III SA/Wa 926/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2007 r., 2008 r., 2009 r i 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 40.749 zł Skarżąca E. sp. z o.o. w W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że z uwagi na istniejące zajęcie rachunków bankowych oraz prowadzone postępowanie egzekucyjne, spółka w chwili obecnej nie prowadzi działalności gospodarczej. Skarżąca oświadczyła, że w okresie od stycznia do maja 2014 r. osiągnęła przychody w wysokości 164.169,21 zł i poniosła stratę 16.516,61 zł. Wobec Spółki zostały wystawione 25 listopada 2013 r. tytuły wykonawcze na łączną kwotę należności głównej – 3.564.091 zł, odsetek 2.099.378,95 zł oraz kosztów egzekucyjnych 339.808,30 zł. W związku z zajęciem rachunków bankowych Skarżąca nie posiada możliwości rozporządzania środkami finansowymi ulokowanymi na rachunkach bankowych. Z uwagi na brak środków Spółka nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej, która pozwalałaby generować środki, które nie podlegałyby zajęciu i umożliwiały uiszczenie wpisu od skargi. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego majątku lub środków stałych wynosi – [...] zł, wartość środków trwałych spółki wynosi [...] zł, a strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 727.322,30 zł. Skarżąca wskazała, że na rachunkach bankowych nie posiada środków. Do wniosku Skarżąca załączyła tytuły wykonawcze oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała zeznania podatkowe CIT-8, z którego wynika, że w 2013 r. Skarżąca uzyskała przychód 6.135.449,08 oraz CIT-2, z którego wynika, że za pierwsze półrocze 2014 r. Skarżąca uzyskała przychód 296.935,47 zł. Ponadto Skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych, sprawozdanie finansowe za 2013 r. oraz deklaracje VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2014 r. Z uwagi na powyższe zważono co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia powyższej przesłanki w ocenie referendarza sądowego brak jest uzasadnienia dla udzielenia Skarżącej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych. Skala prowadzonej przez Skarżącą działalności była znaczna, co obrazują nadesłane materiały. I tak z rachunku zysków i strat oraz z zeznań podatkowych wynika, że w latach 2012-2013 przychody Skarżącej sięgały kilkumilionowych kwot tj. za 2012 r. przychód ten wyniósł 8.307.66,57 zł., a za 2013 r. 6.135.449,08 zł. Natomiast za pierwsze półrocze 2014 przychód wyniósł 296.935,47 zł. Z powyższego wynika zatem, że przychód Skarżącej kształtował się na ponad przeciętnym poziomie. Już tylko ten fakt dyskwalifikuje ją jako osobę wymagającą przyznania prawa pomocy. Uzyskanie przychodu w takiej wysokości przeczy bowiem założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji materialnej, a do takich właśnie osób skierowana jest instytucja prawa pomocy. Oceny tej nie zmienia fakt uzyskiwania straty przez Skarżącą. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 260/08) strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych (zob. też postanowienie NSA z 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13). To przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Natomiast z przedstawionych deklaracji VAT-7 wynika, że mimo kłopotów na które powołuje się Skarżąca, nie zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej. Z przedstawionych deklaracji wynika, że w miesiącach od stycznia do czerwca 2014 r. Skarżąca dokonywała dostaw towarów oraz świadczenia usług na kwoty kolejno: 37.702 zł, 26.418 zł, 35.745 zł, 33.694 zł, 20.610 zł, 132.766 zł. Ponadto Skarżąca dokonywała w tych miesiącach zbycia towarów na kwoty kolejno:48.459 zł, 38.511 zł, 35.256 zł, 35.326 zł, 21.576 zł oraz 134.128 zł. Ponadto ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wynika bowiem, że pomimo posiadania w 2013 r. zobowiązań krótkoterminowych na 1.128.755,10 zł, Skarżąca posiada również należności krótkoterminowe w wysokości 669.148,90 , z czego dochodzonych na drodze sądowej jest 26.017,97 zł. Dodatkowo w 2013 r. Skarżąca posiadała środki trwałe na [...] zł w tym budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej na [...] zł Skoro zatem Skarżąca ma możliwość wyegzekwowania należności od kontrahentów celem sfinansowania kosztów postępowania, to nie może oczekiwać, że ciężar ich poniesienia zostanie przerzucony na Skarb Państwa. Nie bez znaczenia dla powyższej oceny jest też to, iż – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 marca 2014 r. (I FZ 51/14) - przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu. Koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze. Z tych wszystkich względów referendarz sądowy nie dopatrzył się uzasadnionych powodów do przerzucenia na współobywateli ciężaru wymagalnego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi w kwocie 40.749 zł. Tym samym uznać należało, że wniosek Skarżącej o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.