uznały, że część dopłaty wydatkowana na nabycie lokalu mieszkalnego w Warszawie nie kwalifikuje się do zwolnienia podatkowego, ponieważ środki te zostały przekazane matce skarżącej jako spłata kredytu hipotecznego, a nie bezpośrednio na cele mieszkaniowe. Skarżąca kwestionowała to stanowisko, twierdząc, że były to środki zwrócone matce za jej wkład w zakup lokalu, który ostatecznie nabyła córka.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i zasądzono od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz W. S. kwotę 1.105 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, asesor WSA Agnieszka Wąsikowska, Protokolant referent stażysta Paulina Plichtowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2018 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz W. S. kwotę 1.105 zł (słownie: jeden tysiąc sto pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] maja 2017 r. określającą W. S. (dalej "Skarżąca", "Strona") zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, dokonanego na podstawie umowy zamiany zawartej w dniu 13 stycznia 2011 r., w wysokości 36.809,00 zł.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 stycznia 2011 r. Skarżąca, dokonała zamiany nieruchomości położonej przy ul. [...] w O., stanowiącej zabudowaną działkę gruntu oznaczoną nr ew. [...] o obszarze 0,0782 ha wraz z częściami składowymi o wartości 357.080,00 zł., nabytą w drodze darowizny w dniu 14 grudnia 2009 r., na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oznaczonego nr [...], znajdującego się w budynku posadowionym przy ul. [...] również w O. o wartości 157.080,00 zł. Na mocy powyższej umowy Skarżącej przypadała dopłata w kwocie 200.000,00 zł. Zamiana przedmiotowej nieruchomości nastąpiła przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie (2009r.)
Wedle organu uzyskany przez Skarżącą dochód podlegał opodatkowaniu 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym, płatnym w terminie złożenia zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3 u.p.d.o.f. Mając powyższe na uwadze, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O., po uprzednim wszczęciu postępowania podatkowego, decyzją z dnia [...] października 2016 r. określił Skarżącej zobowiązanie za 2011 r. w wysokości 17.752,00 zł. Jako podstawę obliczenia podatku wskazał kwotę 93.434,00 zł., stanowiącą różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości (357.080,00 zł.), a uznanymi wydatkami Skarżącej, poniesionymi na własne cele mieszkaniowe w wysokości 263.645,65 zł. Wśród tych wydatków organ uwzględnił m.in. kwotę 100.300,00 zł. zwróconą przez Skarżącą swojej matce, z tytułu nabycia przez Skarżącą w dniu 27 lutego 2013 r. lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...].
Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, a Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. uchylił w całości ww. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazał na konieczność dokonania przez organ I instancji ustaleń w zakresie możliwości skorzystania przez Stronę ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., w związku z wydatkowaniem przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Organ odwoławczy zakwestionował, uwzględniony przez organ I instancji wydatek związany ze zwrotem przez Skarżącą swojej matce kwoty 100.300,00 zł., uznając, że dotyczył on spłaty kredytu zaciągniętego przez matkę Skarżącej na zakup ww. lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...]. Organ wskazał, że w aktach sprawy znajduje się kopia przedwstępnej umowy sprzedaży ww. lokalu, zawarta pomiędzy sprzedającym – Przedsiębiorstwem Inwestycji Budowlanych "J.", a matką Skarżącej – H. D.. W toku prowadzonego przez organ pierwszej instancji postępowania podatkowego nie wyjaśniono, czy w związku z odstąpieniem przez matkę Skarżącej od umowy przedwstępnej sprzedaży z dnia 4 stycznia 2012 r. H. D. zwrócone zostały zaliczki wpłacone w łącznej kwocie 125 100 zł. W aktach sprawy nie stwierdzono dowodów potwierdzających okoliczność wstąpienia Skarżącej, w miejsce H. D. (zawierającej umowę przedwstępną), która to ostatecznie przystąpiła do podpisania aktu notarialnego z dnia [..] lutego 2013 r., Rep. A Nr [...], przenoszącego własność lokalu mieszkalnego położonego w W. przy ul. [...]. W konsekwencji nakazano ustalenie, czy w związku z ww. nabyciem, wydatki poniesione przez Stronę spełniają warunki, o których mowa w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z dnia [...] maja 2017 r. określił Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z odpłatnego zbycia nieruchomości, dokonanego na podstawie umowy zamiany zawartej w dniu 13 stycznia 2011 r. w wysokości 36.809,00 zł.
Organ uznał wydatki poniesione przez Stronę na własne cele mieszkaniowe w łącznej kwocie 163.345,65 zł., w skład których wchodziły wydatki na nabycie w drodze zamiany spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w O. przy ul. [...] w kwocie 157.080,00 zł. oraz związane z nim koszty notarialne 4.369,89 zł. oraz koszty wypisu w kwocie 51,66 zł. (razem 161 501,55 zł). Do wydatków zaliczył również koszty notarialne i koszty wypisu w łącznej wysokości 1.844,10 zł. związane z nabyciem ww. lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] oraz koszty wypisu w wysokości 59,04 zł.
Naczelnik zakwestionował natomiast wydatki dotyczące nabycia lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] wskazując, że zostały one poniesione przez matkę Skarżącej, a nie nią samą. Ponadto organ nie uznał kosztów nabycia garażu oraz kosztów notarialnych w łącznej wysokości 693,84 zł związanych z jego nabyciem oraz nieruchomości położonej we wsi G., z uwagi na brak dokumentów potwierdzających ostateczne przeniesienie własności ww. nieruchomości
Skarżąca w odwołaniu z dnia 20 maja 2016 r. zarzuciła naruszenie:
- art. 21 ust. 25 pkt 1 w związku z ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. przez niewłaściwe zastosowanie i interpretację, a tym samym uznanie, że nabycie garażu położonego w W. przy ul. [...] oraz koszty notarialne związane z jego nabyciem nie stanowiły wydatków wymienionych w art. 21 ust. 25 pkt 1 ww. ustawy, poniesionych na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131 ww. artykułu, co skutkowało brakiem uprawnienia Strony do skorzystania ze zwolnienia od opodatkowania;
- art. 21 ust. 25 pkt 1 w związku z ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., przez niewłaściwie zastosowanie i interpretację, a tym samym uznanie, że nabycie lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] za kwotę 125.100,00 zł. nastąpiło przez matkę Skarżącej, zatem wydatek ten nie został poniesiony przez Stronę, podczas gdy kwota za ww. lokal została zwrócona przez Stronę na rzecz matki;
- przepisów postępowania, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w oparciu o niekompletny materiał dowodowy.
Strona wniosła ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków matki Skarżącej oraz M. D., na okoliczność wykazania rozliczenia się z matką w zakresie nabycia mieszkania w W. w całości.
Skarżąca podnosiła, iż jak wyjaśniała w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r., dokonała w dniach 15 i 27 lutego 2013r. przelewów środków pieniężnych na rachunek matki, spłacając w ten sposób należność za mieszkanie, a nie jak wskazała w tytule przelewu – "spłatę kredytu hipotecznego". Skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji brak dokonania czynności zmierzających do ustalenia rodzaju umowy łączącej ją z matką oraz wyjaśnienia okoliczności, w jakich doszło do sytuacji, w której stała się właścicielem lokalu mieszkalnego w W.. Wedle Skarżącej środki finansowe, które uiściła matka za mieszkanie w W. przy umowie przedwstępnej sprzedaży, zostały jej zwrócone, co potwierdzały dowody wpłat. Zatem według Strony, nie dokonała ona spłaty kredytu, gdyż operacja ta była realizowana na konto matki, a nie bezpośrednio na rachunek Banku, dokonała natomiast zwrotu środków wpłaconych na ww. lokal mieszkalny.
Odnośnie okoliczności wstąpienia w miejsce matki do umowy kupna lokalu mieszkalnego w W. wyjaśniła, że po porozumieniu się stron, postanowiła zakupić przedmiotowy lokal, a matka go odstąpiła za zwrotem poniesionych kosztów. W konsekwencji to ona przystąpiła do zawartej umowy kupna sprzedaży lokalu w W., ponosząc wydatek wymieniony w art. 21 ust. 25 pkt 1 u.p.d.o.f.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, powołując przepisy art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) oraz art. 30e ust. 1-5 i ust. 7 u.p.d.o.f., stwierdził, że generalną zasadą jest, iż przychód uzyskany m.in. z odpłatnego zbycia nieruchomości dokonanego przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, podlega opodatkowaniu. Tym samym, z uwagi na okoliczność, iż w rozpoznawanej sprawie odpłatne zbycie w drodze zamiany dokonane zostało przed upływem tego terminu, spełnia warunki, aby uznać je za podlegające opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.d.o.f.
Jednocześnie jednak organ odwoławczy zauważył, że ustawodawca przewidział zwolnienie podatkowe obejmujące ww. przychody ze sprzedaży nieruchomości. W art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. wskazano, że zwalnia się dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe.
Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, w dniu [...] lutego 2013r. aktem notarialnym Rep. A Nr [...] Strona nabyła lokal mieszkalny nr [..] położony w W. przy ul [..] wraz z lokalem niemieszkalnym - garażem. Zgodnie z § 3 ww. aktu notarialnego, Sprzedający oświadczył, że całe należności z tyt. cen sprzedaży zostały zapłacone i odbiór ich niniejszym kwituje. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., że wydatek na nabycie lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] poniosła matka Strony, a nie Skarżąca. Za powyższym przemawiać miały następujące dokumenty : umowa przedwstępna sprzedaży lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym w W. przy ul. [...] zawarta w dniu 4 stycznia 2012r. przez matkę Skarżącej, umowa złotowego mieszkaniowego kredytu budowlano-hipotecznego zawarta w dniu 27 lutego 2012 r. pomiędzy matką Strony a Bankiem P. S.A., zaliczkowe faktury z Przedsiębiorstwa Realizacji Inwestycji Budowlanych "J." oraz potwierdzenia dokonanych operacji z dnia 30.05.2012r., 03.2012r., 06.02.2012r. oraz 03.02.201 r. Organ wskazał także, że zaliczki wpłacone przez matkę Skarżącej, w związku z realizacją umowy przedwstępnej, nie zostały jej zwrócone przez Skarżącą.
Organ odwoławczy skonstatował, że ustawodawca uzależnił skorzystanie ze zwolnienia wynikającego z art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f od wydatkowania przez podatnika - w ściśle określonym czasie – środków uzyskanych ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c), na cele określone w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. Natomiast operacje finansowo-bankowe, wykonywane przez Skarżącą w zakresie przelewu kwoty łącznie 100.300,00 zł. na rachunek bankowy matki, zatytułowane "spłata kredytu hipotecznego", nie miały, w jego ocenie charakteru określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. Wedle organu to matka Strony, jako jedyny kredytobiorca, była zobowiązana do spłaty zaciągniętego kredytu, natomiast to Strona z własnego rachunku bankowego, w okresie od 15 lutego 2013 r. do 27 lutego 2013 r., dokonała przelewu środków na łączną kwotę 100.300,00 zł., na konto matki. Jednocześnie organ uznał, że kredyt w kwocie 100.000,00 zł. został wprawdzie zaciągnięty na cele mieszkaniowe ale nie był to kredyt zaciągnięty przez Stronę, a jej matkę.
W związku z powyższym, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., Strona nie spełniła wymogów do zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., tj. nie wydatkowała na własne cele mieszkaniowe przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości.
Odnośnie nabycia lokalu niemieszkalnego - garażu, oznaczonego nr 24g, wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej organ nie podzielił stanowiska Skarżącej, że stanowił on nabycie w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Wedle organu odwoławczego miejsce postojowe w garażu nie może być uznane za pomieszczenie służące zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych podatnika, ponieważ nie służy do celów bezpośrednio związanych z zamieszkaniem. Ponadto zasadnie wskazano w decyzji pierwszoinstancyjnej na brak podstaw do uznania za poniesiony wydatek nabycia nieruchomości położonej we wsi G..
W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji przez ustalenie, że nie posiada zobowiązań w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości, alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w tym przypadku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadków H. B., M. D. oraz B. J. na okoliczność dokonanych rozliczeń finansowych dotyczących nabytej nieruchomości w W..
Skarżąca zarzuciła:
1. naruszenie art. 21 ust. 25 pkt 1 w związku z ust. 1 pkt. 131 u.p.d.o.f. przez niewłaściwe jego zastosowanie i interpretację a tym samym uznanie, że a) nabycie lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...] nie stanowiło wydatku poniesionego na własne cele mieszkaniowe, podczas gdy Skarżąca przekazała swojej matce środki, które ta wpłaciła na poczet zakupu mieszkania, a faktycznym właścicielem mieszkania stała się Skarżąca, b) nabycie garażu, w tym także koszty notarialne i opłata sądowa od wniosku o wpis w księdze wieczystej, związane z tym nabyciem nie stanowiło wydatku poniesionego na własne cele mieszkaniowe;
2. naruszenie przepisów postępowania polegających na wydaniu decyzji w oparciu o niepełny i niekompletny materiał dowodowy, co miało wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji, m.in. przez niedopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków H. B. (matki Skarżącej) i M. D. na okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy m.in. na okoliczność przekazanych sum pieniężnych;
- naruszenie art. 121 § 1 i 2 i 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: "O.p.") i art. 124 O.p. przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych i kierowanie się wyłącznie interesem fiskalnym w szczególności przez rozstrzygnięcie wszelkich pojawiających się wątpliwości i niejasności na niekorzyść Skarżącej;
4. naruszenie art. 122 Op. art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. przez nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób rzetelny i zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza przez brak dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków w tym m.in. H. B.( matki Skarżącej) na okoliczność ustalenia, za co dokładnie dostała ona przelewy od Skarżącej, charakteru tych przelewów, intencji dokonywanych przelewów celem ustalenia rzeczywistego stanu prawnego i wykazania, że Skarżąca poniosła wydatki na cele mieszkaniowe;
5. naruszenie art. 199a § 3 O.p. przez brak wystąpienia przez organ do sądu powszechnego o ustalenie stosunku prawnego, z którym związane skutki podatkowe, w zakresie jaki charakter miały dokonane przez Skarżącą wpłaty na rzecz matki w wysokości 100.300,00 zł tytułem "splata kredytu hipotecznego", czy służyły spłacie kredytu czy zapłacie ceny za zakupiony lokal, którego właścicielem stała się na mocy aktu notarialnego Skarżąca;
6. naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 75, art. 76 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "K.p.a.") przez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym nie wszystkie zarzuty podniesione w skardze są zasadne.
Przedmiot sporu dotyczy tego, czy w stanie faktycznym sprawy Skarżącej przysługiwało prawo do zwolnienia z opodatkowania środków uzyskanych w wyniku odpłatnej zamiany nieruchomości, przewidziane w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f.
Wydatki poniesione na cele, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. ustawodawca określił w art. 21 ust. 25 pkt 1-3 u.p.d.o.f. Zakres przedmiotowy sprawy, wynikający z ustalonego stanu faktycznego, skutkuje tym, że istotne dla jej rozstrzygnięcia są jedynie te, które zawarte zostały w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. a) u.p.d.o.f. W związku z tym, za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na: nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem.
Z przytoczonych przepisów wynika, że podatnik może skorzystać
z omawianego zwolnienia podatkowego, jeżeli wydatkuje przychód z odpłatnego zbycia nieruchomości na własne cele mieszkaniowe, a wydatkowania tego przychodu dokona w okresie dwóch lat od daty sprzedaży. Przy czym stosownie do art. 19 ust.2 u.p.d.o.f., przychodem z odpłatnego zbycia w drodze zamiany nieruchomości lub praw majątkowych, o których mowa w art. 10 ust.1 pkt 8 lit.a , u każdej ze stron przenoszącej własność jest wartość nieruchomości, rzeczy lub prawa zbywanego w drodze zamiany.
Jak wskazano na wstępie, kwestią sporną pozostaje m.in. nieuznanie, jako wydatków poniesionych przez Skarżącą na własne cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f., kosztów nabycia lokalu mieszkalnego w W. przy ul. [...]. Poza sporem pozostaje okoliczność, że Skarżąca nabyła lokal mieszkalny w W. przy ul. [...], a nabycie to nastąpiło nie później, niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.
Jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, faktycznie należność na zakup ww. lokalu mieszkalnego poniosła matka Skarżącej – H. D. (obecnie B.), która zawarła przedwstępną umowę kupna lokalu w W. i zapłaciła wskazaną cenę, uzyskawszy wcześniej kredyt hipoteczny w kwocie 100.000 zł. Skarżąca dokonała natomiast wpłaty na rachunek bankowy swojej matce w dniach 15 l i 27 lutego 2013 r. ogółem kwoty 100.300 zł., wskazując w opisie przelewów, że środki te stanowią "spłatę kredytu hipotecznego".
Wedle organu Skarżąca nie spełniła warunku zwolnienia podatkowego, określonego w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. gdyż dokonała przelewu pod tytułem "splata kredytu hipotecznego", matce – H. B. (wcześniej D.) będącej Stroną umowy kredytowej zaciągniętej na zakup ww. lokalu.
Odmienne stanowisko prezentuje Skarżąca, twierdząc, że przekazana kwota 100.300 zł., stanowiła w istocie zwrot środków finansowych matce, która to wcześniej zawarła umowę przedwstępną nabycia ww. lokalu i dokonała wpłat stosownych zaliczek na jego poczet, ale ostatecznie nie została jego właścicielem.
Zdaniem Sądu stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony przez orzekające w sprawie organy. Organy przedwcześnie uznały, że środki na zakup lokalu mieszkalnego w W. (w wys. 100.300,00 zł.) nie zostały wydatkowane przez Skarżącą, przy czym powyższą okoliczność wywiodły jedynie w oparciu o treść wpisu w tytułach przelewu "spłata kredytu hipotecznego". Tymczasem materiał dowodowy nie jest tak jednoznaczny, jak wskazują to organy.
Po pierwsze okolicznością bezsporną w sprawie pozostaje, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2013 r. nabywcą lokalu położonego przy ul. [...] w W. była Skarżąca. Po drugie w toku postępowania Strona wyjaśniała m. in. w piśmie z dnia 1 sierpnia 2016 r. (k. 18, tom 1 akt administracyjnych), że przelewami z dnia 15 i 27 lutego 2013 r. zwróciła matce kwotę 100.300,00 zł., którą ta uiściła w związku z zawarciem umowy przedwstępnej nabycia lokalu w W. (pkt 4 i pkt 5 ww. pisma). Skarżąca argumentowała, że przystąpiła do wskazanego aktu po tym, jak matka Skarżącej zrezygnowała z zakupu rzeczonego lokalu i po "rozliczeniu się z matką", jako stroną umowy przedwstępnej nabycia lokalu, zwracając jej poniesione w tym przedmiocie koszty. Fakt, że w treści przelewów Strona wpisała "spłata kredytu hipotecznego" wynikał jedynie z faktu, że z transakcją nabycia lokalu "łączył się kredyt", jednak nie była to spłata kredytu, bowiem nie była ona realizowana na konto banku, a na konto matki.
Mając powyższe na uwadze, rację należy przyznać Skarżącej, która wskazuje, że jedynym tytułem do przekazania matce kwoty 100.300,00 zł. był zwrot wydatków w związku z zakupem przez Skarżącą lokalu mieszkalnego, co do nabycia którego umowę przedwstępną zawarła matka Skarżącej. Orzekające w sprawie organy nie wykazały, aby Skarżąca miała wobec matki jakiekolwiek inne zobowiązania, z których wynikałby obowiązek zwrotu matce kwoty 100.300 zł. Ponadto należy zauważyć, że w przypadku faktycznej spłaty kredytu hipotecznego, środki na jego spłatę strona powinna skierować bezpośrednio do odpowiedniego banku, który jest ich beneficjentem. Natomiast przelew środków finansowych został dokonany na konto matki Skarżącej, i jak wskazała Skarżąca w toku postępowania, stanowił w istocie "zwrot kwot uiszczonych na zakup mieszkania w W.". Zdaniem Sądu, organ nie wziął pod uwagę innych dowodów, w tym wyjaśnień Strony zawartych zarówno w piśmie z dnia 11 sierpnia 2016 r. jaki w 22 sierpnia 2016 r., czy też nie przesłuchał chociażby matki Skarżącej oraz samej Skarżącej na okoliczność przekazania ww. środków pieniężnych, co tylko potwierdzało, że stan faktyczny sprawy z całą pewnością nie został wnikliwie ustalony. Dopiero bowiem po przeprowadzeniu wskazanych dowodów będzie można ocenić prawidłowość "wydatkowania" środków na zakup przedmiotowego lokalu. Wskazać w tym miejscu należy, iż za termin wydatkowania kwoty uzyskanej ze sprzedaży uważa się moment, w którym podatnik dokonał wpłat na poczet kupna nowego mieszkania.
Zasadny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 121, art. 122 Op. art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów, w tym dotyczących nieuznania prawa do skorzystania przez Skarżącą ze zwolnienia od opodatkowania w zakresie nabycia miejsca parkingowego (garażu) przynależnego do lokalu w W. przy ul. [...] i kosztów notarialnych z tym związanych, w ocenie Sądu zarzuty te są niezasadne.
Orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, że zwolnieniem mogą być objęte wydatki poniesione tylko na lokal mieszkalny służący zapewnieniu podatnikowi podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f. w zw. z art. w art. 21 ust. 1 pkt 131 tej ustawy stoi bowiem na przeszkodzie skorzystania z analizowanej ulgi w sytuacji, gdy podatnik nabywa lokal użytkowy (miejsce garażowe), w którym de nomine nie zamieszkuje, lecz z którego de facto korzysta dla realizacji wielu różnych celów. Zdaniem Sądu nabycie garażu, jako odrębnej nieruchomości lokalowej, nie zostało objęte celem mieszkalnym przez ustawodawcę na potrzeby omawianego zwolnienia podatkowego, właśnie z tego powodu, że odrębna nieruchomość lokalowa w postaci garażu realizuje wyłącznie cel niemieszkalny. Powyższe stanowisko znajduje również akceptację w piśmiennictwie (szerz. J. Budziszewski, A. Żarkowska Możliwość zwolnienia z opodatkowania przychodu ze sprzedaży udziału w nieruchomości wydatkowanego na zakup miejsca parkingowego i komórki lokatorskiej, Doradca Podatkowy z 2015 r., nr 2, s. 35-37).
Tym samym skoro zwolnieniu przedmiotowemu nie podlega wydatkowanie środków na zakup garażu (miejsca postojowego), także wydatek w postaci kosztów notarialnych dotyczący tegoż nabycia nie może stanowić wydatków poniesionych na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131 art. 21 u.p.d.o.f., na co wprost wskazuje art. 21 ust. 25 u.p.d.o.f., zawężający stosowanie omawianej ulgi do enumeratywnie wymienionych wydatków.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 199a § 3 O.p. przez niewystąpienie przez organ do sądu powszechnego o ustalenie stosunku prawnego w zakresie jaki charakter miały dokonane przez Skarżącą wpłaty na rzecz matki w wysokości 100.300,00 zł. tytułem "splata kredytu hipotecznego", wskazać należy, że z regulacji ww. przepisu wynika uprawnienie organu podatkowego, w sytuacji powzięcia wątpliwości odnośnie prawa, bądź stosunku prawnego, do wystąpienia do sądu powszechnego z powództwem ustalającym, niemniej jednak przepis ten w żadnym razie nie zwalnia ich od czynienia własnych ustaleń, czy oceny w opisanym wyżej zakresie. Są one bowiem uprawnione do rozstrzygania tego we własnym zakresie, a uprawnienie sądu ma tu charakter subsydiarny (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 171/18, LEX nr 2481241). To, że stosownie do art. 199a § 1 O.p. organ podatkowy w trakcie ustalania treści czynności prawnej ma obowiązek badania zgodnego zamiaru stron i celu czynności, a nie tylko dosłownego brzmienia oświadczeń woli złożonych przez strony czynności, nie oznacza, iż jest to samodzielna podstawa do zakwestionowania skutków czynności prawnej dla celów podatkowych (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bd 896/17, LEX nr 2442936). Mając powyższe na uwadze oraz konieczność przeprowadzania uzupełniającego postępowania dowodowego, zarzut ten należy uznać na obecnym etapie za niezasadny i przedwczesny.
Jako bezzasadny przedstawia się również zarzut skargi, podnoszący naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 75, art. 76 k.p.a., albowiem wskazane przepisy nie miały zastosowania w analizowanej sprawie i nie stanowiły podstawy prawnej zaskarżonej decyzji.
Na marginesie Sąd wskazuje, niewątpliwym i zamierzonym celem zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust.1 pkt 131 u.p.d.o.f., dochodu ze sprzedaży nieruchomości było "podatkowe sprzyjanie" przez ustawodawcę, podejmowanym przez podatników w różnorodnych formach, przedsięwzięciom służącym zaspakajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Okoliczność ta, a więc cel ustanowienia tych unormowań powinien być brany pod uwagę przy dokonywaniu ich wykładni w odniesieniu do konkretnych stanów faktycznych. Do podatnika należy z kolei decyzja co do tego, w jaki możliwie racjonalny z jego punktu widzenia sposób, uwzględniając ograniczone zazwyczaj możliwości finansowe, z preferencji takich skorzysta. Ustanowienie przesłanek uprawniających do skorzystania z ulgi podatkowej, a także ocena, czy w konkretnym przypadku przesłanki te zostały spełnione, nie powinny z założenia kolidować z racjonalnością gospodarczą podejmowanych przez podatnika działań, chyba że prowadziłoby to do nieuzasadnionego nadużywania zakresu ustanowionych preferencji (wyrok WSA w Krakowie z dnia 31 stycznia 2017 r., I SA/Kr 1437/16, LEX nr 2220445).
Ratio legis art. 21 ust. 1 pkt 131 w związku z art. 21 ust. 25 lit. a u.p.d.o.f. pozwala na przyjęcie, że ustawodawca, z przyczyn również społecznych i gospodarczych, kierował przedmiotową ulgę podatkową, o jakiej mowa w przywołanym przepisie, do podatników, którzy pozyskali ze sprzedaży nieruchomości określone przychody i w nieprzekraczalnym terminie dwóch lat, liczonych od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychody te wydatkowali na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 października 2015 r. I SA/Gd 1182/15, LEX nr 1947581).
Mając powyższe na uwadze, wskazać należy, że użyty w art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. zwrot normatywny "wydatkowany na własne cele mieszkaniowe" należy odczytywać z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych. Sąd zauważa również, że za powyższym stanowiskiem przemawia także wykładnia prokonstytucyjna. Nierestrykcyjna wykładnia przepisu o zwolnieniach podatkowych przychodów wydatkowanych na cele mieszkaniowe znajduje bowiem także oparcie w art. 75 ust. 1 Konstytucji RP, który to przepis stanowi, że władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania.
Wszystkie powołane wyżej okoliczności powinny być rozważone w ponownie przeprowadzonym postępowaniu podatkowym. Konieczne będzie zweryfikowanie kwestii wzajemnych rozliczeń pomiędzy Skarżącą a jej matką w zakresie nabycia lokalu mieszkalnego w W. i odniesienie się do przesłanek zawartych w treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f. w zakresie "wydatkowania przychodu na własne cele mieszkaniowe". Dlatego też, ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy dokona wykładni powołanego przepisu z uwzględnieniem powyższej argumentacji.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej "p.p.s.a."), uchylił zaskarżoną decyzję. Na wniosek Skarżącej, Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis od skargi (1105 zł), stosownie do art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło