III SA/Wa 3805/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżąca – I. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spółka powstała w kwietniu 2008 r. z zamiarem zagospodarowana odpadowych płodów rolnych w postaci słomy zbożowej, siana i dziko rosnących na nieużytkach krzewów poprzez ich przetworzenie na tzw. pelet używany do spalania w kotłach. Spółka jest w posiadaniu oferty zakupu tego typu wyrobu przez E. w P. w ilości 5 tyś. ton w skali roku. Niestety na skutek niesprzyjających warunków ekonomicznych, głównie poprzez odmowę przez Radę Nadzorczą F. przyznania spółce pożyczki, nie był ona w stanie uruchomić produkcji. Spółka do chwili obecnej nie podjęła działalności gospodarczej, a więc nie generuje obrotów i zysku. W celu zminimalizowania strat związanych z kosztami spółki, przede wszystkim z kosztami podatku od nieruchomości, wydzierżawia ona cześć swojego majątku innym podmiotom. Jednak zyski z tego tytułu są niewielkie (w chwili obecnej 500 zł w skali miesiąca) i nie pozwoliłby na pokrycie opłat od skargi. We wniosku wskazano, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych to [...] zł. Strata za ostatni rok bilansowy wyniosła 32.277 zł. Stan środków na rachunku bankowym spółki to 1 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), spółka została wezwana do: udokumentowania sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez nadesłanie ostatnich zeznań podatkowych (za 2014 i 2015 r.), sprawozdań finansowych (bilans i rachunek zysków i strat), wykazu środków trwałych, w inny sposób udokumentowania wysokości przychodów uzyskanych w 2015 r., udokumentowania aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej spółki, poprzez nadesłanie sprawozdania finansowego (lub innych dokumentów dot. 2016 r., z których wynikać będzie wysokość przychodów uzyskanych w 2016 r.), nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie 3 miesiące, nawet jeśli brak na nich środków finansowych, nadesłania innych dokumentów, które dotyczą aktualnej sytuacji finansowej spółki, wyjaśnienia, czy zarząd /wspólnicy spółki mogą partycypować w kosztach postępowania (w drodze np. dopłat do spółki), poprzez uiszczenie wpisu sądowego, który w sprawie wynosi 100 zł. W odpowiedzi spółka nadesłała bilanse i rachunki zysków i strat, ewidencje środków trwałych za 2014, 2015 i I półrocze 2016 r. Wyjaśniono ponadto, że w związku z tym, że do chwili obecnej spółka nie podjęła statutowej działalności gospodarczej, nie posiada żadnych kont bankowych i zgromadzonych na nim środków. Wszystkie operacje finansowe dotyczące działalności spółki, w tym koszty związane z opłatami sądowym, ponosi z własnych środków prezes spółki. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Spółka uzasadniając swój wniosek wskazuje przede wszystkim na niepodjęcie od 2008 r. statutowej działalności, a w związku z tym brak obrotów i zysku. Odnosząc się do powyższej argumentacji w pierwszej kolejności zauważyć należy, że aktualnie, jedynym kosztem sądowym, który obowiązana jest ponieść spółka, jest wpis od skargi, w wysokości 100 zł. Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie referendarza sądowego, spółka prawa handlowego, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. O ile, w istocie, gdyby wpis w przedmiotowej sprawie był wysoki należałoby rozważyć częściowe zwolnienie spółki od kosztów sądowych, o tyle skoro wpis ten wynosi jedynie 100 zł, to nie ma podstaw do zwalniania spółki z tego kosztu. Zauważyć należy, że spółka została zarejestrowana w 2008 r. (jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł). Spółka nie prowadzi wprawdzie statutowej działalności, ale też w KRS nie ma informacji o likwidacji bądź upadłości spółki. Spółka posiada nieruchomości (grunty i budynki) o wartości ponad [...] zł. Nieruchomości te spółka dzierżawi uzyskując z tego tytułu środki w wysokości 500 zł miesięcznie. Jak wynika z nadesłanych bilansów i rachunków zysków i strat koszty działalności spółki stanowią – amortyzacja i podatek dochodowy. Spółka pozostaje więc cały czas w obrocie prawnym i prawdopodobnie liczy na rozpoczęcie prowadzenia działalności statutowej. Istotne jest również to, że osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, Warszawa 2010 r., str. 568, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2014 r., sygn. akt I FZ 171/14). Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W powyższym orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-3000 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Powyższe stanowisko zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1072/14, postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 1062/14). W niniejszej sprawie spółka wskazuje, że bieżące koszty związane z funkcjonowaniem spółki ponosi z własnych środków jej prezes. Mając więc na uwadze wysokość należnego w sprawie wpisu sądowego, a także możliwość pokrycia tego kosztu z dopłat, brak jest podstaw do przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jedynie na marginesie referendarz sądowy zwraca również uwagę na nieścisłości w oświadczeniach spółki. We wniosku złożonymi na formularzy PPF spółka wskazała bowiem nr rachunku bankowego i podała, że środki na tym rachunku wynoszą 1 zł. Z kolei w piśmie procesowym z 26 stycznia 20017 r. wskazano, ze spółka nie posiada żadnych "kont" bankowych w związku z niepodjęciem działalności statutowej. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.