IV SA/Wa 1098/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...]. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2011 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za nielegalne pozbycie się odpadów. Strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wedle złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia z dnia 6 czerwca 2014 r. o majątku i dochodach, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 500.000 zł. Wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wyniosła 1.507.825,25 zł. W ostatnim roku obrotowym Spółka poniosła stratę w wysokości 30.721,50 zł. Skarżąca korzysta z kredytu inwestycyjnego na zakup instalacji do recyklingu. Na 31 maja 2014 r. do spłaty pozostała kwota 67.000 zł. Zabezpieczeniem kredytu jest zastaw na instalacji do recyklingu. Zobowiązania Spółki w stosunku do innych podmiotów wynoszą około 200.000 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej decyzjami organów celnych określającymi zobowiązania podatkowe z tytułu podatku akcyzowego, w związku z którymi od 31 sierpnia 2012 r. prowadzona jest egzekucja z rachunku bankowego Spółki, która uniemożliwia jej prawidłowe funkcjonowanie. Rachunek jest zablokowany z uwagi na brak środków, a działalność Spółki w podstawowym zakresie została zawieszona. Z uwagi na ww. ograniczenia i zawieszenie działalności podstawowej, w 2013 r. skarżąca poniosła stratę w podanej wyżej wysokości. Ponadto strona wywiodła, że w październiku 2011 r. miał miejsce pożar, który spowodował zniszczenie części hali produkcyjnej oraz instalacji do recyklingu tworzyw sztucznych, czyli urządzenia stanowiącego podstawowe narzędzie produkcji. W efekcie Spółka musiała przerwać produkcję i zając się usuwaniem zniszczeń hali produkcyjnej, jak i odbudową linii produkcyjnej. Z uwagi na egzekucję z rachunku bankowego, a w konsekwencji jego blokadę i co za tym idzie, brak możliwości regulowania zobowiązań, odbudowa linii produkcyjnej nie została dotąd zakończona, przy czym poza instalacją do recyklingu Spółka nie posiada innego majątku. Jak podniosła skarżąca, z uwagi na uszkodzenia, jakich instalacja doznała w pożarze, a które do tej pory nie zostały usunięte, wyrażona w bilansie wartość majątku trwałego znacząco odbiega od wartości rzeczywistej. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka dołączyła kopie dokumentów potwierdzających okoliczność pożaru w 2011 r. Następnie, w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowego oświadczenia, skarżąca złożyła do akt sprawy: 1. kopię umowy z dnia [...] listopada 2005 r., na podstawie której zawiązano spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością [...] oraz kopię uchwały nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników z dnia [...] grudnia 2011 r. w sprawie zmiany umowy Spółki; 2. kopię umowy z dnia [...] listopada 2016 r. o udzielenie kredytu inwestycyjnego w wysokości 1.300.000,00 zł na finansowanie zakupu i montażu instalacji do recyklingu oraz kopię ugody z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie spłaty wymagalnego zadłużenia z tytułu ww. umowy, z której wynika, że skarżąca zobowiązała się do spłaty zadłużenia w ratach płatnych do: 28 lutego, 31 marca, 30 kwietnia, 30 maja, 30 czerwca i 31 lipca w kwotach po 16.724,00 zł oraz do 29 sierpnia 2014 r. w kwocie 16.719,71 zł; 3. kopie bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej za miniony rok obrotowy oraz raportu o środkach trwałych na dzień 17 lipca 2014 r.; 4. kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych (CIT-8) za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r., z którego wynika, że skarżąca poniosła we skazanym okresie stratę w wysokości 30.042,54 zł; 5. wydruki zawierające informacje o saldzie na rachunkach bankowych skarżącej w [...], z których wynika, że saldo środków dostępnych wynosi 861.408,00 zł, przy czym kwota 861.318,00 to środki zablokowane; 6. kopie zawiadomień z: 23 sierpnia 2012 r., 29 sierpnia 2012 r., 4 października 2012 r., 20 listopada 2012 r., 5 grudnia 2012 r., 2 stycznia 2013 r., 2 kwietnia 2013 r., 12 sierpnia 2013 r., 5 listopada 2013 r., 7 stycznia 2014 r., 5 lutego 2014 r., 17 lutego 2014 r., 3 marca 2014 r., 19 maja 2014 r. i 21 maja 2014 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem wraz kopiami tytułów wykonawczych. W piśmie z dnia 16 lipca 2014 r. skarżąca oświadczyła, że nie posiada innych rachunków bankowych niż wskazane we wzmiankowanych wyżej wydrukach i wskazała, że brak jest wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, ponieważ po pożarze w 2011 r. działalność Spółki została mocno ograniczona. Przystępując do rozpoznania wniosku [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. o zwolnienie od kosztów sądowych, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wedle reguły wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy czym wskazać należy, że przez "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe zgromadzone na rachunkach bankowych, jak i wartość środków trwałych (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 679/09). Treść powołanego przepisu wskazuje, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Należy także wskazać, że z art. 246 § 2 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis od skargi w sprawie, w której kontroli Sądu podlegać będzie decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] marca 2014 r. znak: [...] wynosi 400 zł (§ 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najwyższa opłata sądowa w sprawie. Wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej wyniesie 200 zł (§ 3 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z kolei wysokość ewentualnej opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też ewentualnych wpisów od zażaleń wyniesie jednorazowo 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192 oraz § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Przy opłatach sądowych ustalonych na wskazanym wyżej poziomie, należy stwierdzić, że wykazane przez skarżącą sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze, nie uprawniają do twierdzenia, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Chociaż bowiem rzeczywiście środki znajdujące się na rachunku bankowym skarżącej w wysokości 861.318,00 zł zostały zablokowane w toku postępowania egzekucyjnego, to okoliczności ustalone na podstawie oświadczeń i dokumentów przedłożonych przez Spółkę, a także znane referendarzowi sądowemu z urzędu, nie dają podstaw do przyjęcia, że strona utraciła płynność finansową i pozbawiona jest możliwości prowadzenia określonej umową działalności gospodarczej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się tymczasem, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). Jak wynika z oświadczenia Spółki z dnia 6 czerwca 2014 r., które znajduje potwierdzenie w informacji ujawnionej w rejestrze przedsiębiorców KRS, kapitał zakładowy skarżącej wynosi 500.000 zł. Wedle zaś bilansu za ubiegły rok obrotowy, wartość aktywów trwałych Spółki na koniec 2013 r. wyniosła 1.655.306,75 zł i wzrosła w przeciągu roku o 179.614,11 zł (z 1.475.692,64 na 1 stycznia 2013 r.). Skarżąca, powołując się na okoliczności pożaru hali produkcyjnej w 2012 r. oraz egzekucji prowadzonej z rachunku bankowego wywodzi wprawdzie, że zmuszona była zawiesić działalność w podstawowym zakresie, czego konsekwencją była strata poniesiona w 2013 roku, to jednakże brak jest przekonujących danych, które wskazywałyby na utratę przez stronę możliwości funkcjonowania w obrocie gospodarczym. W szczególności w rejestrze przedsiębiorców KRS brak jest informacji o zawieszeniu przez Spółkę działalności gospodarczej, czy informacji o postępowaniu upadłościowym, układowym, bądź naprawczym. Wedle bilansu, na 31 grudnia 2013 r. środki pieniężne i inne aktywa pieniężne Spółki wyniosły 8.639,35 zł. Jak wynika z rachunku zysków i strat za ostatni rok obrotowy, przychody netto Spółki ze sprzedaży produktów wyniosły 171.904,84 zł. Z kolei po stronie należności krótkoterminowych od jednostek niebędących jednostkami powiązanymi w bilansie wykazano kwotę 58.509,37 zł. Strata poniesiona przez skarżącą w minionym roku obrotowym oznacza wyłącznie, że przychód Spółki był niższy niż koszty jego uzyskania, co skutkuje brakiem dochodu do opodatkowania, jednakże sama w sobie nie przesądza ona o braku środków na poniesienie kosztów powstępowania. Z kolei fakt prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego może świadczyć o trudnościach finansowych w prowadzeniu działalności Spółki, jednakże również nie stanowi automatycznie o braku środków na poniesienie kosztów postępowania, zwłaszcza, gdy relacja wielkości tych kosztów do kwoty wielkości kapitału zakładowego Spółki, wartości jej majątku trwałego, czy środków pieniężnych i innych aktywów pieniężnych jest taka, jak w przedmiotowej sprawie. Należy przy tym wskazać, że z informacji uzyskanych od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wynika, że skarżąca w pierwszym półroczu bieżącego roku – zatem już po pożarze, który zniszczył część hali produkcyjnej i instalacji do recyklingu oraz w okresie, kiedy jej rachunek bankowy był już zablokowany – uiściła wpisy od skarg w sprawach: III SA/Łd 886/13, III SA/Łd 887/13, III SA/Łd 888/13, III SA/Łd 889/13, III SA/Łd 965/13 i III SA/Łd 966/13 w łącznej kwocie 8.342,00 zł, która wielokrotnie przekracza wpis należny w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Także zawarcie w lutym bieżącego roku ugody z bankiem, na podstawie której Spółka zobowiązała się do sześciu comiesięcznych spłat w wysokości 16.724,00 zł i jednej w wysokości 16.719,71 zł, świadczy o tym, że pomimo trudności finansowych, skarżąca oceniła swoje możliwości płatnicze na tyle pozytywnie, aby przewidzieć realną możliwość spłat zobowiązania kredytowego w ratach, z których każda również wielokrotnie przekracza wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, że prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Z tego względu powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dlatego, ubiegając się o zwolnienie od obowiązku partycypowania w kosztach postępowania osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale również, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2008 r., str. 587). Mając to na względzie, należy też wskazać, że w świetle art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Możliwość dopłat przewidziano w § 10 umowy skarżącej Spółki. Jak tymczasem wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I GZ 567/13 i I GZ 568/13, z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, należy przyjąć, że może ona być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Biorąc zatem pod uwagę: 1) wysokość opłat sądowych w przedmiotowej sprawie, 2) brak wiarygodnych argumentów, które wskazywałyby na utratę przez skarżącą płynności finansowej oraz 3) możliwość dokonania przez wspólników dopłat w celu wygospodarowania 400 zł na wpis od skargi i ewentualnie należne, inne opłaty sadowe, nie można uznać, że strona wykazała, iż po jej stronie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w postanowieniu.