III SA/Wa 646/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "T." sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca T. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż już w 2011 r. zaprzestała rzeczywistej sprzedaży. Wyprzedała wówczas większość posiadanych w magazynach materiałów. Brak sprzedaży spowodowany był trudnościami finansowymi i zaprzestaniem produkcji przez spółkę matkę w Turcji. Skarżąca wyjaśniła, że na rachunku bankowym miała zabezpieczone środki finansowe na wydatki do czasu wznowienia produkcji. Z chwilą wszczęcia postępowania przez urząd skarbowy rachunek ten zajęto. Skarżąca podała stan trzech rachunków bankowych. Zaznaczyła, że nie posiada żadnego majątku, zaś kapitał zakładowy wynosi [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPPr. Oświadczyła, że od 2012 r. nie prowadzi faktycznej działalności, w związku z tym nie uzyskuje żadnych przychodów, ani też nie ponosi kosztów. Nie składa deklaracji VAT, gdyż została wyrejestrowana jako podatnik tego podatku. Nie posiada udziałów w innych podmiotach. Nie posiada należności i zobowiązań, zaś jedynym nieuregulowanym zobowiązaniem jest zaległość podatkowa. Skarżąca wyjaśniła, że akt założycielski nie przewiduje możliwości dokonywania dopłat przez wspólników. Dodała, że zapłata wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika nastąpi po prawomocnym zakończeniu niniejszego postępowania. Przedłożyła zeznanie podatkowe, oświadczenia prezesa zarządu, wyciągi bankowe, protokół notarialny. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienia NSA z: 3 marca 2016 r., I FZ 25/16; 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie od 2012 r. faktycznej działalności, brak przychodów z tego źródła, brak majątku oraz zajęcie rachunku bankowego. Tymczasem nie można – w ocenie referendarza sądowego – tracić z pola widzenia tego, że Skarżąca nadal pozostaje w obrocie prawnym jako przedsiębiorca. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 17 grudnia 2014 r. (I FZ 459/14) w takiej sytuacji, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, strona ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne działania w celu prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskiwania przychodów. Jeśli z takiej aktywności zrezygnowała, w konsekwencji nie uzyskuje przychodów i nie podejmuje konkretnych starań ukierunkowanych na ich uzyskiwanie, to oznacza, że brak środków na ponoszenie kosztów sądowych jest powodowany postawą strony, nie zaś czynnikami od niej niezależnymi, obiektywnymi. Powyższy pogląd referendarz sądowy w pełni podziela. Zwłaszcza, iż Skarżąca – mimo deklarowanego braku przychodów od 2012 r. – sfinansowała już w niniejszym postępowaniu wpis od skargi w kwocie 2.000 zł i opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł. Z jej pisma z 18 maja 2016 r. wynika również, że liczy się ona z koniecznością zapłaty wynagrodzenia na rzecz reprezentującego ją pełnomocnika z wyboru. Jak sama przyznała jego zapłata ma nastąpić po prawomocnym zakończeniu niniejszego postępowania. Skoro zatem Skarżąca miała pełną możliwość przygotować się finansowo na poniesienie powyższych wydatków oraz będzie ona w stanie wygospodarować środki na opłacenie pełnomocnika, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że zdolność tę utraciła w przypadku opłacenia wniesionej skargi kasacyjnej. Co istotne wpis od tej skargi jest jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania. W tej sytuacji kluczowym argumentem nie może być powołanie się przez Skarżącą na fakt nieprowadzenia działalności gospodarczej. Oczywiście taka aktywność należy do decyzji samej Skarżącej, z tym jednak zastrzeżeniem, że jeśli pozostaje ona bierna, to nie może następnie skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy i traktowania jej w sposób uprzywilejowany. Zwłaszcza, że brak aktywności Skarżącej datuje się od 2012 r. Oceny tej nie zmieniają powody, dla których Skarżąca działalności zarobkowej nie prowadzi, a do których zaliczyła trudności finansowe i zaprzestanie produkcji przez spółkę matkę w Turcji. Ubocznie jedynie referendarz sądowy zauważa, iż Skarżąca nie nadesłała aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat. Obowiązek ich sporządzenia wynika z przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 76, poz. 694 ze zm.). Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 maja 2015 r. (II FZ 323/15) na konieczność wywiązania się ze wskazanych obowiązków nie ma żadnego wpływu to, czy spółka osiągnęła w danym okresie sprawozdawczym jakiekolwiek dochody. To wszystko sprawia, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na współobywateli byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.