III SA/Wa 37/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. Nr [...] , [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. i 2011 r. oraz w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący P.Z. reprezentowany przez adwokata A. A. oraz adwokata J.T. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uzasadniając, że jest osobą bezrobotną i niepełnosprawną. Nie posiada żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu żony i matki. Skarżący wskazał, że nie ma domu, ani mieszkania. Okresowo zamieszkuje u żony, matki lub u znajomych. Choruje na [...] , [...], [..] oraz [...] . Stan zdrowia utrudnia Skarżącemu znalezienie pracy. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, dochodów, ani oszczędności. Oświadczył, że posiada kredyt na kwotę 80.000 zł, który spłaca jego żona. Skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz oświadczeń obrazujących jego stan majątkowy i rodzinny. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego adwokat A. A. nadesłała kartę leczenia szpitalnego Skarżącego z wykreślonymi danymi sensytywnymi oraz umowę majątkową małżeńską. Ponadto pełnomocnik wyjaśniła, że Skarżący nie składał zeznań podatkowych za lata 2014 i 2015 z uwagi na nieuzyskiwanie dochodu. Natomiast, z uwagi na rozdzielność majątkową Skarżący nie posiada zeznań podatkowych żony. Żona Skarżącego prowadzi działalność gospodarczą jednak Skarżący nie wie w jakiej wysokości, jego żona, uzyskuje dochody. Skarżący nie może przedstawić wyciągów z rachunków bankowych swojej żony. Ponadto pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że wynagrodzenie pełnomocnika za reprezentowanie Skarżącego zostało opłacone przez osobę trzecią. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu przyznanie prawa pomocy następuje: osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego fakt istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącego jest pochodną sytuacji materialnej jego żony, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Tymczasem ocena sytuacji majątkowej małżonków nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż Skarżący uchylił się od przedłożenia żądanych dokumentów (np. wyciągu z rachunku bankowego żony Skarżącej, zeznań podatkowych żony czy wyliczenia kosztów miesięcznego utrzymania), które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest ich sytuacja majątkowa. Nie sposób zatem uniknąć wrażenia że Skarżący uchyla się od ujawnienia sytuacji majątkowej w której faktycznie się znajduje. Z tej przyczyny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.