III SO/Wa 8/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S.A. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. postanawia - wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji - We wniosku z 25 lipca 2016 r. T. S.A. (dalej – "spółka") wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2016 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] grudnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011 r. Spółka powołała się na obie przesłanki z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej –"P.p.s.a."). Argumentowała, że podstawowym motywem złożenia wniosku jest uzasadniona obawa, że czynności podjęte przez organ egzekucyjny na skutek przystąpienia do egzekucji zobowiązania wynikającego z decyzji będą prowadzone w stosunku do składników majątku spółki, które są niezbędne dla kontynuowania przez nią bieżącej działalności gospodarczej, w szczególności do będących własnością spółki aktywów trwałych i obrotowych, takich jak nieruchomości, maszyny, czy środki na rachunkach bankowych, służące do regulowania bieżących zobowiązań, w tym podatkowych, z tytułu ubezpieczenia społecznego, wobec pracowników, dostawców. Powyższe, zdaniem spółki, doprowadziłoby nie tylko nieuchronnie, ale także w krótkim czasie – jeszcze przed rozpoznaniem skargi – do zaprzestania działalności produkcyjnej, a w konsekwencji zaprzestania działalności jako takiej i ostatecznego bankructwa spółki, w dalszej zaś kolejności ustania jej bytu prawnego. Jako dodatkowy argument skarżąca podniosła zasadność wniesionej skargi oraz brak zgody na sztuczne wykreowanie w decyzji zobowiązania podatkowego, poprzez zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Spółka wskazała, że zważywszy na jej sytuację ekonomiczną oraz wielkość dochodzonej należności (kwota należności głównej – 1.349.776 zł plus odsetki za zwłokę plus koszty ewentualnej egzekucji to łącznie 2 mln zł), nie jest możliwe jej zaspokojenie z bieżących dochodów spółki, czy innych aktywów pieniężnych ani też ruchomości innych niż związane bezpośrednio z produkcją. Z kolei skierowanie i przeprowadzenie egzekucji ze składników majątku spółki wiąże się nie tylko z brakiem możliwości ich późniejszego odkupienia (np. w przypadku nieruchomości zlokalizowanej w W. przy ul. W., gdzie znajduje się zakład produkcyjny), czy powstaniem szkody wynikającej z okoliczności, że uzyskane przez organ egzekucyjny kwoty (z licytacji) będą znacząco niższe od wartości rynkowej mienia spółki, ale przede wszystkim z prawdopodobieństwem – graniczącym z pewnością – powstania stanu zagrożenia dla bytu spółki na skutek nieodwracalnego pozbawienia jej możliwości prowadzenia działalności produkcyjnej. Spółka podniosła, iż sama tylko kwota zobowiązania przypisanego jej w decyzji jest wielokrotnie wyższa od bieżących dochodów czy stanu środków pieniężnych spółki (stan środków na rachunkach bankowych na dzień złożenia wniosku to ok. 5,6 tyś. zł). Spółka wskazała również na jej unikatową pozycję na rynku oraz znacznie dla lokalnej społeczności. Wyjaśniła, że specyfika jej działania polega na prowadzeniu produkcji ciągłej przy wykorzystaniu hutniczych pieców elektrodowych. Działalność ta charakteryzuje się brakiem możliwości sezonowego wyłączania pieca (jego ponowny rozruch wiąże się z wielomilionowymi inwestycjami, a konieczność jego wyłączenia nawet na krótki czas oznacza nieodwracane zmiany z powodu zastygnięcia szkła, co de facto wiąże się z konieczności budowy nowego pieca) oraz występują wysokie koszty stałe energii i surowców do wytopu. Tym samym, brak środków na energię i wsad do pieca związany z zajęciem rachunków bankowych oznaczałby nieodwracalne wstrzymanie funkcjonowania pieca, likwidację spółki i utratę miejsc pracy przez 250 mieszkańców W. i okolic. Spółka podkreśliła, że jej celem nie jest uchylenie się spod egzekucji, lecz jedynie zapobieżenie na czas trwania postępowania sądowoadministracyjnego nieodwracalnej szkodzie jaka zostałby poniesiona w razie wykonania tej decyzji. Wskazała również, iż mimo trudnej sytuacji finansowej zwróciła się do organu egzekucyjnego o przejęcie na poczet spłaty zobowiązania wynikającego z decyzji, przysługującego spółce zwrotu podatku w wysokości 332.608 zł. We wniosku spółka przedstawiła stan swojego majątku. Z kolei do wniosku załączyła zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach oraz sprawozdanie finansowe za 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 61 § 3 P.p.s.a., Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05, z 16 listopada 2010 r., I FZ 433/10, z 23 września 2014 r., II GZ 518/14.). Rozpoznając niniejszy wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, iż o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że argumenty i okoliczności przytoczone przez spółkę we wniosku, a także należycie udokumentowane, dają podstawy do stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. – uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd uznał, że w istocie, z uwagi na brak bieżących środków na uregulowanie zobowiązania wynikającego z decyzji, istnieje realne zagrożenie wszczęcia egzekucji w stosunku do składników majątku spółki. Biorąc pod uwagę specyfikę działalności prowadzanej przez spółkę, ewentualne zajęcie ruchomości wykorzystywanych w produkcji tj. piec hutniczy, linie produkcyjne, instalacje, może w istocie wyrządzić spółce nie tylko znaczna szkodę, ale spowodować trudne do odwrócenia skutki, poprzez brak możliwości kontynuowania produkcji. Podobne skutki wiązać się mogą z ewentualnym zajęciem i licytacją jedynej nieruchomości posiadanej przez spółkę (prawo wieczystego użytkowania zabudowane działki położnej w Wołominie, na której znajdują się hala/zakład produkcyjny wraz z częścią biurową i budynek magazynowo-socjalny). Przy sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji może zostać wyrządzona znaczna szkoda, bowiem nieruchomość sprzedawana w drodze licytacji z reguły osiąga dużo niższą cenę niż jej wartość rynkowa. Słuszne jest także twierdzenie spółki, że szkoda, którą poniesie nie będzie mogła zostać naprawiona poprzez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy w przypadku skutecznej egzekucji z nieruchomości. Sąd uznał, iż spółka wykazała, że wykonanie decyzji przed rozpatrzeniem skargi może spowodować trudne do odwrócenia skutków również w następstwie utraty płynności finansowej, tj. braku środków na regulowanie bieżących zobowiązań. Powyższe wiąże się przede wszystkim, ze wskazywaną wyżej specyfiką działalności prowadzonej przez spółkę. Brak środków na energię i wsad do pieca, w związku z zajęciem rachunków bankowych, mogą doprowadzić do konieczności jego wyłączenia. Jak argumentowała spółka, jego ponowny rozruch to konieczność wielomilionowych wydatków. W konsekwencji, ewentualne wyłączenie pieca jest równoznaczne z koniecznością zakończenia prowadzonej działalności gospodarczej, co skutkowałoby także rozwiązaniem umów o pracę z zatrudnionymi pracownikami. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznał, że spółka uprawdopodobniła w wystarczającym stopniu istnienie przesłanek niezbędnych do wstrzymania zaskarżonej decyzji, wykazała bowiem, że jej wykonanie może spowodować trudne od odwrócenia skutki oraz szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana. Jednocześnie Sąd nie uznał za zasadne wstrzymać wykonania decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] grudnia 2014 r. W doktrynie i literaturze jednolicie przyjmuje się, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. także Komentarz do art. 239a, 239e Ordynacji podatkowej, C. Kosikowski, E. Etel, J. Brolik, R Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz. LEX, 2013). Jak stanowi art. 239e Ordynacji podatkowej, wykonaniu podlegają decyzje ostateczne, natomiast w odniesieniu do decyzji niedostatecznych ich wykonanie jest uzależnione od nadania im rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 239a Ordynacji podatkowej.). W rozpatrywanej sprawie walor decyzji ostatecznej, a zatem tej, która podlega wykonaniu w drodze przymusu egzekucyjnego ma decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. jako niebędąca decyzją ostateczną, a dodatkowo jako niezaopatrzona w rygor natychmiastowej wykonalności nie podlega wykonaniu. Wobec wydania decyzji przez organ odwoławczy wykonaniu podlega tylko decyzja Dyrektora Izby Skarbowej, a zatem wniosek o wstrzymanie wykonania może zostać uwzględniony tylko co do tego rozstrzygnięcia Podsumowując stwierdzić również należy, że rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej aktu nie przesądza o zasadności wniesionej skargi, celem instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest bowiem tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.