III SA/Wa 372/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za zasadne postanawia 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz Skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Skarżąca - M. sp. z o.o. z siedzibą w W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] grudnia 2019 r., w przedmiocie uznania ponaglenia za zasadne na niedokonanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. zwrotu kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń 2015 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Przede wszystkim wskazać należy, że sąd administracyjny rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został zaś określony w art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 2167), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych zawarty jest w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U.2019 r., poz.2325; dalej: "P.p.s.a."). Z treści tego przepisu wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3). W ocenie Sądu niniejsza sprawa, zainicjowana skargą Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] grudnia 2019 r., nie mieści się we wskazanym wyżej katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie rozpoznające ponaglenie Skarżącej, złożone w trybie art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd zauważa, że Ordynacja podatkowa nie przewiduje możliwości zaskarżenia postanowienia wydawanego przez organ wyższego stopnia w związku z wniesionym ponagleniem. Dopuszczalność zaskarżenia takiego postanowienia do sądu administracyjnego nie wynika z jakiegokolwiek przepisu szczególnego (por. postanowienia: WSA w Poznaniu z 28 sierpnia 2015r., I SA/Po 1373/15; WSA w Łodzi z 17 czerwca 2016r., I SA/Łd 477/16 oraz z 18 marca 2014r., I SA/Łd 42/14, WSA w Warszawie z 7 stycznia 2015r. III SA/Wa 3447/14; WSA w Olsztynie z 17 marca 2017r. I SA/Ol 82/17; dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto opisane postanowienie nie jest postanowieniem kończącym postępowanie, ani rozstrzygającym sprawę co do istoty. Wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia w trybie art. 141 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest wyłącznie warunkiem formalnym niezbędnym do wystąpienia przez stronę ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ podatkowy. Wniesienie ponaglenia jest bowiem równoznaczne z wyczerpaniem środków zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 P.p.s.a. Postanowienie organu podatkowego wyższego stopnia wydane na skutek ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie nie kończy więc postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do istoty, nie podlega również zażaleniu, nie należy więc do kategorii orzeczeń wymienionych w ww. przepisie art. 3 § 2 P.p.s.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 29 stycznia 2018r. (sygn. akt II FSK 2814/17, II FSK 2815/17 i II FSK 2816/17) "(...) ponaglenie jest specyficznym środkiem ochrony praw strony w postępowaniu podatkowym, przysługującym w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu podatkowego. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Postanowienie wydane na podstawie art. 141 Ordynacji podatkowej nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie zostało podjęte, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Na postanowienie wydane w trybie art. 141 Ordynacji podatkowej nie przysługuje środek zaskarżenia." Tak więc wydanie postanowienia w przedmiocie ponaglenia umożliwia skuteczne wniesienie skargi na bezczynność i przewlekłość organu podatkowego, który w ocenie strony pozostaje w bezczynności lub przewlekłości. Zaznaczyć jednak należy, iż skargę na bezczynność i przewlekłość organu podatkowego należy złożyć za pośrednictwem organu podatkowego, który pozostaje w bezczynności lub przewlekłości, a nie organu wyższego stopnia, który rozstrzygał kwestię zasadności ponaglenia. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność oraz na przewlekłość prowadzenia postępowania organu podatkowego nie może być skargą na postanowienie organu rozpatrującego ponaglenie. W konsekwencji, uznać należy, że skarga na wskazane postanowienie uznające ponaglenie za bezzasadne jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. winna podlegać odrzuceniu.