III SA/Wa 877/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności prezesa zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący J. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Wskazał, że nie dysponuje obecnie żadnym dochodem, gdyż spółka, w której pełnił funkcję prezesa zarządu zaprzestała wykonywania działalności, a sąd oddalił wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Od czerwca 2013 r. spółka nie wypłacała wynagrodzenia. Posiadane oszczędności Skarżący przeznaczył na wydatki związane z urodzonym w czerwcu [...] r. dzieckiem. Skarżący jest osobą bezrobotną, będącą na utrzymaniu żony, obciążoną alimentami w kwocie 1.600 zł. Małoletni syn jest pod opieką [...] . Miesięczny koszt leków wynosi 400 zł. Żona Skarżącego otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 5.000 zł, który wydatkowany jest na utrzymanie dwójki dzieci oraz pokrycie bieżących wydatków, w tym na spłatę kredytów w kwocie 2.000 zł. Skarżący pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 823,60 zł. Przez ostatnie sześć miesięcy Skarżący leczył się [...] . Wszelkie próby podjęcia pracy zarobkowej nie przyniosły rezultatu. Do majątku zaliczył udział w domu mieszkalnym, obciążonym hipoteką na rzecz banku oraz tytułem zabezpieczenia alimentów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący wskazał, że komplet dokumentów przekazał do sprawy III SA/Wa 113/14. Jednocześnie wyjaśnił, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną i dziećmi. Z żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Jedynym źródłem dochodów Skarżącego jest zasiłek dla bezrobotnych, natomiast nie posiada on prawa wglądu i korzystania z danych dotyczących dochodów żony. Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na debet na jednym z posiadanych rachunków, zmuszony był go zamknąć. Przepływy z rachunku żony były jedynie jej dobrą wolą i wsparciem dla Skarżącego, co pozwoliło na spłatę debetu i zamknięcie konta w styczniu 2014 r. Z tej przyczyny Skarżący nie jest w stanie przedstawić historii tego rachunku za żądany okres. Dalej Skarżący wyjaśnił, że rachunek o nr [...] jest martwym rachunkiem żony i w badanym okresie nie ma na nim regularnych wpływów. Wskazał, że zasilenia rachunku żony następowały z konta należącego do nieletniego syna, na którym zgromadzono środki przekazane przez rodzinę i gości z tytułu narodzin i chrztu. Jedyną osobą, która może dysponować tymi środkami jest żona. Na koniec Skarżący powołał się na narastający konflikt między nim a żoną, która nie chce mieć nic wspólnego z jego osobą. Skarżący przedstawił historie rachunków oraz umowę rachunku. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn od siebie niezależnych nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada na stronę obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanki wskazanej w powołanym przepisie. Jest ona więc zobligowana do przedstawienia w sposób czytelny swojego stanu finansowego, prezentując przy tym w sposób niebudzący wątpliwości źródła swojego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym, do czego obliguje ją przepis art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a. Jednakże, gdy oświadczenie to okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a., strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy strony z Sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego strony. Postępowanie uzupełniające przeprowadzone w niniejszej sprawie (w tym na podstawie materiałów przesłanych do sprawy III SA/Wa 113/14) okazało się niewystarczające do sprawdzenia, czy twierdzenie Skarżącego o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Przede wszystkim dość nieprawdopodobnie brzmią oświadczenia Skarżącego o prowadzeniu odrębnego od żony gospodarstwa domowego. Stwierdzeń takich próżno poszukiwać we wcześniejszych pismach Skarżącego. Przeciwnie w formularzu PPF opatrzonym datą 3 lutego 2014 r. Skarżący uwzględnił żonę jako członka rodziny, wyjaśniając jednocześnie, że jest obecnie na jej utrzymaniu. Trudno oprzeć się wrażeniu, że oświadczenia o prowadzeniu odrębnej gospodarki finansowej pojawiły się dopiero po odebraniu przez Skarżącego postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawach III SA/Wa 113, 409 i 633/14 i zapoznaniu się z zawartą w nich argumentacją. Świadczyć o tym może chociażby fakt, iż w piśmie z 8 kwietnia 2014 r. Skarżący przedstawił informacje uzupełniające, mając – jak sam zaznaczył - na względzie "postanowienie Sądu w poprzednich sprawach". Nie mogły również odnieść zamierzonego skutku oświadczenia Skarżącego o pozostawaniu z żoną w rozdzielności majątkowej i braku prawa korzystania z jej źródeł dochodów. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, iż rozdzielność majątkowa małżeńska nie zwalnia małżonków z wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) obowiązku wzajemnej pomocy. Obowiązek ten jest niezależny od rodzaju ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych. Zauważyć należy, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienia NSA z: 22 stycznia 2013 r., II FZ 5/13; 25 marca 2013 r., II FZ 104/13; 28 stycznia 2014 r., I FZ 11/14). Nadto Skarżący w żaden sposób nie udowodnił, ani też nie uprawdopodobnił, że rzeczywiście w styczniu 2014 r. zamknął rachunek bankowy o [...] . Swoich twierdzeń nie zobrazował bowiem dokumentem źródłowym. Niejasne są również tłumaczenia Skarżącego na temat powodów zamknięcia wspomnianego rachunku. Wskazał on mianowicie, że powodem tym był brak regularnych wpływów i powiększający się debet środków, który spłacił dzięki dobrej woli i wsparciu żony. Tymczasem Skarżący zdaje się zapominać, że na jego rachunek środki nie tylko wpływały, ale również z niego wypływały i to właśnie na rachunek jego żony. Przykładowo w grudniu 2013 r. zasilił on rachunek żony kwotą 850 zł. Wobec powyższych niejasności referendarz sądowy uznał, iż Skarżący nie wykazał, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie, nawet jeśli suma samych tylko wpisów od skarg należnych w czterech zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach (III SA/Wa 113, 409, 633 i 877/14) wynosi 2.000 zł. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.