III SA/Wa 728/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant specjalista Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych na 2008 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Prezydent W. (zwany dalej również: "organem pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] określił B. S. (zwanemu dalej: "Skarżącym") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2008 r. za pojazd marki [...] o nr rej. [...] na kwotę 600 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołania Skarżący wskazał, że nie jest w posiadaniu samochodu o nr rej. [...], z którym związany jest wymiar podatku, gdyż sprzedał go w roku 1996 r. Skarżący wskazał też, że z powodu choroby nie mógł złożyć deklaracji podatkowej, zaś w latach 1997 - 2006 r. przebywał na rencie inwalidzkiej. Ponadto, od czasu sprzedaży tego samochodu upłynęło 16 lat, wobec czego Skarżący nie posiada już dotyczącej jego dokumentacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (zwane dalej: "SKO" lub "organem odwoławczym") decyzją z [...] grudnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazanej decyzji SKO powołało się na treść przepisów art. 8, art. 9 ust. 1 i ust. 2, ust. 5, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 z póżn. zm.) – zwanej dalej: "u.p.o.l.", wskazując że z akt podatkowych wynika, iż zgodnie z ewidencją pojazdów prowadzoną przez Prezydenta W. samochód ciężarowy marki [...] o nr rejestracyjnym [...] jest zarejestrowany na Skarżącego od dnia 29 sierpnia 1984 r. Organ odwoławczy, mając na uwadze zarówno orzecznictwo sądów, jak i piśmiennictwo, stwierdził, że obowiązek podatkowy w podatku od środków i transportowych związany jest bezpośrednio z faktem posiadania środka transportowego zarejestrowanego na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Z tego względu, zdaniem organu odwoławczego, fakt zarejestrowania pojazdu na Skarżącego jest w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych potwierdzeniem, że Skarżący jest podatnikiem podatku od środków transportowych. Natomiast okoliczności, które powołuje w swoim odwołaniu Skarżący, można podnosić ewentualnie w ramach postępowania zmierzającego do wyrejestrowania owego środka transportu. Dla poparcia swojego stanowiska w sprawie organ odwoławczy powołał się również w tym miejscu na wymienione przez siebie orzecznictwo sądów administracyjnych. W skardze na powyższą decyzję Skarżący podkreślił ponownie, że od 1996 r. nie jest właścicielem spornego pojazdu. Skarżący wyraził swoje niezadowolenie z powodu rozstrzygnięcia wydanego przez organ odwoławczy, wskazując jednocześnie że nie miał możliwości przedstawienia swoich argumentów osobiście przed organem odwoławczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z przepisem art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów zasługiwała na uwzględnienie. Organy obydwu instancji najwyraźniej przyjęły w niniejszej sprawie oczywiście błędne założenie, że obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych - gdy chodzi o pojazd zarejestrowany w Polsce - wygasa jedynie z chwilą wyrejestrowania tego pojazdu. Przeciwko takiemu poglądowi przemawia jednak już literalna wykładnia przepisu art. 9 ust. 1 u.p.o.l., który stanowi, że obowiązek podatkowy spoczywa na właścicielu. Utrata statusu właściciela automatycznie skutkuje utratą statusu podatnika, z tym jedynie ograniczeniem, że poprzedni właściciel ma jeszcze status podatnika do końca miesiąca, w którym zbył pojazd (art. 9 ust. 3 u.p.o.l.). Przeciwko przyjętemu przez organy podatkowe poglądowi świadczy ponadto nauka prawa - "...Ustawodawca wygaśnięcie obowiązku podatkowego w odniesieniu do zarejestrowanego środka transportowego powiązał z chwilą zbycia pojazdu, a nie powiadomienia o powyższym starosty czy też organu podatkowego. Niewywiązanie się przez nowego właściciela pojazdu z obowiązku zawiadomienia starosty o jego nabyciu oraz o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym (art. 78 ust. 1 i 2 pr. r.d.) nie ma żadnego znaczenia w sferze prawa podatkowego. W odniesieniu do zarejestrowanego pojazdu obowiązek podatkowy wygasa wskutek jego zbycia, którego nie należy wiązać z jego wyrejestrowaniem z właściwej ewidencji pojazdów prowadzonej przez starostę". (G. Dudar, uwagi do art. 9 (w:) G. Dudar, L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, ABC 2008). W końcu przeciwko temu poglądowi organów przemawia również istniejące orzecznictwo sądowe (np. II FSK 1672/11, I SA/Kr 342/13). Co więcej - dokładna, staranna analiza wyroków przywołanych przez SKO w zaskarżonej decyzji, tj. wyroków o sygn. III SA/Po 395/11 oraz II FSK 1161/10, także nie pozwala na wniosek, iż nawet w razie zbycia pojazdu poprzedni właściciel pozostaje podatnikiem aż do dnia wyrejestrowania pojazdu. Otóż te dwa wspomniane wyroki wydano na tle stanu faktycznego, w którym pojazd nadal był własnością podatnika, a w takiej sytuacji tylko wyrejestrowanie pojazdu - jako jedna z przyczyn utraty statusu podatnika, niezależna od utraty własności - znosi obowiązek podatkowy. Zgodnie z art. 210 § 4 O.p., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Organ, wbrew wymogom przewidzianym art. 210 § 4 O.p., nie wyjaśnił stronie skarżącej w sposób przekonujący, tak by argumentacja organu uzasadniała prawidłowość rozstrzygnięcia, a w szczególności nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości kwestii co do własności spornego pojazdu, chociaż strona skarżąca już w odwołaniu podnosiła i wyjaśniała, że nie jest ich właścicielem już od wielu lat i ma trudności w samodzielnym udowodnieniu tej okoliczności. A zatem, stan sprawy nakazywał dołożenie szczególnej dbałości w procesie rozstrzygania sprawy i przekonania strony do racji organu. W tym stanie rzeczy sprawa wymaga wyczerpującego wyjaśnienia okoliczności faktycznych podnoszonych przez Skarżącego a mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie, organ odwoławczy zobowiązany jest w trybie art. 229 O.p. przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i usunięcia istniejących wątpliwości co do własności spornych samochodów w roku podatkowym 2008. Skoro w niniejszej sprawie we wniesionym odwołaniu Skarżący jednoznacznie podał, że swój samochód zbył już w 1996 r., choć nie dysponuje na tę okoliczność pisemnymi dowodami, to w tej sytuacji, w świetle art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zm.), w dalszym postępowaniu konieczne będzie ustalenie tej podstawowej okoliczności faktycznej sprawy, czy Skarżący nadal jest właścicielem. Poza dowodami pisemnymi, w tym np. pisemną umową sprzedaży, Ordynacja przewiduje też dowody osobowe, w tym z przesłuchania świadków i stron. Dopiero ustalenie, że do zbycia pojazdu nie doszło, i że Skarżący nadal jest podmiotem prawa własności przedmiotu opodatkowania, umożliwiłoby przypisanie mu statusu podatnika i wynikającego stąd obowiązku podatkowego. Na obecnym etapie, wobec nieprzeprowadzenia przez organy podatkowe wystarczającego postępowania dowodowego w tej kwestii, wydane decyzje są przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. Sąd uchylając zaskarżoną decyzję określił jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. zakres w jakim nie może ona być wykonana.