III SA/Wa 812/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2008 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący W. K. na urzędowym formularzu PPF z 31 marca 2014 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił trudną sytuacją finansową rodziny. Wskazał, że z uwagi na brak przychodu zawiesił, z dniem 1 maja 2013 r., prowadzoną działalność gospodarczą. Skarżący oświadczył, że nie ma pracy, mieszka w mieszkaniu żony, z którą posiada rozdzielność majątkową. Skarżący utrzymuje niepełnoletniego syna B.. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z synem (ur. w 2002 r.) oraz z żoną, oraz że nie posiada majątku oraz dochodów. Natomiast żona Skarżącego posiada mieszkanie o powierzchni 110 m2. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego o przedstawienie dodatkowych dokumentów obrazujących stan majątkowy Skarżącego i jego żony, Skarżący przedstawił akt notarialny dotyczący rozdzielności majątkowej, oświadczenie o posiadanym majątku i działalności gospodarczej, oświadczenie o rachunku bankowym (ponieważ, jak wskazał, wydruk był niemożliwy z uwagi na brak środków), swoje (oraz żony) zeznania podatkowe. Postanowieniem z 29 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy, w uzasadnieniu wskazując miedzy innymi, że umowa o rozdzielności majątkowej nie jest okolicznością uzasadniającą niewskazanie dochodów i wydatków małżonka. W złożonym sprzeciwie Skarżący podniósł, że nie jest prawdą, że jego żona nie uzyskuje dochodów. Ponadto wskazał, że kalkulacja jego kosztów życia nie jest możliwa ze względu na rozdzielność majątkową. Skarżący oświadczył, że pozostaje na utrzymaniu żony. Ponadto w ocenie Skarżącego, referendarz sądowy bezpodstawnie poddał w wątpliwość jego oświadczenie, sugerując, że Skarżący mógł wykonywać operacje bankowe w różnych rozmiarach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe uregulowanie wprost przenosi na stronę ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, które ma charakter wpadkowy w stosunku do postępowania głównego, ocenia się możliwości finansowe wnioskodawcy, z uwzględnieniem dochodów i stanu majątkowego małżonka. Nie zmienia tego fakt istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej. W świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa odnosi się - jak sama nazwa wskazuje - do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy zatem kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA: z 2 marca 2009 r., I FZ 31/09; z 2 września 2009 r., I FZ 199/09; z 17 lutego 2010 r., II FZ 21/10). Inaczej mówiąc rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka. Powyższe sprawia, że sytuacja Skarżącego jest pochodną sytuacji materialnej jego żony, a zatem jej wykazanie jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Tymczasem ocena sytuacji majątkowej małżonków nie może być odpowiednio zweryfikowana, gdyż Skarżący uchylił się od przedłożenia żądanych dokumentów (np. wyciągu z rachunku bankowego żony, wyliczenia miesięcznych wydatków żony, a także wskazanie aktualnych dochodów żony), które wskazywałyby w sposób niebudzący wątpliwości jaka jest ich sytuacja majątkowa. Wskazać przy tym należy, że Skarżący nie przedstawił żądanych dokumentów, ani na wezwanie referendarza sądowego, ani też nie uwzględnił ich w składanym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego. Ponadto Sąd wezwał Skarżącego do przedłożenia wydanych przez właściwy bank wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych obejmujących dane za 2013 i 2014 r. Jednakże Skarżący przesłał wyłącznie wydruki elektroniczne rachunku w [...]. Z analizy przesłanych wydruków elektronicznych wynika, że Skarżący nie przedstawił wyciągów ze wszystkich dokonanych transakcji. Przykładowo w wydruku dotyczącym okresu od 2 stycznia 2013 r. do 26 czerwca 2014 r. (k. 66 akt sadowych) w rubryce "pozostałe filtry" nie została zaznaczona opcja "pokazuj oszczędności i inwestycje" Pozwala to przypuszczać, że Skarżący może posiadać środki pieniężne, których nie wykazał. Ponadto w wydrukach elektronicznych (k. 66 i 67 akt administracyjnych) za ten sam okres na karcie 66 wykazane są obroty 2,44 euro, natomiast na karcie 67 wykazany jest "brak operacji tego typu – usuń filtry". Zdaniem Sądu powyższe potwierdza, że Skarżący wybiórczo wykazał dokonywane operacje bankowe. Nie można pominąć również faktu, że przedstawione wydruki elektroniczne nie zawierają numeru rachunku bankowego. Nie można zatem stwierdzić ile i jakie rachunki bankowe Skarżący posiada. Zatem nie sposób uniknąć wrażenia że Skarżący uchyla się od ujawnienia sytuacji majątkowej w której faktycznie się znajduje. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.