III SA/Wa 768/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo- Usługowego "D. " Sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego "D. " Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 i 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 5.730 zł, skarżąca – Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowego D. Sp. z o.o. w likwidacji, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że zasadność jej wniosku wynika z ciągle pogarszającej się sytuacji finansowej spółki. Z uwagi na zajęcie rachunków bankowych następowało systematyczne ograniczanie kontaktów handlowych i niemożność regulowania zobowiązań spółki. W konsekwencji nastąpiła konieczność likwidacji spółki. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi "minus [...] - połączone kapitały", wartość środków trwałych to [...] zł netto, strata bilansowa za ostatni rok obrotowy wyniosła – 180.531,51 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w wysokości [...] zł, w kasie [...] zł. Zobowiązania spółki wynoszą [...] zł. W toku postępowania spółka nadesłała bilans otwarcia likwidacji, sprawozdanie finansowe za 2016 r., wyciągi z rachunku bankowego, informacje finansowe za okres od stycznia do kwietnia 2017 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak ograniczenie prowadzonej działalności gospodarczej oraz pozostawanie w stanie likwidacji. Odnosząc się do powyższego zaważyć należy, że skarżąca, mimo wszczętej procedury likwidacyjnej, nadal pozostaje w obrocie prawnym jako aktywny przedsiębiorca. Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą i mimo, że działalność ta jest ograniczona do wynajmu powierzchni użytkowych – budynku chłodni-mroźni to nie zmienia to faktu, że skarżąca pozostaje w dalszym ciągu w obrocie gospodarczym. W ocenie referendarza sądowego, spółka prawa handlowego, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Zauważyć należy, że spółka została zarejestrowana w 2003 r. (jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zgodnie z KRS). Jak wynika z dokumentów finansowych – skarżąca nadal dysponuje majątkiem trwałym o wartości ponad [...] zł brutto. W sprawozdaniu finansowym za okres od 05.05. do 31.12.2016 r. wskazano przychody w łącznej wysokości 169,563,86 zł. Koszty uzyskania przychodów wyniosły wprawdzie za ten rok 330.285,46 zł, ale w istocie koszt w wysokości 328.983,95 zł stanowiła amortyzacja. W sprawozdaniu wskazano również przychody przyszłych okresów: długoterminowe BO 850.575,92, BZ 657.628,76 – refundacja nakładów kwalifikowanych otrzymana z ARiMR na chłodnię-mroźnię, do rozliczenia po 2017 r.; krótkoterminowe BO 2015 r. 192.696, BZ 2015 r. 192.947,16 – refundacja nakładów kwalifikowanych otrzymana z ARiMR na chłodnię-mroźnię, do rozliczenia w 2016 r. Z kolei w sprawozdaniu o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz nakładach na środki trwałe za okres od początku roku do 01.04.2017 r. wynika, że za ten okres spółka uzyskała przychód w wysokości 39.654 zł. Mając powyższe na uwadze, nie można przyjąć, że skarżąca nie posiada jakichkolwiek środków finansowych. W orzecznictwie przyjmuje się zresztą, iż ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt zajęcia rachunków nie są wystarczające dla uznania, że strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 9 kwietnia 2009 r. I FZ 66/09). Dla oceny zaistnienia tych przesłanek istotna jest bowiem także jej sytuacja we wcześniejszym okresie. W orzecznictwie zwraca się również uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Ponadto, należy mieć na uwadze, że na obecnym etapie postępowania należnym w sprawie kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 5.730 zł. Porównując tę kwotę z wysokością przychodów uzyskiwanych przez spółkę oraz wartością jej majątku trwałego nie sposób przyjąć, że kwota ta przekracza możliwości finansowe spółki. Skoro spółka osiąga przychody z działalności, to jest kwestią wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności, jak ograniczenie działalności gospodarczej, czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie takiej argumentacji i poprzestanie na niej prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który wszczął postępowanie likwidacyjne powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.