III SA/Wa 910/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. 2011 r. i 2012 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego Skarżąca – C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. , w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 58.774 zł, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od tego kosztu sądowego. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącej oświadczył, że spółka od 3 lat nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie posiada rachunku bankowego. W związku z powyższym, nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi. Dodatkowo, pełnomocnik wskazał, że o braku możliwości zapłaty tak wysokiej sumy wpisu świadczą decyzje organu celnego oraz wystawione tytuły wykonawcze. Spółka nie jest w stanie uregulować tych zobowiązań, bowiem nie prowadzi działalności gospodarczej. Brak środków finansowych nie ma charakteru przejściowego. Nie zachodzi też pozytywna prognoza na poprawienie się sytuacji finansowej spółki. Pełnomocnik oświadczył, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. Nie wskazał natomiast wartości środków trwałych ani wysokości zysku lub straty z ostatni rok obrotowy według bilansu. Do wniosku załączono kopie decyzji organów celnych, tytułów wykonawczych oraz zawiadomień o zajęciu. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki, skarżąca złożyła rachunek zysków i strat za 2011 r., deklaracje VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2015 r. oraz za luty 2012 r., wezwania do zapłaty, zapytania o rachunki bankowe dłużnika, zajęcia wierzytelności, nakazy zapłaty, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2015r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Spółka pismem z dnia 9 lipca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że wobec niej toczy się postępowanie egzekucyjne, a jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. Spółka wyjaśniła, że nie posiada żadnych aktywów ani nieruchomości, a jej bieżąca działalność jest finansowana z prywatnych środków jedynego wspólnika – F.U. . Spółka nie prowadzi działalności, nie zatrudnia pracowników, siedziba znajduje się w miejscu zamieszkania wspólnika i z tego tytułu nie są ponoszone żadne koszty. Podniosła, że z uwagi na fakt, że nie prowadzi od wielu lat działalności nie mogła zgromadzić środków celem opłaty kosztów postępowania. Skarżąca stwierdziła ponadto, że referendarz orzekając o prawie pomocy powinien brać pod uwagę obecną sytuację finansową spółki, w związku z czym Spółka nie była zobowiązana do przedstawienia dokumentów historycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 30 czerwca 2015 r. Jest ono traktowane - pod względem skutków prawnych - jako nieistniejące. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Tym samym dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj., w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w kwocie 58.774 zł. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. To strona powinna więc należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które wskazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. post. NSA: z 9 września 2004 r., FZ 360/04, z 7 marca 2006 r., II OZ 211/06, niepubl.). Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd zauważa jednak, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, Sąd musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPPr jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. To wnioskodawca winien wykazać, że stan jego majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan swojego majątku. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie Skarżąca miała możliwość przedstawienia dokumentacji dającej pełen obraz jej sytuacji finansowej, jednak tego nie uczyniła. Zauważyć bowiem należy, że złożone w sprawie oświadczenia i nadesłane dokumenty nie dają pełnego odzwierciedlenia rzeczywistej sytuacji finansowej spółki i jej wspólników (zobowiązanych do dopłat, którzy finansują chociażby wynagrodzenie ustanowionego w sprawie pełnomocnika). Przede wszystkim, mimo wezwania, nie wyjaśniono kwestii związanych z zaprzestaniem prowadzenia działalności przez spółkę. Z nadesłanych dokumentów, chociażby deklaracji w VAT-7 za luty, marzec i kwiecień 2015 r. wynika wprawdzie, że spółka w tym okresie nie dokonywała sprzedaży towarów/usług, ani nie dokonywała zakupów. Podkreślić jednak należy, że czym innym jest nieuzyskiwanie przychodów z działalności gospodarczej, a czym innym jej nieprowadzenie. Wbrew twierdzeniom spółki, nadesłane dokumenty nie potwierdzają zaprzestania prowadzenia działalności, wręcz przeciwnie wynika z nich, że spółka dalej funkcjonuje jako przedsiębiorca. Spółka nie nadesłała dokumentu potwierdzającego wykreślenie jej z rejestru przedsiębiorców, czy też innego dokumentu, z którego wynikałby fakt likwidacji, czy chociażby zawieszenia prowadzonej działalności gospodarczej. Konsekwencją powyższego jest to, że co roku spółka obowiązana była sporządzać sprawozdania finansowe i składać zeznania podatkowe. W niniejszej sprawie spółka, mimo wezwanie, nie przesłała takich dokumentów (zeznania podatkowego, bilansu, rachunku zysków i strat) dotyczących roku 2014 r. Nie przedłożyła takich dokumentów za rok 2012, który wskazała jako ostatni rok prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu stwierdziła, że za ten rok bilans nie został sporządzony, z uwagi na zajęcie dokumentów przez urząd kontroli skarbowej. Wskazać jednak należy, że zabezpieczenie dokumentacji księgowej nie jest przeszkodą niemożliwą do usunięcia dla wykonania wezwania w niniejszej sprawie, przy założeniu prowadzenia przez spółkę dokumentacji finansowej zgodnej z wymogami określonymi w stosownych przepisach prawa. Zgodzić się bowiem należy z oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 maja 2008 r., sygn. akt I FZ 95/08, w którym wskazano, że brak aktywności skarżącej spółki w zakresie przedłożenia wymaganych sprawozdań finansowych nie może być usprawiedliwiony okolicznością, że sporządzenie niektórych dokumentów było utrudnione ze względu na nierzetelność bądź nieprawdziwość danych przedstawianych za wcześniejsze okresy, czy też ze względu na zajęcie dokumentacji przez policję. Z treści wskazanego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika bowiem jasno, że strona powinna wykazać, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, jeżeli chce uzyskać w tym zakresie prawo pomocy. Ponadto, żadne okoliczności nie wskazują na to, że spółka faktycznie powzięła wszelkie kroki do sporządzenia wymaganej dokumentacji. Z praktyki sądowej wynika bowiem, że nawet w przypadku zajęcia dokumentów przez organy ścigania, istnieje możliwość uzyskania odpisów z dokumentów. W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała złożonymi przez siebie dokumentami oraz wyjaśnieniami okoliczności świadczących o swojej niekorzystnej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku. Negatywne skutki zaniedbań nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla braku wywiązania się z obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów, koniecznych dla prawidłowej oceny sytuacji finansowej spółki. Spółka nie przedstawiła, jak już wyżej wskazano, dokumentacji podatkowo – księgowej, która pozwoliłaby w pełny sposób określić jej sytuację finansową. Dokumenty wchodzące w skład sprawozdania finansowego są niezbędne celem przeanalizowania ich w zestawieniu z dokumentami przesłanymi przez Spółkę, co pozwoliłoby na kompleksową ocenę sytuacji majątkowej Spółki. Przy tym istotne jest, że skoro Spółka nie dysponuje pełną dokumentacją podatkowo – księgową, to nie wiadomo na jakiej podstawie buduje twierdzenie o własnej sytuacji finansowej. Brak wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach w sytuacji finansowej podmiotu. Analiza tych dokumentów pozwoliłaby na wyciągnięcie wniosków na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej oraz tego jakimi zasobami majątkowymi i kapitałowymi ono dysponuje. Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane w postanowieniu NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., I FZ 470/14. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego. Sąd z uwagi na powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.