III SA/Wa 369/17

PostanowienieWSA w Warszawie2017-04-11

Skład orzekający: Piotr Przybysz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba prawna, która wykazała stratę finansową i posiada znaczące zobowiązania, może zostać częściowo zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu administracyjnym, jeśli nie udowodni, że podjęła wszelkie niezbędne działania w celu zdobycia środków na pokrycie tych kosztów?
Ratio decidendi
Osoba prawna może uzyskać częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli wykaże, że nie dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który musi udowodnić, że podjął wszelkie niezbędne działania w celu zdobycia funduszy. Samo wykazanie straty finansowej lub posiadanie zobowiązań nie jest wystarczające, jeśli strona nie udowodni braku możliwości pozyskania środków na koszty sądowe, traktując je jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy.
Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie podatku VAT. Spółka wykazała znaczące straty, wysokie zobowiązania i brak środków na rachunkach bankowych. Referendarz sądowy częściowo zwolnił spółkę od wpisu, ale odmówił dalszego zwolnienia, wskazując na nieudowodnienie przez spółkę braku możliwości pozyskania środków na koszty sądowe. Spółka złożyła sprzeciw, zarzucając naruszenie przepisów i błąd w ustaleniach faktycznych. Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego w części odmawiającej dalszego zwolnienia.
Rozstrzygnięcie
Postanawia utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego w części odmawiającej przyznania prawa pomocy ponad kwotę 20.000 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Przybysz, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 marca 2017 r. w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do sierpnia oraz od października do grudnia 2013 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej "Skarżącą" lub "Spółką") wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 41.055 zł. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że z uwagi na stale pogarszającą się sytuację finansową nie dysponuje ona środkami na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z informacji przekazanych przez Skarżącą wynika również, że na koniec 2015 r. zanotowała ona stratę w wysokości 209.324,09 zł. Na dzień 31 grudnia 2015 r. Skarżąca nie posiadała rzeczowych aktywów trwałych, należności, ani inwestycji długoterminowych. Na dzień 31 sierpnia 2016 r. Skarżąca odnotowała zobowiązania na kwotę 1.135.728.,14 zł. Wobec Skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne w związku z zaległościami w podatku VAT. Skarżąca wskazała też, że nie posiada środków na swoich rachunkach bankowych, z których mogłaby pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz że stan środków w jej kasie wynosi ok. 11 zł. We wniosku wskazano ponadto, że Skarżąca nie posiada zdolności kredytowej. Zarząd Skarżącej podjął działania w celu zmniejszenia zadłużenia, poprzez uchylenie honorarium prokurenta, wypowiedzenie umowy najmu, restrukturyzację umów o prowadzenie księgowości i rozwiązanie umów o pracę. Skarżąca załączyła do przedmiotowego wniosku kopie następujących dokumentów: protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników, bilansu i rachunku zysków i strat za 2015 r. oraz do dnia 31 sierpnia 2016 r., tytułu wykonawczego, wyciągu z rachunków bankowych, protokołu zwyczajnego zgromadzenia wspólników w przedmiocie udzielenia absolutorium, umowy najmu wraz z aneksem i porozumieniem o rozwiązaniu, umowy o biuro wirtualne, korespondencję email z D. w sprawie uzyskania pożyczki i in. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego do podania dodatkowych informacji i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej, w piśmie z dnia 9 marca 2017 r. Skarżąca wyjaśniła, że posiada również dwa nieaktywne rachunki bankowe w P. oraz A., do których dostęp został zablokowany, obecnie ponosi wydatki z tytułu usług biura rachunkowego, obsługi księgowej i biura wirtualnego w kwocie ok. 306 zł, opłaty za domenę internetową w wysokości 490 zł rocznie. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącej nie ponosi ona kosztów obsługi prawnej świadczonej na jej rzecz pro publico bono. Skarżąca nie zatrudnia obecnie pracowników, a w ciągu ostatnich trzech miesięcy nie były dokonywane wypłaty na rzecz pracowników. Skarżąca podała, że nie posiada źródeł finansowania zadłużenia, zaś jedynym źródłem pokrycia bieżących wydatków są pożyczki od wspólników (w ostatnim roku na kwotę 11.640 zł - pożyczka z 11 lipca 2016 r.). Wedle oświadczenia Skarżącej obecnie wspólnicy nie posiadają środków, które mogliby przeznaczyć na pomoc dla spółki. Przychód za 2014 r. został przeznaczony na pokrycie kosztów działalności Spółki. Mając na uwadze powyższe Skarżąca zadeklarowała, że Spółka jest w stanie partycypować w kosztach sądowych w kwocie 11,46 zł. Skarżąca załączyła do przedmiotowego pisma następujące dokumenty: zestawienie faktur VAT, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie aktualnych należności i zobowiązań, rachunek zysków i strat za 2016 r., bilans za 2016 r., deklarację CIT-8 za 2016 r., zawiadomienia o zabezpieczeniu wierzytelności, zarządzenie zabezpieczenia. Postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r. referendarz sądowy zwolnił Skarżącą od wpisu od skargi powyżej 20.000 zł oraz odmówił Spółce przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że z nadesłanych dokumentów finansowych wynika osiągnięcie przez Skarżącą do 31 grudnia 2016 r. straty w wysokości niespełna 53 tys. zł. Skarżąca zarazem zadeklarowała uzyskiwanie dodatkowych dochodów z tytułu pożyczki u wspólnika, które przeznaczyła na bieżące funkcjonowanie (s. 3 pisma z 9/3/2017, karta 74 akt sądowych). Referendarz sądowy zauważył, że Skarżąca nie wykazała zarazem pierwszeństwa zaspokojenia wydatków, na które przeznaczyła środki z uzyskanej pożyczki od wspólnika przed należnościami z tytułu kosztów postępowania. Z pierwszeństwa tego nie korzystają ani opłaty za biuro wirtualne, domenę internetową, koszty korespondencji, biuro rachunkowe – jak też nie wyczerpują kwoty udzielonej przez wspólnika pożyczki. Referendarz sądowy wskazał też, że sporne postępowanie kontrolne toczy się od 2014 r. Jeszcze w 2014 r. Skarżąca osiągnęła przychody w wysokości 54.388.865,77 zł (rachunek zysków i strat, k. 30 akt sądowych), których nie można na potrzeby jakiegokolwiek etapu postępowania sądowego przed wydaniem wyroku kwalifikować jako następstwo "fikcyjnego", nie istniejącego w rzeczywistości, obrotu. W ocenie referendarza sądowego nie można zatem uznać, że Skarżąca nie dysponowała środkami, które mogłaby przeznaczyć na poczet obrony swoich praw. Spółka dysponowała też, jak wynika z akt sprawy, profesjonalną pomocą i poradą prawną, zatem dysponując przychodami we wskazanej wielkości powinna uwzględnić w planowaniu wydatków koszty dochodzenia praw. Zdaniem referendarza sądowego prawa strony podlegają ograniczeniom wynikającym z obowiązku uwzględniania przez nią zasad zapobiegliwości, staranności i reguł racjonalnego postępowania – zwłaszcza w sytuacji, kiedy dysponuje profesjonalną pomocą prawną przez cały okres trwania sporu. Referendarz sądowy zauważył, że Skarżąca wskazywała w toku postępowania toczącego się pod sygn. akt III SA/Wa 2745/16, że "otrzymała od jej Prezesa Zarządu pożyczkę na kwotę łącznie 41.740 zł, którą przeznaczyła następnie na pokrycie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, takich jak: wynajem biura wirtualnego, opłata za domenę internetową, koszty korespondencji czy wynagrodzenie biura rachunkowego." Referendarz sądowy uznał, że pokrywanie przez Skarżącą jedynie pozostałych wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oznacza preferowanie przez nią wydatków innych, niż te związane z pokrywaniem kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy zauważył także, że w przywołanym wyżej postępowaniu Sąd uznał również (prawomocnie), iż "z informacji przekazanych przez Skarżącą w jej wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż w samym 2016 roku otrzymała ona w formie pożyczki od jej Prezesa Zarządu kwotę łącznie 23.740 zł". Rozpatrując przedmiotową sprawę referendarz sądowy uwzględnił, że jest to już druga sprawa w tym roku, w której będzie ona zobowiązana uiścić wpis od skargi (w pierwszej jest zobowiązana do zapłaty niespełna 9 tys zł). Mając na względzie wysokość środków uzyskanych przez Spółkę w ostatnim czasie ze źródeł zewnętrznych (szczegółowo przywołanych powyżej), zakreślone sposoby gospodarowania środkami podczas prowadzenia działalności gospodarczej oraz przyjmując – w celu realizacji gwarancji prawa do Sądu Skarżącej – najbardziej przychylny sposób interpretacji złożonych przez nią wyjaśnień, jak też wielkość środków w kasie, referendarz sądowy uznał zdolność Strony do poczynienia wydatków w wysokości wyrażonej w sentencji. Pismem z dnia 3 kwietnia 2017 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. orzeczenia referendarza sądowego, zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."), przez odmowę Skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi jedynie powyżej 20.000 zł, a tym samym odmówienie Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, przy zastosowaniu przesłanek niedopuszczalnych, bowiem nieznanych ustawie, takich jak "dorobek prawny tj. przede wszystkim wskazówki interpretacyjne, których udzieliły organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości" oraz "wskazania sumienia", podczas gdy jedyną przesłanką przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy jest sytuacja materialna wnioskodawcy, co, jak wynika z przedłożonego materiału dowodowego, uzasadnia przyznanie Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie; 2) błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia polegający na błędnym przyjęciu, że Skarżąca dysponowała środkami, które mogłaby przeznaczyć na obronę swoich praw, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia braku zaistnienia po stronie Skarżącej ustanowionej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, pomimo wykazania przez Skarżącą, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazując na powyższe zarzuty Skarżąca wniosła w swoim sprzeciwie o zmianę zaskarżonego orzeczenia referendarza sądowego, poprzez uwzględnienie jej wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych polegającego na zwolnieniu od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że zawarta w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka otrzymania prawa pomocy odnosząca się do stanu majątkowego wnioskodawcy jest jedyną przesłanką decydującą o uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Decydowanie o przyznaniu osobie prawnej prawa pomocy nie może odbywać się na podstawie jakichkolwiek innych kryteriów, gdyż stanowiłoby to naruszenie wskazanego przepisu. Tymczasem referendarz sądowy w zaskarżonym orzeczeniu odwołuje się, zdaniem Skarżącej, do przesłanek pozaustawowych, takich jak "dorobek prawny tj. przede wszystkim wskazówki interpretacyjne, których udzieliły organy najwyższych władz wymiaru sprawiedliwości" oraz "wskazania sumienia". Skarżąca wskazała też, że referendarz sądowy nieprawidłowo zinterpretował i ocenił dokumenty przedłożone przez nią wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca wskazała, że z rachunku zysków i strat za 2015 rok przedłożonego przez Skarżącą wynika, że w roku 2014 osiągnęła przychody netto ze sprzedaży w łącznej wysokości 54.399.488,99 zł, jednak koszty działalności poniesione przez Skarżącą niemal zrównały się z tym przychodem i wyniosły 53.944.028,89 zł. Z kolei rok później Skarżąca zanotowała stratę w wysokości 209.324,09 zł konsumując zysk z roku poprzedzającego. Powyższe oznacza, zdaniem Skarżącej, że wbrew temu, co stwierdził referendarz sądowy, nie miała ona możliwości wygospodarowania środków na poczet przyszłych spraw sądowych. Skarżąca wskazała również, że referendarz sądowy błędnie przyjął, że w niniejszej sprawie nie wykazano pierwszeństwa wydatków, na które Spółka przeznaczyła środki z pożyczki uzyskanej od wspólnika przed należnościami z tytułu kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej kwota pożyczki otrzymanej od wspólnika D. W. wynosiła 2.750 zł, a zatem była zbyt niska, by pokryć koszty uiszczenia wpisu sądowego wynoszącego ponad 40.000 zł. Ponadto, Skarżąca wskazała, że od lipca 2016 r. uregulowała liczne zobowiązania na rzecz osób trzecich na kwotę 3.768,58 zł. Skarżąca podała, że istota pożyczek otrzymywanych od wspólnika D. W. polegała na spłacaniu zobowiązań spółki bezpośrednio ze środków pochodzących z rachunku bankowego wspólnika. Zdaniem Skarżącej wspólnik nie był w stanie zachować tych środków na pokrycie przyszłych kosztów sądowych, gdyż z uwagi na liczne zobowiązania Skarżącej groziłoby to jej upadłością. Skarżąca podała także, że obecnie D. W. nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi. W uzasadnieniu przedmiotowego sprzeciwu Skarżąca wskazała również, że przyznanie jej prawa pomocy gwarantuje realizację prawa do sądu zagwarantowanego w Konstytucji RP. Skarżąca przedstawiła również istotę sporu podatkowego, jaki wystąpił w niniejszej sprawie w związku z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą, w ramach której Skarżąca umożliwia podróżnym odzyskanie podatku VAT zapłaconego na terenie Polski od towarów wywożonych następnie poza granicę kraju. Mając na uwadze powyższe, Skarżąca podniosła, iż w niniejszym postępowaniu stara się odzyskać VAT, który uiściła dwukrotnie w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (na rzecz Skarbu Państwa i na rzecz podróżnego), co również powinno zostać rozważone przez referendarza sądowego przy ocenie przychodów, kosztów oraz dochodów Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. (w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przy czym osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Oznacza to, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać również należy, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Dodatkowo należy też wskazać, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie. W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Wyjaśnić również należy, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13, NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia ten dostęp. Zauważenia wymaga przy tym, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od wyrażonej art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie; powoduje przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może zatem być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Sąd w całości podziela przytoczone powyżej rozważania i poglądy. Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od opłat sądowych, w tym wpisu od skargi. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi wymagany w kwocie 41.055 zł. Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że nie wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd ponownie podkreśla, że racjonalny uczestnik obrotu gospodarczego powinien zabezpieczyć środki na ponoszenie wszelkich zobowiązań publicznoprawnych, w tym ponoszenie kosztów ewentualnych postępowań sądowych. Skarżąca wskazywała w toku postępowań toczących się przed tut. Sądem, że otrzymała od jej Prezesa Zarządu pożyczki na kwotę 11.640 zł oraz na kwotę 41.740 zł, które to przeznaczyła następnie na pokrycie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednakże, jak już wskazano powyżej, koszty sądowe związane z wniesioną przez Skarżącą w niniejszej sprawie skargą są jednym z wydatków związanych z prowadzoną przez Skarżącą działalnością gospodarczą i winny być pokrywane przez nią na równi z innymi wydatkami w ramach posiadanych środków. Zdaniem Sądu, pokrywanie przez Skarżącą jedynie pozostałych wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oznacza preferowanie przez nią wydatków innych, niż te związane z pokrywaniem kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca winna być świadoma prowadzonego w tym samym czasie z jej udziałem postępowania podatkowego, które zakończyło się wydaniem w dniu 31 października 2016 r. zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, w związku z czym mogła zaistnieć potrzeba skorzystania z przysługujących Skarżącej środków zaskarżenia na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się natomiast do argumentacji Skarżącej, że w 2016 r. poniosła stratę z działalności, należy stwierdzić, że nie jest to okoliczność, z powodu której należy przyznać Skarżącej prawo pomocy. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08), strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Z nadesłanych natomiast dokumentów wynika, że Skarżąca nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Należy w tym miejscu zauważyć, że Skarżąca, jak wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] grudnia 2016r., przesłanej Sądowi przy piśmie z dnia 9 marca 2017 r., na dzień 31 grudnia 2015r. dysponowała aktywami ogółem 1.360.250,14 zł i posiadała kapitał własny w wysokości 244.902,76 zł. W bilansie sporządzonym na dzień 31 sierpnia 2016 r. wykazano aktywa obrotowe w wysokości 1.338.220,83 zł oraz kapitał własny w wysokości 202.492,69 zł. Prawidłowo też wskazał referendarz sądowy, że Strona nie wykazała, by którykolwiek z jej wydatków korzystał z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami z tytułu kosztów postępowania sądowego. Jednakże biorąc pod uwagę kwotę zobowiązań Skarżącej oraz fakt, że w wyniku działań organów skarbowych Skarżąca zmuszona była ograniczyć zakres działalności gospodarczej, należało przyjąć, iż uiszczenie wpisu sądowego w pełnej wysokości będzie dla Skarżącej zbyt dużym obciążeniem. Sąd odnosząc się do zarzutów Skarżącej zawartych w jej sprzeciwie od orzeczenia referendarza sądowego zauważa również, że wskazywany w zaskarżonym orzeczeniu dorobek prawny w postaci poglądów zawartych w orzecznictwie sądów winien być uwzględniony przy wykładni przepisów określających przesłanki przyznania stronie prawa pomocy. Dorobek ten dotyczy mianowicie sposobu rozumienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Na to właśnie wskazuje referendarz sądowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Nie można zaś zgodzić się z zarzutami Skarżącej, iż referendarz sądowy rozpoznając jej wniosek o przyznanie prawa pomocy odwoływał się przy tym do jakichś nieznanych ustawie przesłanek innych, niż te określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Pełnomocnik Skarżącej podnosi, że nawet kwota 20.000 zł jest obecnie poza możliwościami D. W.. Sąd zauważa, że nie jest w stanie odnieść się do tej kwestii i przyjąć, że istotnie D. W. nie jest w stanie ponieść wydatku w takiej wysokości. Na podstawie materiału dowodowego przesłanego Sądowi przez Skarżącą nie można dokonać oceny stanu majątkowego D. W.. Sąd zauważa w tym miejscu, że jak wynika z uzasadnienia decyzji o zabezpieczeniu przesłanych Sądowi przez Skarżącą przy piśmie z dnia 9 marca 2017 r., D. W. odmówiła złożenia oświadczenia o nieruchomościach oraz o prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. Sąd zauważa również, że pełnomocnik Skarżącej podnosząc, iż twierdzenia organu podatkowego stoją w oczywistej sprzeczności z dokumentami organów celnych oraz są w oczywisty sposób absurdalne, odwołuje się do przesłanek innych, niż te określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zatem, z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że Skarżąca jest w stanie uiścić wpis sądowy w kwocie 20.000 zł. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło