III SA/Wa 3639/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od sierpnia 2013 r. do czerwca 2014 r. postanawia odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z 12 września 2017 r. Skarżąca S. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż na jej kondycję finansową miały wpływ działania prowadzone przez stronę przeciwną. Toczące się postępowania doprowadziły do zaprzestania wykonywania działalności operacyjnej. Podkreśliła, że złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który został jednak oddalony z uwagi na brak środków na zabezpieczenie kosztów postępowania. Skarżąca podała, iż kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Za ostatni rok poniosła stratę w wysokości [...] zł. Stan środków pieniężnych określiła na [...] zł. W wykonaniu wezwań referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunków bankowych, gdyż zamknięto je w kwietniu i czerwcu 2016 r. Oświadczyła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach, zaś wspólnicy nie podjęli stosownej uchwały o dofinansowaniu spółki z przeznaczeniem na pokrycie kosztów postępowania. Skarżąca przedstawiła m. in. rachunek wyników, wyciągi bankowe, deklaracje VAT-7, bilans, rachunek zysków i strat, spis wierzycieli i zobowiązanych, dokumenty dotyczące postępowania upadłościowego, zeznania podatkowe, tytuły wykonawcze. Postanowieniem z dnia 12 września 2017r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że w 2016r. jeden ze wspólników Spółki udzielił pożyczki pieniężnej w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie ewentualnych zobowiązań. Powyższe, świadczy zatem, że Skarżąca jest w stanie samodzielnie sfinansować koszty zainicjowanego przez siebie postępowania. W efekcie nie można uznać, że znajduje się w sytuacji, która wymagałaby zastosowania wobec niej instytucji prawa pomocy. Wskutek wniesionego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 października 2017r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca ponownie złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazując, że zmieniły się okoliczności związane z jej aktualną sytuacja faktyczną i finansową. Skarżąca wskazała mianowicie, że Sąd Rejonowy dla W. w W. [...] Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem z dnia [...] listopada 2017r. postanowił wpisać do rejestru przedsiębiorców KRS informację o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości Skarżącej. Zdaniem Skarżącej wpis taki ujawnia brak środków Skarżącej i uniemożliwia pozyskanie zewnętrznego źródła finansowania. Skarżąca wskazała ponadto, że całość dokumentacji księgowej przedstawionej dotychczas zachowuje aktualność. Następnie Skarżąca wskazała na fakt wystawienia tytułów wykonawczych i dokonanie zajęcia. Nadesłała także bilans i rachunek zysków i strat za 2017r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a.") postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W myśl natomiast art. 167a § 1 P.p.s.a., do zarządzeń oraz postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu, tak więc możliwość zastosowania art. 165 P.p.s.a. leży również w zakresie kompetencji referendarza sadowego. Zmiana postanowienia referendarza sądowego, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że taka zmiana okoliczności w niniejszym przypadku nie nastąpiła. Ocena taka wynika przede wszystkim z tego, że fakt oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017r. znany był już na wcześniejszym etapie postępowania. Referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 12 września 2017r. wskazał miedzy innymi, że "w niniejszej sprawie nowym, nieznanym wcześniej źródłem informacji jest umowa pożyczki z [...] sierpnia 2016r. oraz postanowienie z [...] kwietnia 2017r, oddalające wniosek o upadłość, z którego wynika, że istnieją podstawy do rozwiązania Skarżącej bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego". Natomiast fakt ujawnienia tego postanowienia w rejestrze przedsiębiorców nie może mieć wpływu na przyznanie prawa pomocy. Ponadto wystawienie tytułów egzekucyjnych na które powołuje się Skarżąca również nie jest okolicznością, z powodu której należy przyznać prawo pomocy. Skarżąca bowiem prowadząc działalność gospodarczą w większym rozmiarze (której następstwem były postępowania o rzetelność dokumentowania obrotu fakturami VAT) osiągała obroty w znacznym rozmiarze. W takim wypadku, z dorobku prawnego wynika, że powinna zabezpieczyć środki na ewentualne spory sądowe (zob. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 463/04 oraz postanowienie Sądu najwyższego z dnia 9 lipca 2002 r., sygn. akt I Acz 392/92, postanowienie z dnia 28 marca 2014r. sygn. I OZ 232/14, postanowienie z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I FZ 459/14). Wzmianki te mają charakter kwalifikowany w sytuacji gdy spółka prowadzi ryzykowną działalność gospodarczą, a z całą pewnością, w każdym wypadku, wymóg ostrożności i zapobiegliwości obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych. Jeśli spółka nie przewiduje konieczności sporów sądowych, to skutki takiego działania obciążają przedsiębiorcę (postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07). W tej sytuacji brak jest podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 165 w zw. z art. 167a i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.