III SA/Wa 415/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF J. P. (dalej - "Skarżący", lub "Wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący oświadczył, że nie osiąga dochodów, nie ma majątku, mieszka w mieszkaniu syna, który ponosi koszty utrzymania. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wnioskodawca został wezwany do: nadesłania zeznania podatkowego Skarżącego oraz jego syna za 2012 r., wyjaśnienia od kiedy Skarżący nie uzyskuje dochodów, nadesłania zaświadczenia o posiadaniu przez Skarżącego statusu osoby bezrobotnej i ewentualnym pobieraniu zasiłku, wskazania oraz udokumentowania wysokości pomocy uzyskiwanej od syna (wskazanie w jakiej wysokości i w jakiej formie syn udziela Skarżącemu pomocy, tj. złożenie stosownych oświadczeń, kopii rachunków płaconych przez syna, udokumentowanych przelewów, przekazów pieniężnych itp.), nadesłania wyciągów z rachunku bankowego Skarżącego za ostatnie trzy miesiące, nadesłania zaświadczenia o wysokości dochodów syna, wyjaśnienia źródeł finansowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie Skarżącego i źródeł ich finansowania (przedstawienie zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków), wyjaśnienia, czy Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z I. P., jeśli tak, - do przedstawienia i udokumentowania jej sytuacji materialnej i zdolności płatniczych. W odpowiedzi Skarżący wyjaśnił, że dochodów nie uzyskuje od 2010 r. Nie posiada statusu osoby bezrobotnej i nie pobiera zasiłku. Nie posiada rachunku bankowego. Nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z I. P., na potwierdzenie czego przesłał sentencję wyroku z [...] kwietnia 2012r. orzekającego separację między małżonkami. Skarżący nadesłał również oświadczenie syna – M. P., który oświadczył, że nie jest stroną postępowania, dlatego nie przedstawi zeznania podatkowego, ani zaświadczenia o dochodach. Wyjaśnił, że jego pomoc dla ojca dotyczy opłat za czynsz, media, zakupów żywności i lekarstw. Nie przedłoży w tej sprawie żadnych rachunków, przekazów ani przelewów. Miesięczne wydatki na utrzymanie ojca to łącznie 1.000 zł (czynsz i media 300 zł, żywność 500 zł, lekarstwa 200 zł.). Jednoczenie pełnomocnik Skarżącego - adwokat T. W. wyjaśnił, że ze Skarżącym w zakresie reprezentacji w postępowaniu łączy go umowa ustna. Na mocy tej umowy jego wynagrodzenie wynosi 1 PLN + VAT. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinien zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową. Niewątpliwie przy tym zwiększonej staranności procesowej można wymagać od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, którego aktywność i inicjatywa w gromadzeniu materiału dowodowego powinna polegać co najmniej na próbie dostarczenia tych dokumentów, o które wyraźnie wzywano. W niniejszej sprawie Skarżący nie wykazał, że powyższa przesłanka została spełniona, wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku w sposób wybiórczy. Zignorowano w szczególności tę część wezwania, która odnosiła się do osoby pozostającej ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym tj. jego syna. Nie przedłożono zwłaszcza jego zeznania podatkowego oraz zaświadczenia o jego dochodach. Zauważyć trzeba, że fakt, iż syn Wnioskodawcy nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego, nie oznacza, że Skarżący nie jest obowiązany do wskazania jego sytuacji finansowej. Podkreślić należy, że podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pominąć sytuacji majątkowej osób trzecich pozostających z Wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Jest tak nie tylko dlatego, że informacje o tych osobach muszą być zamieszczone w odpowiednich rubrykach formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, iż treść tych oświadczeń, co oczywiste, może w istotnym stopniu wpłynąć na rozstrzygnięcie wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt I OZ 657/06, LEX nr 181557). Skoro bowiem Wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami, to wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują jego status majątkowy, czasami wręcz przesądzając o tym, czy może on ponieść koszty postępowania, czy też nie. Uwaga ta w analizowanym stanie faktycznym dotyczy syna Wnioskodawcy, który ponosi koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia, leczenia. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 553/11 wskazując, iż w zakresie, w jakim dochody i obciążenie finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy o prawo pomocy, tj. jego koszty utrzymania i potencjalne dochody, wojewódzkie sądy administracyjne są uprawione na podstawie art. 255 P.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy, gdyż należy mieć na względzie, że oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jego sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Wątpliwości związane z sytuacją majątkową Skarżącego wyłaniają się ponadto na tle podanej przez pełnomocnika wysokości otrzymywanego wynagrodzenia. Zważywszy bowiem chociażby na wartość przedmiotu zaskarżenia (78.850 zł) niewiarygodne wydaje się oświadczenie co do tego, że wynagrodzenie ustanowionego przez stronę adwokata wynosi 1 zł + podatek VAT. Końcowo wskazać należy, że Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane, pomimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007 r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 56/09). W sytuacji, w której Wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej Wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków przez wszystkie osoby pozostające ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.