III SA/Wa 840/10

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2004 r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu (adwokata) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych, czyli wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrot wydatków i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt u.p.p.s.a.). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy powinien uprawdopodobnić okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia, a przede wszystkim - doświadczenia życiowego. M. L., wnioskiem na urzędowym formularzu PPF z 7 kwietnia 2011 r., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał na liczbę spraw karnoskarbowych, które toczą się przeciwko niemu, trudności z uzyskanie pomocy prawnej oraz współzależność postępowań. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką (ur. 1979 r.), która ze stosunku pracy otrzymuje 1032, -zł netto. Córce, po trzech latach poszukiwań, udało się podjąć pracę. Skarżący pobiera natomiast rentę inwalidzką w wysokości 623, zł netto. Nie posiada żadnego majątku. W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek wynikających z przepisu, tj. art. 246 p.p.s.a. (np. w sprawie o sygn. akt postanowienie z 10 Sygn. akt III SA/Wa 840/10 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 597/07, postanowieni z 16 stycznia 2008 r. sygn. I FZ 515/07, postanowienie z 21 lutego 2008 r. sygn. I FZ 31/08, postanowienie z 9 kwietnia 2008 r. sygn. I FZ 131/08). Referendarz sądowy postanowił uwzględnić oświadczenia i informacje strony skarżącej oraz dokumenty źródłowe składane w toczącym się uprzednio postępowaniu o prawo pomocy w sprawie, zakończonym postanowieniem z 8 września 2010 r., ponieważ podstawowe dane wynikające z formularza PPF nie świadczą o polepszeniu sytuacji życiowej strony. Skarżący wskazał w uprzednio prowadzonym postępowaniu, że jest osobą "bardzo chorą" i utrzymuje się z niskiej renty inwalidzkiej. Wykonując wezwanie referendarza z 16 sierpnia 2010 r., poinformował, że: rachunku bankowego nie używa od trzech lat, zatem nie posiada wyciągów; cierpi na chorobę wieńcową, nadciśnienie tętnicze, przeszedł dwa zawały serca, operację serca, operację nerek, PTCA, PTW; cierpi na zakrzepicę żył głębokich. O braku środków majątkowych u skarżącego świadczą jego deklaracje, zawarte w rubryce 7 formularza PPF z 7 kwietnia 2011 r. Skarżący wskazał, że w 2009 r. poniósł koszty wykupu leków ratujących życie w wysokości 7 tys zł., na co posiada faktury VAT. Przyczyn swoich problemów życiowych strona upatruje w błędnej decyzji administracyjnej W., czego następstwem jest utrata "cały majątku". Skarżący wskazał, że obecnie "żyje i egzystuje dzięki pomocy ludzkiej". Do wniosku załączył kserokopie decyzji ZUS "o ponownym ustaleniu renty", ksero rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy, zaświadczenie o stanie zdrowia, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, fakturę VAT z 16 grudnia 2009 r., zaświadczenie o pobycie teściowej w prywatnym domu opieki nad osobami starszymi "Z.". Referendarz dał wiarę stronie skarżącej, co do jej złego stanu majątkowego także w tym postępowaniu. Oceniając ten stan, referendarz sadowy ma na uwadze tak wynikające z treści decyzji o ponownym ustaleniu renty zmniejszenie świadczenia z powodu egzekucji administracyjnej, jak zadeklarowane korzystanie przez skarżącego z pomocy ludzi oraz Sygn. akt III SA/Wa 840/10 nienajlepszą kondycję zdrowotną, z którą wiąże się konieczność ponoszenia nakładów na poratowanie zdrowia. Referendarz sądowy zwraca uwagę na fakt, że z § 6 pkt 6 rozporządzenia z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz 1348 ze zm) wynika stawka minimalna wynagrodzenia pełnomocnika dla wartości przedmiotu sporu od 50 tys do 200 tys, czyli w przedziale, w którym mieści się analizowana sprawa, w wysokości ok. 3600,- zł. Podejmując rozstrzygnięcie wyrażone w sentencji referendarz sądowy ma na uwadze etap postępowania przed sądem administracyjnym, na którym znajduje się sprawa: do wniesienia środka odwoławczego od postanowienia o odrzuceniu skargi wymagany jest przymus adwokacki. Natomiast zestawienie najniższych nawet wydatków na koszty postępowania, tj koszty działania pełnomocnika z urzędu i koszty sądowe, z wysokością dochodów skarżącego i jego rodziny oraz z wysokością najniższych wydatków na utrzymanie, prowadzi do wniosku, że poniesienie wymagalnych kosztów sądowych mogłoby być przyczyną uszczerbku dla jego koniecznego utrzymania. Zdaniem referendarza sadowego, zważywszy nie tylko na termin uiszczenia wpisu sądowego, tj siedem dni od doręczenia wezwania, skarżący nie jest w stanie, przy zadeklarowanym braku oszczędności, wygospodarować kwoty wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1000,- zł, z uzyskiwanej renty w wysokości 600,- zł. Swoją gotowość do ponoszenia kosztów postępowania z uzyskiwanych dochodów powinien on bowiem miarkować wysokością wydatków na podtrzymanie egzystencji. Decyzję o zwolnieniu od kosztów sądowych wymagalnych potencjalnie referendarz sądowy uzasadnia tym, że z uzyskiwanej kwoty renty skarżący nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek wydatków tak, by zabezpieczone pozostało zachowanie minimum socjalnego, co referendarz uznał za zabezpieczające przed przekroczeniem granic ubóstwa. Referendarz sądowy wskazuje, że wysokość minimum socjalnego w jednoosobowym gospodarstwie domowym wynosi w 2010 r. ok. 940,- zł (http://www.ipiss.com.pl, dane na 1 marca 2011 r.). Minimum socjalne służy Sygn. akt III SA/Wa 840/10 wyznaczeniu granicy wydatków gospodarstw domowych, mierzącej minimalnie godziwy poziom życia. Za minimum socjalne należy rozumieć wskaźnik określający koszty utrzymania gospodarstw domowych z uwzględnieniem dóbr służących do zaspokojenia potrzeb bytowo-konsumpcyjnych na takim poziomie, że składniki te wystarczają nie tylko dla podtrzymania życia (ten wskaźnik jest określany jako minimum egzystencji), lecz także dla utrzymania minimum więzi społecznych. Kwota uzyskiwanego przychodu, podzielona przez ilość członków gospodarstwa domowego, daje wysokość minimum socjalnego. Nadto, uzyskiwana kwota minimum socjalnego może nie być adekwatnym miernikiem możliwości płatniczych skarżącego, skoro ponosi on wysokie koszty związane z poratowaniem zdrowia, a wysokość wartości minimum socjalnego nie zabezpiecza kosztów nadzwyczajnych, jak koszty postępowania sądowego (por. Informacja o wysokości minimum socjalnego w grudniu 2010 r., dostępna na stronie IPiSS). Zdaniem referendarza sądowego, niezależnie już od obowiązywania przymusu adwokackiego na tym etapie postępowania, mając na uwadze wzajemne powiązania spraw, zachodzi obawa, że bez udziału pełnomocnika z urzędu i profesjonalnej pomocy prawnej strona nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Z tych powodów referendarz sądowy, uznał, na podstawie art.243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., jak w sentencji.