III SA/Wa 550/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-06

Skład orzekający: Radosław Teresiak, Konrad Aromiński, Aneta Trochim-Tuchorska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka prowadząca placówki edukacyjne (szkoły, przedszkola, żłobki) jest traktowana jako jeden pracodawca dla celów naliczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, czy też każda placówka powinna być traktowana odrębnie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka prowadząca placówki edukacyjne i żłobki jest jednym pracodawcą w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy i ustawy o rehabilitacji. Kluczowe dla tej oceny jest posiadanie przez spółkę samodzielności organizacyjnej i finansowej, a także zawieranie przez nią umów o pracę z pracownikami poszczególnych placówek. W związku z tym, zastosowanie art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, a nie art. 21 ust. 2b, było prawidłowe, co skutkowało obowiązkiem naliczania wpłat na PFRON na podstawie ogólnego wskaźnika zatrudnienia.
Stan faktyczny
Spółka P. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON określającą wysokość zobowiązań spółki z tytułu wpłat na PFRON za okres sierpień-listopad 2013 r. Spółka zarzuciła, że każda z jej placówek edukacyjnych powinna być traktowana jako odrębny pracodawca i rozliczać się indywidualnie, a także kwestionowała zastosowany wskaźnik zatrudnienia. Organy uznały spółkę za jednego pracodawcę, biorąc pod uwagę jej samodzielność organizacyjną i finansową oraz fakt zawierania umów o pracę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca ), Sędziowie asesor WSA Konrad Aromiński, sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okresy rozliczeniowe od sierpnia do listopada 2013 r. oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON") określił wysokość zobowiązań P. sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca", "Spółka", "Strona") z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON") za okres od sierpnia do listopada 2013 r. w łącznej kwocie oraz umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON prowadzone wobec Spółki za lipiec 2013 r. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie i wniosła o uchylenie i umorzenie w całości decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] grudnia 2017 r., uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz odwołującego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odwołaniu Strona zarzuciła naruszenie zasad postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 511 ze zm., dalej "ustawa o rehabilitacji") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie Skarżącej za pracodawcę zatrudniającego co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, w sytuacji gdy każda z placówek edukacyjnych prowadzona przez Stronę jest odrębną jednostką edukacyjną w związku z powyższym, każda z placówek prowadzonych przez Spółkę, powinna rozliczać się odrębnie przed PFRON z liczby zatrudnianych pracowników niepełnosprawnych oraz z liczby uczniów niepełnosprawnych uczęszczających do danej szkoły lub przedszkola; b) art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż właściwy wskaźnik zatrudnienia u Skarżącego wynosi 6%, co uznać należy za dowolną i niczym nieuzasadnioną interpretację organu I instancji, zważywszy na fakt, iż zgodnie ze stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, za właściwe należy uznać zastosowanie wskaźnika zgodnie z art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji, tj. w wysokości 2%; c) art. 122 w zw. z art. 121 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej "O.p.") poprzez brak uczynienia zadość zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do kompetentnych do tego organów, udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień pozostających w związku z przedmiotem postępowania oraz brak podjęcia wyczerpujących działań w celu dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy; d) art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z. art 77 w zw. z art. 80 w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparcie się przy wydawaniu decyzji na niepełnym materiale dowodowym, niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji, poprzez które nie można uznać, iż postępowanie przeprowadzone przez organ uczyniło za dość dyrektywie działania w sposób budzący zaufanie do działalności organu. W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podkreśliła, że każda z prowadzonych przez Spółkę P. Sp. z o.o. placówek została wyodrębniona organizacyjnie, odrębnie zarejestrowana przez właściwe władze, jest prowadzona przez innego dyrektora, posiada własny statut oraz autonomiczne uprawnienia. W związku z tym, zdaniem strony, każda z utworzonych przez stronę postępowania jednostek organizacyjnych, powinna rozliczać się oddzielnie przed PFRON, przy czym Spółka winna przyjąć wskaźnik 2% dla rozliczenia każdej z prowadzonych szkół i przedszkoli (stosownie do art. 21 ust. 2b) oraz wskaźnik 6% do rozliczenia każdego z prowadzonych żłobków (do 31 grudnia 2015 r.). Decyzją z [...] grudnia 2018 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] grudnia 2017 r. Organ odwoławczy stwierdził, iż Skarżąca w okresie, którego dotyczy zobowiązanie określone zaskarżoną decyzją, tj. sierpień - listopad 2013 r., była pracodawcą (organem założycielskim), prowadzącym następujące jednostki: Przedszkole M., Przedszkole M., Szkoła Podstawowa, Gimnazjum Ogólnokształcące, Liceum Akademickie, Liceum Służb Mundurowych, Technikum Informatyczne, Żłobek Nr 1, Nr 3, Nr 4, Nr 5, Nr 6, Nr 7, Nr 8, Nr 10, Nr 11, Nr 12, Nr 13, Nr 14, Nr 15, Nr 2A, Nr 2b. Ponadto wskazano, że z uwagi na fakt, że Spółka w okresie sierpień-listopad 2013 r. zatrudniała więcej niż 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, obowiązana był dokonywać miesięcznych wpłat na Fundusz stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Tymczasem w okresie sierpień - listopad 2013 r. Skarżąca nie złożyła deklaracji oraz nie dokonała wpłat na PFRON, mimo, iż była do tego obowiązana. Zauważono, że organ I instancji kilkakrotnie, pismami z dnia [...] lutego 2015 r., [...] listopada 2015 r., [...] marca 2016 r. [...] czerwca 2016 r., [...] sierpnia 2016 r., [...] listopada 2016 r., [...] stycznia 2017 r., [...] marca 2017 r. wzywał Stronę do złożenia zaległych deklaracji miesięcznych i rocznych, lub złożenia zaległych informacji miesięcznych i rocznych o zatrudnieniu, kształceniu lub działalności na rzecz osób niepełnosprawnych, lub pisemnego wskazania okresów (miesiąc i rok), w których zatrudnienie ogółem wynosiło poniżej 25 etatów. Podano, że w treści ww. pism kierowanych do strony, organ I instancji wyjaśnił stronie postępowania na kim ciąży obowiązek podatkowy w zakresie wpłat na PFRON, uwzględniając specyfikę organizacyjną jednostek utworzonych przez Spółkę. Ponadto poinformował, przywołując podstawę prawną, jaki wskaźnik będzie miał zastosowanie przy ustalaniu wysokości wpłat na PFRON. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że Spółka nie złożyła wymaganych dokumentów, w związku z czym organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. wszczął postępowanie w sprawie określenia Skarżącej wysokości zobowiązań z tytułu wpłat na PFRON za okres lipiec-listopad 2013 r., w rezultacie którego wydano decyzję z [...] grudnia 2017 r. Podkreślił, że organ I Instancji przy wydaniu decyzji i określaniu wysokości zobowiązań oparł się na pisemnym wyjaśnieniu złożonym przez stronę dotyczącym stanu zatrudnienia w okresie od lipca 2013 r. do listopada 2013 r., z uwagi na występujące rozbieżności pomiędzy rzeczywistym stanem zatrudnienia w danym miesiącu a stanem wykazanym w deklaracjach ZUS. Strona wyjaśniła rozbieżności w powyższym zakresie. Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Skarżącej, iż za pracodawcę zobowiązanego do uiszczania wpłat na PFRON należało uznać każdą z prowadzonych, przez Stronę, jednostek edukacyjnych. Zdaniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej organ I instancji po rozpatrzeniu całości zgromadzonego w sprawie materiału w sposób prawidłowy wskazał, iż to Skarżąca jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2018 r., poz. 917 ze zm.) dla pracowników zatrudnionych w ww. jednostkach edukacyjnych, a nie poszczególne placówki oświatowe i żłobki. Powyższe, w ocenie organu odwoławczego, potwierdzają dowody w postaci deklaracji ZUS P DRA za okres od sierpnia 2013 r. do listopada 2013 r. dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, w których zadeklarowano łączną liczbę osób ubezpieczonych ze wszystkich prowadzonych przez stronę placówek, załączone do nich deklaracje ZUS P RCA przedstawiające imienne zestawienie zatrudnionych pracowników w przeliczeniu na etaty. W związku z powyższym, jako płatnik i tym samym pracodawca, to spółka odprowadzała składki na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń wszystkich zatrudnionych w ww. placówkach pracowników, a nie poszczególne placówki samodzielnie. Wniosek ten potwierdza również fakt, że umowy o pracę zawarte są pomiędzy Spółką a pracownikami poszczególnych placówek, nie zaś pomiędzy daną placówką a zatrudnionym w niej pracownikiem. Z powyższego wynika, że spółka jako pracodawca zawarła ww. umowy z pracownikami poszczególnych placówek. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, że przepisy ustawy o systemie oświaty nie definiują pojęcia pracodawcy ani też nie wprowadzają innych niż wynikające z Kodeksu pracy uregulowań dotyczących pojęcia pracodawcy. Nie wskazują tym samym wprost, że to placówki oświatowe są pracodawcami dla zatrudnionych w nich pracowników. Przepisy ustawy o systemie oświaty regulują jedynie m.in. obowiązek dokonania wpisu ww. placówek do stosownej ewidencji, ale sam wpis nie może świadczyć o samodzielności zarówno organizacyjnej jak i finansowej placówek oświatowych, w tym, że są one z mocy prawa pracodawcami wobec zatrudnionych pracowników. Ponownie podkreślił,, że zgromadzone w sprawie dowody, w tym przedstawione umowy o pracę, kopie deklaracji ZUS, świadczą o tym, iż jednostki te, wbrew twierdzeniom strony, nie są jednostkami samodzielnymi finansowo i organizacyjnie oraz, że nie zatrudniają i nie zwalniają samodzielnie i we własnym imieniu pracowników. Ustosunkowując się zarzutu, że organ pierwszej instancji zastosował art. 21 ust. 1, a nie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji określając wysokość zobowiązania strony, organ odwoławczy wskazał, że strona w ramach prowadzonej działalności nie prowadziła jedynie placówek oświatowych, o których mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym w okresie którego dotyczy niniejsze postępowanie, tj. publiczne i niepubliczne uczelnie, wyższe szkoły zawodowe, publicznych i niepublicznych szkoły, zakłady kształcenia nauczycieli oraz placówki opiekuńczo-wychowawczych i resocjalizacyjnych, ale także placówki w postaci żłobków, które nie były we wskazanym okresie zaliczane do placówek oświatowych, czy też innych, o którym mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. Zatem, w obliczu powyższego, przepis art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji w okresie od sierpnia do listopada 2013 r. nie znajduje zastosowania do Strony. Podkreślono, że żłobek był placówką, funkcjonującą w oparciu o ustawę z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2018 r. poz. 603, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie i należał do placówek prowadzących działalność regulowaną w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i podlegał wpisowi do rejestru żłobków i klubów dziecięcych. Żłobek nie należał również do placówek opiekuńczo-wychowawczych, które podlegają regulacji ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U.2018 r. poz. 998, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazał, że art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji mógłby mieć zastosowanie tylko wtedy, gdyby spółka prowadziła tylko i wyłącznie działalność w zakresie podmiotów, o których mowa w tym artykule, co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego, organ I instancji w sposób prawidłowy określił wysokość zobowiązania mając na uwadze nieosiągnięcie przez stronę 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Podkreślić należy, że organ I instancji udzielał stronie postępowania wyjaśnień w tym zakresie, o czym świadczą wyżej wskazane pisma kierowane do strony. Strona już na etapie wszczęcia postępowania miała wiedzę w zakresie zastosowania w stosunku do niej art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, a nie art. 21 ust. 2b tej wskazanej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożonej na ww. decyzję Skarżąca zarzuciła uchybienia prawne mające wpływ na wynik sprawy, tj.: a) błędne zastosowanie art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji w związku z niezastosowaniem art. 68 ust. 5 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. poz. 996 z 2018 r., dalej "Prawo oświatowe"), w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 967 z 2018 r., dalej "Karta Nauczyciela"), a w konsekwencji błędne uznanie Skarżącej za pracodawcę zatrudniającego co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, w sytuacji gdy każda z placówek edukacyjnych prowadzona przez Skarżącego jest odrębną jednostką edukacyjną w związku z powyższym, każda z placówek prowadzonych przez Stronę, powinna rozliczać się odrębnie przed PFRON z ilości zatrudnianych pracowników niepełnosprawnych oraz z liczby uczniów niepełnosprawnych uczęszczających do danej szkoły lub przedszkola. b) art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy o rehabilitacji poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż właściwy wskaźnik zatrudnienia u Skarżącego wynosi 6%, co uznać należy za dowolną i niczym nieuzasadnioną interpretację Organów I i II instancji, zważywszy na fakt, iż zgodnie ze stanem faktycznym przedmiotowej sprawy, za właściwe należy uznać zastosowanie wskaźnika zgodnie z art 21 ust. 2b ww. ustawy, tj. w wysokości 2%, c) art. 122 w związku z art. 121 O.p., poprzez brak uczynienia zadość zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do kompetentnych do tego organów, udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień pozostających w związku z przedmiotem postępowania oraz brak podjęcia wyczerpujących działań w celu dokładnego ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego w celu załatwienia sprawy, d) art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparcie się przy wydawaniu decyzji na niepełnym materiale dowodowym, niezebranie materiału dowodowego sposób wyczerpujący, dowolną ocenę zebranych w sprawie dowodów oraz braki uzasadnienia zaskarżonej decyzji, poprzez które nie można uznać, iż postępowanie przeprowadzone przez Organy uczyniło zadość dyrektywie działania w sposób budzący zaufanie dc działalności organu. Powołując się na powyższe zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz uchylenie pkt 1 decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] grudnia 2017 r., i umorzenie postępowania objętego pkt 1 ww. decyzji, bądź uchylenie w całości ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu, a także zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia podmiotu będącego pracodawcą w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zdaniem organu pracodawcą w okolicznościach niniejszej sprawy był Skarżący (organ założycielski i prowadzący). Zdaniem Skarżącego pracodawcą były szkoły i przedszkole (placówki oświatowe) dla których Skarżący był Organem założycielskim i prowadzącym. Powyższe wpływa na ustalenie limitu zatrudnienia (co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy), a co za tym idzie na zastosowaniu art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Ponadto kwestią sporną jest możliwość zastosowania w sprawie art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Sąd nie podziela stanowiska prawnego Skarżącego, że ze zwrotu "dla zatrudnionych w szkole" zawartego w art. 68 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe jednoznacznie wynika, że pracodawcą jest szkoła lub placówka oświatowa. Powyższy zwrot, zdaniem Sądu, oznacza miejsce wykonywania pracy, a nie wskazuje na zawiązanie stosunku prawnego (umowy o pracę) pomiędzy szkołą (pracodawcą) a nauczycielem. Trudno byłoby uznać również, że racjonalny ustawodawca uregulował, tak istotną kwestię, jak określenie pracodawcy dla określonej grupy zawodowej w sposób dorozumiany w przepisach regulujących kompetencje dyrektora szkoły. Zauważyć należy porządkowo, że kompetencje dyrektora szkoły w zakresie wykonywania niektórych czynności z zakresu prawa pracy nie powodują nabycia przez niego statusu pracodawcy. Podkreślić więc należy, że przepisy ustawy Prawo oświatowe czy też Karta Nauczyciela nie zawierają definicji terminu pracodawca oraz nie określają, w oderwaniu od norma prawa pracy, pracodawcy dla określonych grup zawodowych. W związku z powyższym nie można uznać, że powyższe przepisy, co do zasady, modyfikują rozumienie terminu pracodawca zawartego w Kodeksie pracy. Rozważając zatem zagadnienie związane z użytym w art. 21 ust. 1 ustawy o rehabilitacji terminem "pracodawca" w pierwszej kolejności należy odnieść się do przepisów Kodeksu Pracy. Zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy "Pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników". Jak podkreśla się w judykaturze w polskim systemie prawa pracy obowiązuje tzw. zarządcza koncepcja pracodawcy. W świetle art. 3 k.p., pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Można wyróżnić trzy rodzaje jednostek organizacyjnych mających zdolność prawną zatrudniania pracowników: 1) osoby prawne, 2) samodzielne jednostki organizacyjne, niemające osobowości prawnej i niestanowiące ogniwa osoby prawnej, które mogą nabywać we własnym imieniu prawa i zaciągać zobowiązania oraz mogą pozywać i być pozywane, 3) niektóre jednostki organizacyjnej wchodzące w skład osób prawnych. Do tej ostatniej kategorii pracodawców zalicza się wyodrębnione organizacyjnie i finansowo części składowe osoby prawnej (ewentualnie samodzielnej jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej), mające zdolność samodzielnego (w imieniu własnym) zatrudniania pracowników. Owo wyodrębnienie organizacyjno-finansowe wynika zazwyczaj z przepisów wewnętrznych osoby prawnej, ale może ono wynikać także z aktów prawnych rangi ustawy (por. wyrok SN z 14 lutego 2017 r. (I PK 351/16). Ponadto w judykaturze podkreśla się znaczenie samodzielności organizacyjnej i finansowej dla ustalenia czy dany podmiot jest pracodawcą. Tylko wówczas, gdy przedsiębiorca tworzy na podstawie obowiązujących przepisów jednostkę organizacyjną, która jest prawnie, organizacyjnie, finansowo i majątkowo wyodrębniona, a ponadto ma zdolność zatrudniania pracowników, ma swoje kierownictwo (odrębne od przedsiębiorcy-właściciela), to wówczas ta jednostka organizacyjna jest pracodawcą, a nie sam przedsiębiorca (por. wyrok NSA z 3 marca 2016 r. (II FSK 3918/13). Zatem Skarżący niewątpliwie będąc osobą prawną mógł być pracodawcą. Jako osoba prawna posiadał odpowiedną dla bycia pracodawcą samodzielność organizacyjną i finansową. Z akt sprawy wynika także, że Skarżący zawarł umowy o pracę z pracownikami poszczególnych placówek nie zaś wskazane placówki. Pozostaje zatem rozstrzygnąć w niniejszej sprawie, czy poszczególne placówki (szkoły, przedszkole) mogły być pracodawcą mając na uwadze ustalony w sprawie stan faktyczny? W judykaturze nie budzi wątpliwości, że zdolność do bycia pracodawcą nie jest jedynie wyrazem woli stron stosunku pracy, lecz wynika z całokształtu okoliczności świadczących o wyodrębnieniu organizacyjno-finansowym jednostki zatrudniającej. Chodzi oczywiście o jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Wskazać więc należy na utrwaloną w orzecznictwie sądowym zasadę, iż za pracodawcę może być uznana tylko taka jednostka, która z mocy przepisów normujących wewnętrzny status prawny ma kompetencję do samodzielnego zatrudniania pracowników (składania oświadczeń woli). Tak więc, za pracodawcę może być uznana jednostka, której przyznano uprawnienie do zatrudniania pracowników i rozwiązywania z nimi stosunków pracy (por. wyrok SN z dnia 14 czerwca 2016 r. (II PK 144/15). Z akt sprawy wynika, że umowy o pracę zawarł Skarżący (osoba zarządzająca) zatem samodzielności w zakresie składania oświadczeń woli (zawierania umów o pracę) nie miały prowadzone przez Skarżącego placówki. W związku z powyższym już z tej przyczyny nie mogły być one uznane za pracodawcę. Dla uznania jednostki organizacyjnej za pracodawcę, obok uprawnienia do samodzielnego zatrudniania pracowników, jednostka taka musi posiadać odpowiednie wyodrębnienie organizacyjne. Przy czym nie chodzi wyłącznie o wyodrębnienie, jakiego na gruncie prawa cywilnego wymaga się np. dla przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części (art. 55¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm; dalej zwana "K.c.") albo dla takiej zorganizowanej części przedsiębiorstwa na mocy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; zwana dalej: "ustawa o VAT"). Wyodrębnienie organizacyjne konieczne dla zaistnienia jednostki organizacyjnej jako samodzielnego pracodawcy dotyczyć musi organizacji i finansowania tej jednostki (tak K. Jaśkowski, t. 2.1 w Komentarz do art. 3 Kodeksu pracy, publ. Lex/el). Tak samo, jak uprawnienie do samodzielnego zatrudniania pracowników wynikać powinno z wewnętrznych przepisów regulujących powstanie i organizację podmiotu, w skład którego wchodzi jednostka będąca odrębnym pracodawcą, tak też wymagane wyodrębnienie organizacyjne wynikać musi z tych przepisów. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że w przypadku placówek nie można mówić o wyodrębnieniu finansowym. Orany ustaliły bowiem, że to Skarżący odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne. Ponadto to Skarżący wpłacał zaliczki na podatek dochodowy od wynagrodzeń wszystkich zatrudnionych w placówkach. Reasumując podzielić należy stanowisko organów, że wskazane w decyzji placówki nie miały wystarczającej samodzielności w zakresie uprawnienia do zatrudniania pracowników i rozwiązywania z nimi stosunków pracy jaki samodzielności finansowej. Przechodząc do drugiej spornej kwestii tj. odmowy zastosowania art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji również należy podzielić stanowisko organów. Przede wszystkim organy prawidłowo uznały, że zastosowanie znajdą odpowiednie przepisy w tym ustawy o rehabilitacji i ustawy Prawo oświatowe w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. – moment powstania zobowiązań. Dlatego też argumentacja organu, że "strona w ramach prowadzonej działalności nie prowadziła jedynie placówek oświatowych, o których mowa w art. 21 ust. 2b ww. ustawy (..), ale także placówki w postaci żłobków, które nie były we wskazanym okresie zaliczane do placówek oświatowych, czy też innych, o którym mowa w art. 21 ust. 2b ustawy o rehabilitacji (...)" jest prawidłowa i zgodna z prawem. Wobec powyższego, organ w sposób prawidłowy określił wysokość zobowiązania mając na uwadze nieosiągnięcie przez Skarżącego 6% wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło