III SA/Wa 558/04
WyrokWSA w Warszawie2004-12-14
Skład orzekający: Jerzy Płusa, Grażyna Nasierowska, Sylwester Golec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Urzędu Skarbowego stwierdzająca nadpłatę podatku VAT, wydana po uchyleniu decyzji określającej zaległość podatkową, została wydana z naruszeniem prawa i czy stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności?Ratio decidendi
Decyzja Urzędu Skarbowego stwierdzająca nadpłatę podatku VAT, wydana po uchyleniu decyzji określającej zaległość podatkową, została wydana bez podstawy prawnej, ponieważ przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidywały takiej możliwości w sytuacji, gdy podatnik wpłacił już zaległość na podstawie uchylonej decyzji. Wpłacone kwoty stawały się nadpłatą podlegającą zwrotowi na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 76 § 1 pkt 1 lit. c O.p., bez konieczności wydawania odrębnej decyzji stwierdzającej nadpłatę. Ponadto, przepis § 42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. został wydany bez upoważnienia ustawowego, co czyni go niezgodnym z Konstytucją RP i podstawą do pominięcia go w rozstrzygnięciu.Stan faktyczny
Spółka "B." Sp. z o.o. kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. dotyczącą określenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług. Sprawa dotyczyła odliczenia podatku naliczonego przy zakupach energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych, wywozu nieczystości, paliw, słodyczy, usług gastronomicznych, najmu biura, usług transportowych, usług doradztwa, sprzedaży samochodu oraz importu płytki sterowniczej. Organy podatkowe kwestionowały prawo do odliczenia podatku naliczonego w wielu przypadkach, uznając m.in. brak związku wydatków z działalnością gospodarczą lub naruszenie przepisów rozporządzeń wykonawczych. Spółka zarzucała m.in. niekonstytucyjność § 42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., stwierdził nieważność decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2002 r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi "B." Sp. z o. o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie określenia zaległości podatkowej, dodatkowego zobowiązania podatkowego oraz kwoty należnych odsetek w podatku od towarów i usług za określone miesiące 2000 roku 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza nieważność decyzji Urzędu Skarbowego w W. Nr [...] z dnia [...] października 2002 r., 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
III SA/Wa 558/04
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w W. określił Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością B. nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. oraz zaległości w tym podatku za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r.
Od decyzji tej spółka wniosła odwołanie do Izby Skarbowej w W..
Izba Skarbowa po rozpatrzeniu odwołania uchyliła decyzję organu kontroli skarbowej i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji organ drugiej instancji stwierdził, że decyzja organu kontroli skarbowej naruszała przepis art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w dalszej części powoływana jako O.p.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzja z dnia [...] października 2002 r. określił spółce nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. oraz zaległości w tym podatku za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r.
W uzasadnieniu decyzji organ kontroli skarbowej stwierdził, że spółka odliczyła naliczony podatek wynikający z faktur VAT dokumentujących zakup energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych i wywozu nieczystości z naruszeniem § 42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 109, poz. 1245 ze zm.) oraz art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako ustawa o VAT, przez co na podstawie art. 19 ust. 3b ustawy o VAT utraciła prawo do odliczenia podatku wynikającego z tych faktur.
Spółka odliczyła od podatku należnego podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakup paliw silnikowych benzynowych, które wbrew zawartemu w § 37 ust. 4 powołanego rozporządzenia nakazowi w swej treści nie zawierały numeru rejestracyjnego pojazdu do którego przeznaczone było zakupywane paliwo. Z tego powodu zdaniem organu spółka na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3a ustawy o VAT utraciła prawo do odliczenia podatku naliczonego zapłaconego przy tych zakupach.
Organ stwierdził również, że spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego od zakupu usługi świadczonej na rzecz pracowników spółki, dla których usługa ta stanowiła nieodpłatne okolicznościowe świadczenie sfinansowane z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Świadczenie tej usługi na rzecz pracowników korzystało ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie § 69 pkt 1 ilt l powołanego rozporządzenia. Skoro świadczenie zakupionej usługi na rzecz pracowników było zwolnione od podatku to podatnikowi na podstawie art. 20 ust. 2 ustawy o VAT nie przysługiwało prawo do obniżenia podatku naliczonego przy zakupie tej usługi.
W toku postępowania stwierdzono również, że spółka dokonała odliczenia podatku naliczonego przy zakupie paliwa do pojazdu, który nie figurował w ewidencji środków trwałych spółki oraz przy zakupie słodyczy na paczki dla dzieci pracowników. W ocenie organu zakupionymi towarami rozporządzono sposób nie pozwalający na zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów i dlatego spółce na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT nie przysługiwało prawo do doliczenia podatku naliczonego przy tych zakupach.
Organ stwierdził również, że Spółka odliczyła od podatku należnego podatek naliczony przy zakupie usług gastronomicznych, mimo że na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3b prawo to jej nie przysługiwało.
Spółka odliczyła również od podatku należnego podatek naliczony przy zakupie usług wynajmu biura w W. przy ulicy B. [...] lokale [...] i [...]. W toku postępowania kontrolnego stwierdzono, że spółka nie dysponuje żadnymi dokumentami potwierdzającymi prowadzenie działalności w tym biurze a w szczególności dowodami ponoszenia kosztów utrzymywania tego biura. Faktury dokumentujące zakup usług najmu biura nie wskazywały usług najmu których lokali dotyczyły oraz jakich okresów. Z tego względu poniesione przez podatnika wydatki na najem biura w W. przy ulicy B. [...] lokale [...] i [...] nie służyły osiąganiu przez spółkę przychodów i na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) w dalszej części powoływana jako u.o p.d.p., nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów. Dlatego w ocenie organu, podatnik na podstawie art. 25 ust.1 pkt 3 ustawy o VAT nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie usług najmu biura.
W decyzji stwierdzono, że podatnik na podstawie art. 25 ust.1 pkt 3 ustawy o VAT nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie usługi transportowej związanej z importem towarów, gdyż z dokumentów odprawy celnej wynikało, że koszty transportu sprowadzanych do Polski towarów ponosił dostawca.
Ponadto w decyzji wykazywano, że podatnik odliczył podatek naliczony przy zakupie usług doradztwa w zakresie zarządzania finansami oraz doradztwa podatkowego. Z faktur dokumentujących zakup tych usług wynikało, że związane były one z wydzieleniem ze spółki odrębnego przedsiębiorstwa zajmującego się sprzedażą i serwisem bram przemysłowych. Zdaniem organu kontroli skarbowej usługi te nie miały związku z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą i przez to na podstawie art. 15 ust. 1 u.o p.d.p. nie stanowiły kosztu uzyskania przychodów a zatem podatnik na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego przy tych zakupach. Swoje stanowisko w zakresie tych wydatków organ opierał na tym, że poniesione koszty nie przyczyniły się do zwiększenia przychodów. W ocenie organu wykonane usługi sprowadzały się tylko do badania bilansu spółki i ekspertyza której dotyczyły zakwestionowane faktury stanowiła raport i opinię z badania sprawozdania finansowego spółki za rok 1999 . Spółka zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości nie miała obowiązku przeprowadzać tego badania.
Organ stwierdził również, że spółka zaniżyła podatek należny od sprzedaży usługi w transporcie międzynarodowym przez zastosowanie do sprzedaży tej usługi wykonanej na odcinku krajowym stawki podatku 0%. Organ stwierdził, że spółka nie posiadała uprawnień przewoźnika drogowego i w związku z tym na podstawie § 56 ust. 1 powołanego rozporządzenia prowadzona przez nią sprzedaż usług transportowych na rzecz odbiorców zagranicznych w zakresie usług wykonanych na odcinku krajowym nie mogła być uznana za eksport usług transportu międzynarodowego.
Spółka zaniżyła podatek należny poprzez obniżenie podatku należnego o kwotę zmniejszenia podatku wynikającą z faktury VAT korygującej nr [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., wystawionej do faktury nr [...], której nie wykazano ewidencji spółki i nie rozliczono z niej podatku.
W decyzji wykazano, że spółka w dniu [...] sierpnia 2002 r. dokonała na rzecz swojego pracownika sprzedaży samochodu osobowego marki [...] za kwotę [...] zł netto, który nabyła w dniu [...] sierpnia 2000 r. za kwotę [...] zł netto. Organ od różnicy tych cen na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 2 naliczył spółce podatek należny. Ponadto w decyzji stwierdzono, że spółka nie zadeklarowała należnego podatku od towarów i usług od importu płytki sterowniczej. Z tego powodu organ w decyzji określił spółce podatek należny od tego importu.
Urząd Skarbowy w W. w dniu [...] października 2002 r. wydał decyzje nr [...], którą określił spółce nadpłatę w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. w kwocie [...] zł. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że organ wydał ją z uwagi na uchylenie przez Izbę Skarbową w W. decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] stycznia 2002 r. na podstawie, której podatnik wpłacił określone tą decyzją kwoty zaległości podatkowych.
Od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] października 2002 r. spółka wniosła odwołanie do Izby Skarbowej w W.. W odwołaniu spółka podnosiła, że:
- decyzja organu kontroli skarbowej naruszała art. 19 ust. 3 a i b ustawy o VAT poprzez stwierdzenie, że podatnik utracił prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT do których zastosowanie miał przepis § 42 ust. 4 powołanego rozporządzenia; w ocenie spółki przepis § 42 ust. 4 powołanego rozporządzenia został wydany bez upoważnienia ustawowego
- art. 25 ust. 1 pkt 3a ustawy o VAT nie daje podstaw do stwierdzenia, że podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie paliw benzynowych udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi z naruszeniem § 37 ust. 4 powołanego rozporządzenia
- w decyzji nie podano podstawy prawnej stwierdzenia, że wydatek na zakup słodyczy i zakup usług transportowych związanych z importem towarów nie stanowi kosztów uzyskania przychodów podatnika, przez co naruszono art.121, 122 i 210 O.p.
- organ z naruszeniem art. 15 ust. 1 u.op.d.p. uznał, że wydatki poniesione na wynajem biura w W. przy ulicy B. oraz na zakup usług doradztwa finansowego i doradztwa podatkowego nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów przez co spółka na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT pozbawiona została decyzja organu kontroli skarbowej prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie tych usług; spółka zarzucała że w zakresie tych wydatków organ prowadził postępowanie z naruszeniem art. 122 i 127 O.p.; spółka podnosiła, że zakupione usługi doradcze pozwoliły jej na usprawnienie działalności oraz podjęcie decyzji o pozbyciu się nierentownej części działalności spółki tj. produkcji bram
- organ zwiększając podstawę opodatkowania sprzedaży samochodu [...] do wartości ceny za jaka nabyto ten pojazd naruszył art. 15 ust. 3 ustawy o VAT
Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu odwołania spółki decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu kontroli skarbowej i określił spółce nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad należnym za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. oraz zaległości w tym podatku za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. Organ odwoławczy w swojej decyzji nie podzielił poglądów zawartych w decyzji organu kontroli skarbowej w zakresie skutków nabycia przez spółkę paliw benzynowych udokumentowanego fakturami VAT wystawionymi niezgodnie z treścią § 37 ust. 4 powołanego rozporządzenia. W ocenie organu naruszenie powołanego przepisu rozporządzenia nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że zakupione paliwo posłużyło do napędu samochodów osobowych i innych samochodów o ładowności nie przekraczającej 500 kg. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej nie było tez zasadne stanowisko organu kontroli skarbowej w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupie słodyczy dla dzieci pracowników. W ocenie organu przekazanie słodyczy było czynnością opodatkowana na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT w związku z tym podatnik miał prawo do odliczenia podatku związanego z ta czynnością. Organ drugiej instancji nie podzielił również stanowiska organu kontroli skarbowej w zakresie zaniżenia przez spółkę podstawy opodatkowania sprzedaży samochodu [...]. W pozostałym zakresie organ drugiej instancji zgodził się z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.
Na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca nie zgodziła się z decyzją w zakresie w jakim decyzja ta pozbawiała spółkę prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach energii elektrycznej, usług telekomunikacyjnych i wywozu nieczystości z naruszeniem. Strona skarżąca podnosiła że § 42 ust. 4 powołanego rozporządzenia został wydany bez upoważnienia ustawowego wskutek czego jest niezgodny z Konstytucją RP. W ocenie strony skarżącej miała ona prawa obliczać termin do odliczenia podatku naliczonego według daty rzeczywistego otrzymania faktury a nie według daty wynikającej z § 42 ust. 4 powołanego rozporządzenia i z tego względu do skarżącej spółki nie miał zastosowania art. 19 ust. 3 b ustawy o VAT. Spółka w skardze powtórzyła zarzuty zgłoszone w odwołaniu w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy zakupach usług wynajmu biura w W. przy ulicy B. oraz usług doradztwa finansowego i podatkowego.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. zarzuty podniesione w skardze uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Na wstępie Sąd podkreśla, że zgodnie z art. 135 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływana jako p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Kierując się treścią tego przepisu Sąd ocenił zgodność z prawem decyzji Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] października 2002 r., którą urząd określił spółce nadpłatę w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r w kwocie [...] zł. W ocenie Sądu decyzja ta została wydana bez podstawy prawnej, gdyż przepisy prawa nie przewidywały wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę podatku wynikłą z uchylenia decyzji określającej zaległość podatkową którą podatnik wpłacił do organu podatkowego. Art. 21 § 3 O.p. w treści obowiązującej w dacie wydania powołanej decyzji przewidywał możliwość wydania decyzji określającej zaległość podatkową lub stwierdzającej nadpłatę podatku ale wyłącznie w sytuacji, gdy organ podatkowy wskutek wszczętego postępowania podatkowego stwierdził, że podatnik nie zapłacił w całości lub w części podatku albo że wysokość zobowiązania podatkowego była inna niż wykazana w deklaracji. Z treści tego przepisu wynikało wprost, że na jego podstawie organ miał prawo stwierdzić w stosunku do podatnika nadpłatę podatku, gdy dokonywał wymiaru kontrolnego kwot zobowiązania podatkowego lub nadpłaty wykazanych przez podatnika w deklaracji podatkowej.
Organ podatkowy mógł stwierdzić w stosunku do podatnika nadpłatę również na podstawie art. 79 § 1 O.p. w zw. z § 2b w wyniku złożenia przez podatnika wniosku o stwierdzenie nadpłaty, jednakże w rozpoznanej sprawie podatnik nie składał wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Poza wymienionymi przypadkami obowiązujące w dacie wydania przedmiotowej decyzji przepisy prawa podatkowego nie dawały podstawy do wydania decyzji określającej lub stwierdzającej nadpłatę podatku.
Sąd zważył, że wydanie decyzji kasującej decyzję określającą zaległość podatkową wywierało również ten skutek, że wpłacone na podstawie uchylonej decyzji kwoty zaległości podatkowych na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 O.p stawały się nadpłatą, która na podstawie art. 76 § 1 pkt 1 lit. c O.p. podlegała zwrotowi w terminie 30 dni od wydania decyzji uchylającej decyzję określającą zaległość podatkową. Z treści przepisu art. 76 § 1 pkt 1 lit. c O.p. wynikało wprost, że w sytuacji w nim opisanej organ ażeby zwrócić nadpłacony podatek wynikający z uchylonej decyzji, nie ma obowiązku wydawać odrębną decyzji określającej nadpłatę podatku powstałą w skutek uchylenia decyzji określającej zaległość podatkową.
Oceniając zgodność z prawem przedmiotowej decyzji, należało podkreślić, że została ona wydana w sytuacji, gdy została uchylona decyzja określająca zaległości podatkowe i w stosunku do podatnika na powrót wiążące stały się kwoty wykazane w złożonych przez niego deklaracjach podatkowych. W zaistniałym po wydaniu przedmiotowej decyzji stanie, sytuację prawną podatnika w zakresie podatku od towarów i usług określały złożone w wyniku procesu samoobliczenia podatku deklaracje na podatek od towarów i usług oraz przedmiotowa decyzja Urzędu Skarbowego w W.. Złożone przez podatnika deklaracje przy braku decyzji podatkowej określającej kwoty w nich wykazane w innej wysokości na podstawie art. 10 ust. 2 ustawy o VAT należało traktować jako wiążące w sprawie dokumenty określające sytuację prawnopodatkową podatnika w zakresie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. Zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o VAT zobowiązanie podatkowe, kwotę zwrotu różnicy podatku lub kwotę zwrotu podatku naliczonego należało przyjmować w kwocie wynikającej z deklaracji podatkowej, chyba że urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określi je w innej wysokości. Z treści tego przepisu wynika wprost, że w sprawie nie mogła zostać wydana decyzja określająca skarżącej spółce nadpłatę podatku za miesiące od stycznia do grudnia 2000 r. przy jednoczesnym niezakwestionowaniu przez organ podatkowy złożonych za ten okres deklaracji podatkowych wykazujących kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy. Dlatego Sąd uznał, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 10 ust. 2 ustawy o VAT.
Wydanie decyzji bez podstawy prawnej stanowi na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 O.p. przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. również stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że zasadny był zarzut strony skarżącej w zakresie niekonstytucyjności § 42 ust. 4 powołanego rozporządzenia z powodu wydania tego przepisu bez upoważnienia ustawowego. W toku postępowania prowadzonego w rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostawał fakt, iż strona skarżąca obniżała kwotę podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w fakturach za usługi telekomunikacyjne, dostawy energii oraz wywóz nieczystości w miesiącach, w których otrzymywała te faktury w sensie fizycznym, a nie w miesiącach, w których określony był termin ich płatności. Zatem spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył terminu (miesiąca), w którym obniżenie podatku należnego o podatek naliczony z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych i wywozu nieczystości oraz dostaw energii było prawnie dopuszczalne.
Według art. 19 ust. 1 ustawy o VAT, podatnik miał prawo obniżyć podatek należny o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. Przepis ten ustanawia podstawową zasadę podatku od towarów i usług, jaką jest prawo obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie towarów i usług.
Termin odliczenia podatku naliczonego wynikał z przepisów art. 19 ust. 3 pkt 1 i ust. 3a ustawy o VAT, zgodnie z którymi odliczenie podatku mogło nastąpić w rozliczeniu za miesiąc w którym podatnik otrzymał fakturę lub w miesiącu następnym ale nie wcześniej niż w miesiącu otrzymania przez nabywcę towaru, wykonania usługi albo faktury potwierdzającej dokonanie przedpłaty.
Zdaniem Sądu powołane przepisy w sposób wyczerpujący regulowały kwestię terminu do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury VAT.
W związku z tym podatnik nie mógł przesuwać terminu odliczenia podatku naliczonego poza okresy wskazane w omawianym art. 19 VATU.
Przepis wykonawczy zawarty w § 42 ust. 4powołanego rozporządzenia Ministra Finansów z 22.12.1999 r. - jako przepis niższej rangi - nie mógł zmieniać regulacji ustawowej dotyczącej terminu rozliczenia podatku naliczonego.
Zdaniem Sądu przepis § 42 ust. 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 22.12.1999 r. wydano bez wyraźnego upoważnienia ustawowego co stoi w kolizji z normą art. 92 Konstytucji RP. Na zagadnienie braku delegacji do wydania przepisu określającego dodatkowe - pozaustawowe - terminy rozliczenia podatku naliczonego zwrócił uwagę NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z 27.5.2002 r., FPS 3/02 (ONSA 1/2003, poz. 6) oraz w wyroku z 12.11.2002 r., III SA 977/01 (niepubl).
Dodatkowym potwierdzeniem, iż przepis § 42 rozporządzenia został wydany bez upoważnienia ustawowego jest ustawa z 15.2.2002 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, o zmianie ustawy o Policji oraz o zmianie ustawy - Kodeks wykroczeń (Dz. U. Nr 19, poz. 185). W art. 1 pkt 5 ustawy nowelizującej wprowadzono zmianę w art. 6 ustawy o VAT dodając przepis ust. 8b określający moment powstania obowiązku podatkowego dla dostaw energii elektrycznej, cieplnej, gazu przewodowego, świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz usług wymienianych w poz. 84-86 załącznika Nr 3 do VATU powiązany z upływem terminu płatności. Z kolei, w art. 19 ustawy o VAT dodano ust. 5 upoważniający ministra do spraw publicznych do określenia innych niż wskazane w art. 19 ust. 3 terminów obniżenia kwoty podatku należnego (art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej). Przepis ten obowiązuje od 26.3.2002 r. i wprost upoważnia ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia innych terminów obniżenia kwoty podatku należnego.
Zatem wobec braku upoważnienia do wydania analizowanego przepisu § 42 rozporządzenia Ministra Finansów (w stanie prawnym obowiązującym do 26.3.2002 Sąd mógł pominąć ten przepis jako podstawę prawną do rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd zważył ponadto, że organy w toku postępowania nie podjęły wszystkich niezbędnych działań celu wyjaśnienia zasadności uznania przez spółkę za koszt uzyskania przychodów wydatków związanych z wynajmowaniem biura w W. przy ulicy B.. W rozpoznanej sprawie wydatków tych nie uznano za koszty uzyskania przychodów z tego względu, że zdaniem organów podatkowych przedmiotowe biuro wbrew temu co twierdził podatnik nie było wykorzystywane przy wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu same braki występujące w treści dowodów księgowych dokumentujących te wydatki oraz brak innych dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności w tym biurze nie mogły przesądzać o tym, że wydatki te nie zostały poniesione w celu uzyskania przychodów. Skoro podatnik dysponował dowodami poniesienia wydatków, które zaliczył do kosztów uzyskania przychodów a organ wydatków tych nie uznał za koszty uzyskania przychodów z uwagi na ich rzeczywisty charakter, który w ocenie organu był inny od wskazanego przez podatnika, to organ powinien był okoliczność te udowodnić. Należało podkreślić, że żaden przepis powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie stanowi, że nie są kosztem uzyskania przychodów wydatki niewłaściwie udokumentowane.
W ocenie Sądu organy podatkowe ograniczając postępowanie dowodowe w zakresie wydatków na zakup usług najmu biura, tylko do zbadania dokumentów uchyliły się od podjęcia innych czynności w zakresie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia rzeczywistego charakteru tych wydatków, przez co naruszyły art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Niezasadny był zarzut skargi odnoszący się do nie uznania przez organy wydatków na zakup usług doradztwa finansowego i podatkowego. Zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie organu w zakresie tych wydatków ma oparcie w zebranym materiale dowodowym, który w ocenie Sądu pozwalał na stwierdzenie, że wydatki te na podstawie art. 15 ust. 1 u.op.d.p. nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 2, art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, gdyż strona skarżąca nie zgłosiła wniosku w tym zakresie do zamknięcia rozprawy i zgodnie z treścią art. 210 § 1 p.p.s.a. utraciła uprawnienie do żądania zwrotu kosztów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło