IV SA/Wa 1117/18
WyrokWSA w Warszawie2018-08-30
Skład orzekający: Anna Szymańska, Grzegorz Rząsa, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawarcie związku małżeńskiego przez cudzoziemca z obywatelką Polski po wydaniu decyzji zobowiązującej do powrotu, ale przed zakończeniem postępowania odwoławczego, stanowi przeszkodę do orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu, jeśli cel zawarcia małżeństwa był obejściem przepisów ustawy o cudzoziemcach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawarcie związku małżeńskiego przez cudzoziemca z obywatelką Polski po wydaniu decyzji zobowiązującej do powrotu nie stanowi przeszkody do orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu, jeśli cel zawarcia małżeństwa był obejściem przepisów ustawy o cudzoziemcach. W analizowanej sprawie zeznania cudzoziemca jednoznacznie wskazywały na instrumentalne traktowanie instytucji małżeństwa w celu legalizacji pobytu, co wykluczyło zastosowanie negatywnej przesłanki z art. 303 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie wjazdu na terytorium RP. Cudzoziemiec przebywał w Polsce nielegalnie, bez ważnej wizy. Po wydaniu decyzji pierwszej instancji, cudzoziemiec zawarł związek małżeński z obywatelką Polski. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych oraz materialnoprawnych, w tym brak uwzględnienia zawartego małżeństwa jako przeszkody do wydalenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi M. N. i C. G.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa (spr.), sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. Marta Pachulska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skarg M. N. i C. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargi
I. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], (dalej: "zaskarżona decyzja"). Decyzją tą Szef Urzędu, po rozpatrzeniu odwołania C. U. (dalej: "skarżący", "cudzoziemiec"), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Ś. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2017 r. nr [...] z [...] listopada 2016 r. orzekającą o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 3 lat od dnia wydania decyzji.
II. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych poczynionych przez orzekające w sprawie organy administracji publicznej.
II.1. Funkcjonariusze [...]. Oddziału Straży Granicznej - Placówki Straży Granicznej w K. – P. w dniu [...] sierpnia 2017 r. przeprowadzili w miejscowości S. kontrolę legalności pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej C. U., obywatela [...].. Cudzoziemiec podczas powyższej kontroli okazał dokument podroży serii [...] numer [...], ważny od dnia [...] marca 2013 r. do dnia [...] marca 2018 r., wydany przez Władze N., wraz z zamieszczoną w nim nieważną w. wizą Schengen o numerze [...], ważną w okresie od dnia [...] kwietnia 2013 r. do dnia [...] maja 2013 r., jednokrotną, wydaną w dniu [...] kwietnia 2013 r. przez Konsulat Republiki W. w L.. Jak ustalono, cudzoziemiec, nie opuścił terytorium strefy państw Schengen po wykorzystaniu dopuszczalnego okresu 9 dni pobytu wskazanego w posiadanej wizie nr [...], zgodnie z którą zobowiązany był najpóźniej w dniu [...] maja 2013 roku opuścić to terytorium. W niniejszej sprawie na podstawie przeprowadzonych czynności daktyloskopowania cudzoziemca, iż odciski linii papilarnych C. U. figurują w s. systemach teleinformatycznych jako osoby, wobec której były prowadzone czynności przez służby tego państwa. Celem szczegółowego zweryfikowania uzyskanych powyżej informacji w dniu [...] września 2017 r. Organ I instancji zwrócił się do strony s. o określenie aktualnej sytuacji pobytowej C. U. na terytorium tego państwa. W odpowiedzi z Punktu Kontaktowego [...] uzyskano informację, iż wyżej wymieniony cudzoziemiec aplikował na terytorium Konfederacji S. o azyl w 2013 roku. Postępowanie w sprawie udzielenia azylu zostało wszczęte po przyjeździe C.U. na terytorium S. w dniu [...] maja 2013 r., a następnie w dniu [...] sierpnia 2013 r. wniosek wymienionego na wstępie cudzoziemca został odrzucony i otrzymał on nakaz opuszczenia tego kraju. Przedmiotowe postępowanie zostało prawomocnie zakończone w dniu [...] sierpnia 2013 r. Ponadto ustalono, że C. U. w trakcie swojego pobytu na terytorium S. występował pod innymi danymi personalnymi:
- U. C., ur. [...].11.1978 r., L.
- D. M., ur. [...].11.1984 r., L.
Organ I instancji na podstawie uzyskanych informacji od Władz Konfederacji S. wykluczył, że cudzoziemiec rozpoczął swój nielegalny pobyt na terytorium Konfederacji S., a uznał, że miał on już miejsce na terytorium W., gdzie cudzoziemiec przebywał na podstawie wizy, której ważność upłynęła w dniu [...] maja 2013 roku. Jak ustalono na podstawie zgromadzonego materiału w niniejszej sprawie cudzoziemiec od dnia [...] kwietnia 2013 r. przebywał kolejno na terytorium Republiki W., Konfederacji S., Republiki Federalnej [...]. oraz terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jak ustalono procedura azylowa na terytorium S. zakończyła się [...] sierpnia 2013 r. ostateczną odmową udzielenia wyżej wymienionemu obywatelowi Republiki Federalnej N. azylu i nakazem opuszczenia kraju. Zatem C. U. winien był wrócić do kraju swojego pochodzenia po zakończeniu przedmiotowej procedury czego nie uczynił. Cudzoziemiec miał pełną świadomość, iż po zakończonej negatywnie procedurze azylowej przebywa na terytorium Konfederacji S. i innych państw strefy Schengen nielegalnie. Ponadto wyżej wymieniony obywatel Republiki Federalnej [...]. nie podjął żadnych dalszych kroków celem uregulowania swojego nielegalnego pobytu. Jak ustalono w pozostałych krajach strefy Państw Schengen, w których cudzoziemiec przebywał od daty wjazdu na to terytorium tj. [...] kwietnia 2013 roku, co potwierdza zamieszczony w paszporcie cudzoziemca włoski stempel kontroli granicznej (Fiumincino E020) nie zwracał się z wnioskiem o udzielenie mu ochrony międzynarodowej ani nie podjął innych starań zmierzających do zalegalizowania swojego pobytu, poza wymienionym wnioskiem o udzielenie azylu na terytorium Konfederacji S.. W niniejszej sprawie ustalono również, iż C. U. na dzień przeprowadzonej kontroli legalności pobytu przebywał na terytorium strefy Państw Schengen przez okres około 4 lat. C. U., przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym także strefie Państw Schengen nielegalnie, ponieważ przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu i pobytu na tym terytorium. Tym samym naruszył porządek prawny obowiązujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i Strefie Państw Schengen. Mając na uwadze powyższe, zdaniem decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, obywatel [...]. C. U. swoim zachowaniem wyczerpał dyspozycję art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c."), gdyż przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ważnego dokumentu paszportowego, nie posiadając jednak ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim. Ustalono również, że C. U. wjechał dwukrotnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej podczas swojego nielegalnego pobytu w strefie Państw Schengen, ostatni raz wjechał w dniu [...] sierpnia 2017 r. i od tego dnia nieprzerwanie przebywa na tym terytorium. Cudzoziemiec wjechał z zamiarem kontynuowania zawartej znajomości z obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej M. N., którą nawiązał poprzez portal społecznościowy "Facebook" będąc również nielegalnie na terytorium Republiki Federalnej [...]. Cudzoziemiec, według deklaracji, w najbliższym czasie miał zamiar zawrzeć związek małżeński z wyżej wymienioną obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże w trakcie zatrzymania jak również w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego przed organem I instancji, cudzoziemiec nie dysponował żadnymi dokumentami potwierdzającymi ten zamiar i nie włączył ich jako materiał dowodowy w toczącej się sprawie. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego cudzoziemiec w dniu [...] września 2017 r. udzielił M. N. pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie zobowiązania do powrotu. Następnie cudzoziemiec w dniu [...] września 2017 r. (data wpływu do torganu [...] września 2017 r.) udzielił kolejnego pełnomocnictwa radcy prawnemu D. K.. Zdaniem Komendanta [...]. Oddziału Straży Granicznej, cudzoziemiec w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego prezentował sprzeczne stanowiska w zakresie podporządkowania się obowiązkom wynikającym z otrzymania ewentualnej decyzji zobowiązującej go do powrotu, z jednej strony deklarował w przypadku otrzymania decyzji zobowiązującej do powrotu podporządkowanie się jej w całości, natomiast z drugiej zaś strony wskazywał, że nie chce wrócić na terytorium N.. Ponadto deklarował, iż po otrzymaniu ewentualnej decyzji zobowiązującej go do powrotu uda się na terytorium Niemiec, gdzie ostatnio zamieszkiwał. Ponadto w dniu [...] września 2017 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w R. złożył stosowny wniosek do Sądu Rejonowego w T. G. Wydział VI Kamy Zamiejscowy w P. [...]. o umieszczenie cudzoziemca w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej w L.. Sąd Rejonowy w T. G., postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. (Sygn. Akt [...]) uwzględnił przedmiotowy wniosek. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego zbadano również, czy wobec obywatela [...] C.U. występują przesłanki zawarte w treści art. 348 i art. 351 ustawy o cudzoziemcach i w ocenie organu, nie zachodzą przesłanki do udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym organ I instancji ustalił, iż istnieje szereg poważnych wątpliwości, czy planowane małżeństwo nie zostanie zawarte w celu obejścia istniejących przepisów cytowanej ustawy o cudzoziemcach. Ustalenia te potwierdzają zarówno zeznania C. U., jak również świadka M. N.. Cudzoziemiec nie był zorientowany w sytuacji osobistej M. N.. Co prawda wskazał, iż pani M. posiada syna, jednakże nie potrafi wymienić jego imienia, ani prawidłowego wieku. Nie potrafi również prawidłowo wskazać poprawnych danych osobowych M. N. podając, iż przyszła żona nazywa się: "M. K.", nie potrafi wskazać prawidłowej daty urodzenia M. N., ani podać nawet jej prawidłowego wieku. Jak wskazał cudzoziemiec nie zna również rodziny przyszłej małżonki. Ponadto w ocenie organu, istnieją poważne problemy w komunikowaniu się pomiędzy przyszłymi małżonkami (cudzoziemiec nie włada językiem polskim). Wątpliwości w tym zakresie potwierdzają również zeznania świadka, M. N., która poproszona o zadanie cudzoziemcowi pytania w języku angielskim o treści: "od kiedy jej przyszły narzeczony jest nielegalnie ?", odmówiła zasłaniając się nieznajomością języka angielskiego. Zdaniem organu I instancji przyszli małżonkowie w ogóle się nie znają, nie potrafią wskazać jednoznacznie i prawidłowo ulubionych kolorów, miejsc i potraw. Warte również podkreślenia jest to, że zarówno C. U. jak i M. N., deklarują, że nie interesuje ich wspólny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co więcej cudzoziemiec podnosi, iż przyszła małżonka ma poprzez jego siostrę, mieszkającą na terytorium W. B. w L., złożoną obietnicę pracy. Organ I instancji nie negował, że cudzoziemiec zamieszkiwał wspólnie z M. N. przez okres 3 tygodni. Jednak zdaniem organu I instancji, tak krótki okres wspólnego zamieszkiwania nie daje podstaw do twierdzenia, że tworzą oni już życie rodzinne, tym bardziej, że zamieszkują tymczasowo w mieszkaniu należącym do znajomego M. N., który również tam wraz z nimi przebywa. Warte podkreślenia jest to, że cudzoziemiec nie podjął żadnych starań mających na celu uregulowanie swojej sytuacji pobytowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co dałoby mu możliwość m.in. zawarcia związku małżeńskiego zgodnie z obowiązującymi przepisami, a tym samym udowodnienia znaczenia ewentualnych więzi rodzinnych w życiu cudzoziemca. Ewentualna więź ustanowiona przez cudzoziemca podczas jego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tworząca życie prywatne, była ustanowiona podczas jego nielegalnego pobytu i cechuje się znaczną krótkotrwałością. Jednocześnie należy wskazać, iż cudzoziemiec podnosił do protokołu przesłuchania, że jedynym sposobem według niego na zalegalizowanie jego pobytu na terytorium strefy państw Schengen jest małżeństwo z obywatelką Unii Europejskiej. W związku z powyższym, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, działając m.in. na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 1 i 10 u.o.c., wydał decyzję z dnia [...] października 2017 r. nr [...], orzekającą o zobowiązaniu C. U. do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres 3 lat od dnia wydania decyzji.
II.2. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Komendanta [...]. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2017 r. Organ odwoławczy zauważył w pierwszej kolejności, iż sprawa dotycząca zobowiązania do powrotu C. U. została wszczęta z urzędu w dniu [...] września 2017 r., a zatem przed dniem [...] lutego 2018 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 12 powyższej ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z tym że przepis art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1 [tj. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach] oraz przepis art. 88j ust. 2 ustawy zmienianej w art. 4 [tj. ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, z późn. zm.) ] stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Szef Urzędu stwierdził zasadność wydania decyzji I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, nie ulega bowiem wątpliwości, że C. U. przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego ją do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim, czym wypełniła przesłankę z art. 302 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje jednocześnie, że cudzoziemiec dokonał również przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa. Jak wynika bowiem z zeznań złożonych przez cudzoziemca w dniu [...] września 2017 r., granicę Polski przekroczył nie posiadając dokumentów uprawniających go do wjazdu i pobytu na terytorium Polski. W toku postępowania odwoławczego organ orzekający w drugiej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 303 ust. 1 w związku z art. 348 ustawy o cudzoziemcach. Brak jest podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia cudzoziemiec będzie narażony na zagrożenia wymienione w powyższym przepisie. C. U. oświadczył podczas przeprowadzonego w dniu [...] września 2017 r. przesłuchania, iż na terytorium N. toczą się walki etniczne, które mogą mu zagrażać. W tym miejscu organ jednak wskazał, iż cudzoziemiec w żaden sposób nie sprecyzował, ani też w najmniejszym stopniu nie zindywidualizował rzekomego zagrożenia. Jak wynika z opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC nr [...] z dnia 20 września 2017 r. N. jest republiką federalną zamieszkałą w 40% przez chrześcijan, a w 50% przez [...], 10 % stanowią religie rdzenne. Głową państwa i jednocześnie szefem rządu jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych co 4 lata. Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego Zgromadzenia Narodowego. Z treści przywołanego opracowania wynika, iż do najważniejszych wyzwań rządu w sferze bezpieczeństwa należy rosnący konflikt pomiędzy społecznościami etnicznymi i wyznaniowymi. Ugrupowania zbrojne, w tym B. H., starają się osiągnąć realizacje swoich dążeń drogą przemocy. Wprowadzenie prawa szariatu w kilku północnych stanach spowodowało ucieczkę tysięcy chrześcijan z tego regionu. Odpowiedzią na działania terrorystyczne ze strony B. H. są rządowe operacje wojskowe, m. in, w ramach wspólnych działań połączonych sił wojskowych N., N., K., C. i B.. W wyniku podjętych wysiłków, w ostatnim czasie wojskom rządowym udało się przeprowadzić udaną ofensywę przeciwko B. H., przywracając kontrolę rządu na niektórych obszarach zajętych przez islamskich fundamentalistów. W wyniku jednakże podjętych działań zbrojnych pomiędzy woskami rządowymi a B. H., a także lokalnych konfliktów etnicznych i religijnych, około 2 miliony ludzi zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domostw i szukania schronienia w innych regionach kraju lub poza jego granicami. Jednocześnie w ww. opracowaniu wskazano, iż stan przestrzegania praw człowieka w N. jest niski. W kraju tym panuje duży stopień dyskryminacji społecznej kobiet i dzieci. Przedstawiciele służb bezpieczeństwa, wojska i innych służb mundurowych również są odpowiedzialni za liczne nadużycia, za które bardzo rzadko pociągani do odpowiedzialności. Odnosząc się do treści zawartych w powyższym opracowaniu, a także mając na uwadze fakt, iż pan C. U. jest zdrowym (na żadnym etapie postępowania nie wskazał na jakiekolwiek problemy zdrowotne), w sile wieku [...]-letnim mężczyzną, wobec powyższego brak jest podstaw do twierdzenia, że po powrocie do kraju pochodzenia, będzie zmuszony zamieszkać na terenach, na których dochodzi do starć zbrojnych i gdzie łamane są prawa człowieka. Zważywszy na fakt, że cudzoziemiec przez okres blisko 5 lat nielegalnego pobytu w Europie dość dobrze radził sobie m. in. pod względem socjalno-bytowym pomimo pobytu w trzech różnych krajach (W., S., N.), wobec powyższego brak jest podstaw do twierdzenia, że będzie on miał poważniejsze problemy z utrzymaniem się po powrocie do kraju pochodzenia, w którym to kraju nie tylko się urodził, ale także dorastał i który z racji tego doskonale zna. W ocenie organu odwoławczego, cudzoziemiec posiada możliwość zamieszkania w dowolnie wybranym miejscu w kraju pochodzenia, np. w stolicy, i przy podjęciu odpowiedniego wysiłku, podjęcia tam pracy umożliwiającej mu samodzielną egzystencję. Jednocześnie organ wskazał, iż z zeznań strony nie wynika, aby w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia mogłoby być zagrożone jej prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub też mogłaby ona zostać poddana torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub być zmuszona do pracy, lub też pozbawiona prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarana bez podstawy prawnej. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu odwoławczego, brak jest podstaw do udzielenia C. G. U. zgody na pobyt ze względów humanitarnych na podst. art. 348 ust. 1 ustawy. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja nie narusza również prawa cudzoziemca do poszanowania jego życia rodzinnego. Szef Urzędu podkreślił, że art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru kraju, w którym chciałby on mieszkać, a także obowiązku wyrażenia zgody na połączenie rodziny, konieczności zapewnienia możliwości podtrzymywania stosunków towarzyskich na jego terytorium itd. Konwencja nie gwarantuje prawa do wjazdu i pobytu cudzoziemca w kraju goszczącym. Nie ma przy tym istotnego znaczenia, czy reakcją państwa na zjawisko nielegalnej imigracji jest sankcja karna czy środki administracyjne. Przyznanie organom władzy możliwości reakcji w postaci wydalenia (zobowiązania do powrotu) obywatela państwa trzeciego stanowi ważny środek ogólnej prewencji w odniesieniu do poważnych lub powtarzających się naruszeń prawa imigracyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja I instancji orzeka wprawdzie o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu do Polski nie jest bezterminowy. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż nie każdy rodzaj więzów rodzinnych, czy prywatnych z krajem goszczącym zasługuje na jednakową ochronę. Dopuszczalność ingerencji w prawo do życia rodzinnego, czy prywatnego będzie uzależniona od okoliczności konkretnego przypadku. Mając na uwadze okoliczność udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych uwzględnioną w art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach Szef Urzędu wskazał, iż w orzecznictwie ETPCz rozumienie pojęcia "życie rodzinne" co do zasady dopowiada związkom pomiędzy najbliższymi członkami rodziny np.; małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Z zeznań cudzoziemca złożonych podczas przesłuchania w dniu [...] września 2017 r. wynika, iż pozostaje w związku z obywatelką RP. Jak oświadczył, wiedział, że żeby zalegalizować pobyt w Europie musi zawrzeć związek małżeński albo mieć dziecko z Europejką. W związku z powyższym, jak wskazał, nie szukał innych sposobów na zalegalizowanie pobytu w N., tylko podjął starania zmierzające do znalezienia żony. W tym celu, za pośrednictwem Facebooka szukał niezamężnych Polek. Jak zeznał, pomysł na ślub z Polką wziął się stąd, że jego trzech kuzynów ma polskie żony. Jeden z nich mieszka z polską żoną w N. w H., pozostali dwaj natomiast w W. B.. Około 3-4 miesiące temu (licząc od dnia przesłuchania) udało mu się nawiązać kontakt z Polką, panią M. K. z K. (takie nazwisko podał cudzoziemiec do protokołu przesłuchania). W czerwcu lub lipcu cudzoziemiec spotkał się z ww. kobietą w G.. Do kolejnego spotkania doszło w sierpniu, wówczas też ww. kobieta zaproponowała mu małżeństwo, a tym samym legalizację jego nielegalnego pobytu w Europie. Z jego zeznań wynika, iż zaraz po ślubie mieli zamiar udać się do A., gdyż jego partnerka ma tam za pośrednictwem siostry załatwioną pracę. W dniu [...] grudnia 2017 r. do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynęła za pośrednictwem organu I instancji przekazana przez pełnomocnika cudzoziemca kopia nigeryjskiego aktu małżeństwa nr [...], sporządzonego w języku angielskim, wraz z jego tłumaczeniem na język polski, z treści którego wynika, iż C. U. zawarł w dniu [...] listopada 2017 r. miejscowości N. (N.) związek małżeński z obywatelką RP M. N.. Jednocześnie przy piśmie z dnia [...] stycznia 2018 r. wskazany pełnomocnik przedłożył organowi II instancji odpis zupełny aktu małżeństwa sporządzony przez Urząd Stanu Cywilnego D.. W treści powyższego aktu małżeństwa wskazano, że C. U. zawarł w dniu [...] listopada 2017 r. miejscowości N. (N.) związek małżeński z M. N.. Organ zauważył, iż z treści przedstawionego przez pełnomocnika strony aktu małżeństwa wynika, iż zostało ono zawarte w dniu [...] listopada 2017 r. W miejscowości N. ([...]), tymczasem, jak wynika z informacji przekazanej przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w L., C. U. od dnia [...] września 2017 r. nieprzerwanie przebywa w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w L., który to ośrodek ma charakter zamknięty. Wobec powyższego skarżący nie mógł być obecny w dniu [...] listopada 2017 r. w n. Urzędzie Stanu Cywilnego w miejscowości N. i złożyć tam jednocześnie z M. N. oświadczenia, że wstępują oni w związek małżeński. Tak więc, małżeństwo zawarte pomiędzy ww. cudzoziemcem, a obywatelką RP, potwierdzone następnie n. aktem małżeństwa, który na podstawie art. 104 ustawy prawo o aktach stanu cywilnego, w trybie transkrypcji został przeniesiony do polskiego porządku prawnego, budzi istotne wątpliwości co do jego prawdziwości, gdyż w ocenie organu odwoławczego, zawarcie tego związku małżeńskiego miało na celu wyłącznie uniknięcie konsekwencji związanych z zobowiązaniem cudzoziemca do powrotu. Jednocześnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim zeznań złożonych przez C. U. w dniu [...] września 2017 r. uznał, iż jedynym celem stworzenia przez ww. cudzoziemca związku z obywatelką RP, M. N., było zalegalizowanie jego nielegalnego pobytu w Europie. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika jednoznacznie, iż w jego ocenie, żeby zalegalizować pobyt w Europie należało zawrzeć związek małżeński bądź też mieć dziecko z Europejką. W tym celu szukał niezamężnych kobiet za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook, a ze względu na fakt, iż trzech jego kuzynów ożeniło się z Polkami, uznał, że najłatwiej będzie zalegalizować swój pobyt poprzez ślub z Polką. Po poznaniu za pośrednictwem portalu społecznościowego Facebook M. N., postanowił się z nią spotkać osobiście, a podczas kolejnego spotkania przystał na propozycję ww. kobiety dotyczącą zawarcia związku małżeńskiego. Powyższe wskazuje na bardzo instrumentalne potraktowanie przez C. U. nawiązanej znajomości z panią M. N. i podtrzymywanie jej jedynie w celu osiągnięcie osobistej korzyści w postaci legalizacji pobytu. Mając powyższe na uwadze, a także zważywszy na fakt, iż C. U. jedynie dwukrotnie spotkał się z ww. obywatelką RP, brak jest podstaw do twierdzenia, że ustanowił on oraz prowadził życie rodzinne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego, zaskarżona decyzja I instancji nie narusza również prawa cudzoziemca do ochrony życia prywatnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Organ zauważył, że cudzoziemiec nie posiada w Polsce majątku trwałego ani stałych, legalnych źródeł dochodu zapewniających mu egzystencję. Na terytorium Polski przebywał on jedynie dwukrotnie, a jedynym cel przyjazdu była chęć nawiązania, a następnie podtrzymania kontaktu z poznaną za pośrednictwem portalu społecznościowego kobietą. Brak jest więc podstaw do uznania, że powrót do kraju pochodzenia w poważnym stopniu pogorszy sytuację osobistą cudzoziemca. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców brak jest również podstaw do stwierdzenia, że zobowiązanie pana C. U. do powrotu naruszyłoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. Co prawda z zeznań cudzoziemca wynika, iż jego partnerka jest w ciąży, a dziecko którego oczekuje ma być ich wspólnym dzieckiem, jednakże należy zauważyć, iż ww. partnerka na pytanie, czy spodziewa się dziecka, którego ojcem jest pan C. U. odmówiła odpowiedzi na to pytanie. Biorąc więc pod rozwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, iż sytuacja C. U. nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, czy pobyt tolerowany albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z jakimkolwiek naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez pełnomocnika cudzoziemca w odwołaniu, dotyczących naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w ocenie organu II instancji, Komendant [...]. Oddziału Straży Granicznej, podjął niezbędne kroki zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. W kwestii podniesionego w odwołaniu zarzutu dotyczącego naruszenia przez organ I instancji art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie odwołującemu się czynnego udziału we wszczętym z urzędu postępowaniu administracyjnym, należy stwierdzić, iż jak wynika z akt sprawy, organ I instancji pismem z dnia [...] września 2017 r. poinformował pełnomocnika strony, M. N. o możliwości wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 Kpa co do zebranych materiałów i dowodów w terminie 7 dni, od dnia doręczenia zawiadomienia. Przedmiotowe pismo zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu [...] września 2017 r, jednakże nie skorzystał on z przysługującego mu uprawnienia. Kolejny zarzut pełnomocnika, dotyczy braku przetłumaczenia, w myśl art. 327 ustawy o cudzoziemcach, przez organ I instancji podstawy prawnej, rozstrzygnięcia oraz pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia, wydanej decyzji o zobowiązaniu C. U. do powrotu, na język w pełni zrozumiały przez cudzoziemca, tj. język igbo. Wobec powyższego, w ocenie pełnomocnika zaskarżona decyzje nie jest w rzeczywistości decyzją administracyjną, a jedynie projektem. Odnosząc się do powyższego organ stwierdził, iż w ocenie organu odwoławczego brak było podstaw do tłumaczenia przedmiotowej decyzji na język igbo, czy też język angielski, który jest językiem urzędowym w N., ze względu na fakt, iż przedmiotowa decyzja zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. została doręczona ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, radcy prawnemu D. K., co zostało potwierdzone w dniu [...] listopada 2017 r. podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Wobec powyższego brak było podstaw prawnych do przetłumaczenia w myśl art. 327 ustawy o cudzoziemcach, decyzji i doręczania jej C. U.. W kwestii natomiast kolejnego zarzutu pełnomocnika, iż strona postępowania nie wskazała pełnomocnika, któremu organ miałby doręczać pisma, a organ nie podjął żadnych działań celem wezwania strony do wskazania, któremu pełnomocnikowi należy doręczać pisma, należy stwierdzić, iż żaden z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wskazuje, któremu pełnomocnikowi organ ma doręczyć pismo, w sytuacji gdy strona ustanowił dwóch lub więcej pełnomocników w sprawie, nie wskazując żadnego jako pełnomocnika do doręczeń. Wobec powyższego organ może doręczać pisma wybranemu przez siebie pełnomocnikowi, przy czym k.p.a. nie określa zasad wyboru pełnomocnika, któremu organ będzie doręczać pisma. Jednocześnie należy zauważyć, iż o konieczności wskazania pełnomocnika do doręczeń w sytuacji, gdy zostało ustanowionych dwóch lub więcej pełnomocników w danej sprawie, C. U. został poinformowany w dniu [...] września 2017 r. w pkt. 5 zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zobowiązania do powrotu. Wobec powyższego zarzut pełnomocnika dotyczący przedmiotowej kwestii jest bezzasadny. Odnosząc się natomiast do podniesionej przez pełnomocnika w odwołaniu kwestii potrzeby oceny istnienia i jakości życia rodzinnego prowadzonego przez pana C.. U. na terytorium Polski i związanego z tym braku przeprowadzona przez organ I instancji oceny rodzaju relacji łączących cudzoziemca z "K. K.", organ stwierdził, iż C.. U. na żadnym etapie postępowania w sprawie zobowiązania go do powrotu nie wskazał, aby łączyły go jakiekolwiek relacje z osobą o wskazanych przez pełnomocnika danych osobowych. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, brak było podstaw do badania przez organ I instancji istnienia życia rodzinnego pomiędzy cudzoziemcem a ww. osobą.
III.1.1. Skargi na decyzję Szefa Urzędu z dnia z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] wnieśli C.. U. i M. N.-U., reprezentowani przez r.pr. D. K..
III.1.2. Skarżący C. U. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 40 § 2 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie oraz naruszenie art. 129 § 2 Kpa przez błędną wykładnię przez przyjęcie, że decyzja w sprawie o zobowiązaniu do powrotu została skutecznie doręczona i tym samym rozpoczął bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji, podczas gdy w niniejszej sprawie organ II instancji winien stwierdzić niedopuszczalność wniesienia odwołania;
- art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy bez uwzględnienia wszelkich istotnych jej elementów i wydanie orzeczenia naruszającego słuszny interes strony i oparcie się na przypuszczeniach, w sytuacji, gdy w toku postępowania organy administracji publicznej winny stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, ponadto organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
- art. 8, art. 12 oraz art 35 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wadliwą, wybiórczą interpretację stosowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach, a także ogólnych zasad postępowania, w szczególności zasad, które nakazują organom administracji publicznej działać "wnikliwie i szybko", w sposób budzący zaufanie do organów państwa i uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli, jak również innych przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy;
- art. 15 k.p.a. poprzez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzje organu I instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą, sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający poznanie motywów jej wydania, jak i przesłanek faktycznych, którymi kierował się organ, na skutek braku odniesienia w treści uzasadnienia do całokształtu okoliczności faktycznych mających znaczenie w niniejszej sprawie;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta Ś. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2017 r. numer [...], w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
- art. 303 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy z prawidłowo ocenionego materiału dowodowego wynika, iż istnieje negatywna przesłanka do wydania decyzji zobowiązującej Skarżącego do powrotu;
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
III.1.3. Z kolei skarżąca M. N.-U. zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie przymiotu strony M. N.-U., żonie cudzoziemca, w postępowaniu o zobowiązaniu do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co stanowi pominięcie strony postępowania, a w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji z rażącym naruszeniem przepisów prawa;
- art. 138 § 1 punkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Komendanta [...]. Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2017 roku numer [...], w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uwzględnienie skargi i stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji w całości, a na wypadek uznania przez sąd, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zwrot kosztów postępowania sądowego.
III.2. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie.
III.3. Na rozprawie [...] sierpnia 2018 r. Sąd, na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a., połączył do wspólnego rozpoznania sprawy ze skarg M. N.-U. oraz C.. U..
IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
IV.1. Skargi nie zasługują na uwzględnienie i podlegają oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
IV.2. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii dopuszczalności skargi M. N.-U.. Skarżąca nie była bowiem formalnie uznawana za stronę postępowania przez organy administracji publicznej. Występowała natomiast w sprawie jako pełnomocnik skarżącego (k. 40 tomu 2/2 akt administracyjnych, przy czym od 15 września 2017 r. jako drugi pełnomocnik. obok r.pr. D. K. – k. 43 44 tomu 2/2 akt administracyjnych oraz k. 8 tomu 1/2 akt administracyjnych; skarżąca udzieliła również w dniu 2 października 2017 r. pełnomocnictwa r.pr. D. K. – k. 9 akt sądowych). Jak wynika z akt sprawy, skarżąca począwszy od [...] listopada 2017 r. (czyli już po wydaniu decyzji przez organ I instancji) jest żoną skarżącego C. G. U. (małżeństwo zostało zawarte w tym dniu w N., przy czym skarżąca na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2018 r. oświadczyła, pełnomocnictwa do zawarcia małżeństwa udzieliła ustnie). Sąd uznał skargę M. N.-U. za dopuszczalną, przyjmując, że skarżąca ma interes prawny w kwestionowaniu rozstrzygnięcia dotyczącego zobowiązania do powrotu, z którą pozostaje w związku małżeńskim. Obywatel polski może mieć interes prawny w takim postępowaniu, co wynika z art. 47 Konstytucji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 kwietnia 2006 r., II OSK 1142/05, CBOSA). Uznanie skargi M. N.-U. za dopuszczalną nie determinuje jednak jej zasadności.
IV.3. Przechodząc do oceny zasadności skarg należy przypomnieć, że w ocenie organów obu instancji w odniesieniu do skarżącego wystąpiła ustawowa przesłanka do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, przewidziana w art. 302 ust.1 pkt 1 i 10 ustawy, tj. skarżący przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganej ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu, uprawniającego go do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim oraz przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, a jednocześnie w sprawie nie występuje żadna z przeszkód do orzeczenia o takim powrocie, przewidziana w art. 302 ustawy. W świetle powyższych okoliczności organy orzekły o zobowiązaniu skarżącego do powrotu, nakładając na cudzoziemca stosowny zakaz wjazdu na terytorium RP. Okolicznością w sprawie bezsporną jest to, że skarżący przebywa na terytorium RP nielegalnie, która to okoliczność stanowi przesłankę do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, przewidzianą w art. 302 ust.1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Przekroczenie przez niego granicy również było nielegalne, co z kolei stanowi kolejną już przesłankę do zobowiązania cudzoziemca do powrotu, przewidzianą w art. 302 ust.1 pkt 10 ustawy o cudzoziemcach. Spełnione zostały zatem pozytywne przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej do powrotu.
IV.4.1. Równocześnie w sprawie nie wystąpiły przesłanki negatywne orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu, w tym te określone w art. 303 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach (w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 listopada 2017 r. – Dz. U. z 2018 r., poz. 107, zob. art. 12 tej ustawy).
IV.4.2. W związku z faktem, iż według odpisy aktu stanu cywilnego w dniu [...] listopada 2017 r. skarżący zawarł związek małżeński z obywatelką polską, tj. obecnie z M. N.-U., obowiązkiem organów, orzekających w sprawie zobowiązania skarżącego do powrotu, było ustalenie czy fakt pozostawania skarżącego we wspomnianym związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do orzeczenia o zobowiązaniu do powrotu. Zgodnie bowiem z art. 303 ust.1 pkt 4 ustawy, w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy. Z przywołanego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że fakt pozostawania przez cudzoziemca w związku małżeńskim z obywatelem polskim nie jest przeszkodą do orzeczenia o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu o charakterze absolutnym. Ta przesłanka negatywna nie znajdzie zastosowania w przypadku, gdy celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia było obejście ustawy o cudzoziemcach. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, obejmujący w szczególności zeznania skarżącego i jego żony, złożone w postępowaniu o zobowiązanie skarżącego do powrotu, nie pozostawia w ocenie Sądu wątpliwości co do tego, że małżeństwo skarżącego z M. N.-U., zawarte w dniu [...] listopada 2017 r., tj. po wydaniu przez organ I instancji pierwszej decyzji zobowiązującej skarżącego do powrotu (z dnia [...] października 2017 r.), ma na celu wyłącznie zalegalizowanie pobytu skarżącego na terytorium RP. Okoliczność ta wynika przede wszystkim z zeznań samego skarżącego, który wprost oświadczył, że "dlatego, że wiem, że jestem nielegalnie, chciałem zalegalizować pobyt poprzez związek małżeński z obywatelką Polski" – k. 22 (tom 2/2 akt administracyjnych) oraz "Wiedziałem, żeby zalegalizować mój pobyt w Europie musze zawrzeć związek małżeński albo mieć dziecko z Europejką. Więc nie szukałem innych sposobów na zalegalizowanie pobytu w N., tylko podjąłem starania zmierzające do znalezienia żony" oraz "Za pośrednictwem facebooka szukałem niezamężnych Polek" (k. 22 v.). Zdaniem Sądu, trudno o bardziej jednoznaczny przykład instrumentalnego traktowania przez skarżącego instytucji małżeństwa, czyli trwałego związku kobiety i mężczyzny opartego przede wszystkim na szczególnie silnej więzi uczuciowej. Te zeznania skarżącego korespondują z ustaleniami organów opartymi m. in. na zeznaniach skarżącego i skarżącej złożonych w dniu [...] września 2017 r. Z zeznań tych wynika w szczególności, że strony nie są w stanie komunikować się ze sobą (skarżącą nie zna w wystarczającym stopniu języka angielskiego, a skarżący nie zna języka polskiego – k. 22 v. i k. 26 v.), nie mają wiedzy o członkach najbliżej rodziny. Skarżący nie tylko pomylił nazwisko skarżącej ("K." – k. 22 v.), ale i nie znał jej wieku (zeznał, że skarżąca ma [...] lata i urodziła się [...] lipca, gdy tym czasem skarżąca w chwili przesłuchania miała lat [...] i urodziła się [...] czerwca – k. 23 i 25 v.). Skarżąca nie potwierdziła również, że jest w ciąży ze skarżącym (k. 23 oraz k. 27). Co istotne, strony spotkały się przed przesłuchaniem tylko dwukrotnie (w czerwcu 2017 r. G. na 4 dni oraz następnie [...] sierpnia w K.). Przy czym strony nie mogły po dacie przesłuchania nawiązać bliższych relacji z uwagi na umieszczenie skarżącego od [...] września 2017 r. w strzeżonym ośrodku dla cudzoziemców, w którym skarżący przebywał również w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Reasumując, zebrany w sprawie materiał dowodowy, oceniony zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.), w pełni uprawniał Szefa Urzędu do przyjęcia, że małżeństwo zostało zawarte przez skarżącego w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach. Tym samym małżeństwo to, zawarte w N. w dniu [...] listopada 2017 r., nie mogło stanowić przeszkody do zobowiązania cudzoziemca do powrotu. Należy dodać, że Szef Urzędu, pomimo poważnych wątpliwości co okoliczności zawarcia tego związku małżeńskiego (skarżący przebywał w tym czasie w Polsce w strzeżonym ośrodku, a z przedłożonych dokumentów nie wynika, aby oświadczenia o zawarciu małżeństwa zostały złożone przez pełnomocników), trafnie nie zakwestionował istnienia – w sensie formalnym – przedmiotowego małżeństwa (zob. art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, Dz. U. z 2016 r. poz. 2064). Szczególna moc dowodowa aktów stanu cywilnego dotyczy jednak li tylko zaistnienia zdarzenia w postaci zmiany stanu cywilnego.
IV.4.3. W sprawie nie wystąpiły również okoliczności wskazane w art. 303 ust. 1 pkt 2 u.o.c., tj. cudzoziemcowi nie udzielono zgody na pobyt ze względów humanitarnych oraz zgody na pobyt tolerowany, jak również nie zachodzą przesłanki do ich udzielenia. Kwestie te były przedmiotem obszernych wypowiedzi organów I i II instancji. Sąd w całości podziela te oceny prawne i przyjmuje je za własne. Skargi, sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, nie formułują zresztą w tej kwestii odrębnych zarzutów, jedynie pośrednio zagadnienia związane ze zgodą na pobyt ze względów humanitarnych (art. 348 u.o.c.) lub zgodą na pobyt tolerowany (art. 351 u.o.c.) można wyinterpretować ze uzasadnień wniosków o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy nie wynika w szczególności, aby w dacie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu skarżący prowadził w Polsce życie rodzinne lub prywatne, których długość i intensywność uzasadniałyby odstąpienie od zasady, że cudzoziemiec przebywający w Polsce nielegalnie zobowiązany jest do powrotu do kraju pochodzenia. Również sytuacja w N., w świetle materiałów Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia z września 2017 r., nie jest tego rodzaju, że można przyjąć, iż w razie powrotu skarżącego do N. zajdą wobec niego okoliczności z art. 351 pkt 1 u.o.c.
IV.5.1. Bezzasadne są również zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
IV.5.2. Pominięcie przez organ jednej ze stron postępowania (w rozumieniu art. 28 k.p.a) nie stanowi wady nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ale może stanowić przesłankę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd, że żadna z przesłanek wznowienia postępowania wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. nie może jednocześnie stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (por. np. wyrok NSA z 27 września 2017 r., II OSK 132/16, CBOSA). Ponadto, status skarżącej jako strony (wywodzony z fakty zawarcia małżeństwa) mógł być rozważany dopiero w postępowaniu odwoławczym, skoro małżeństwo została zawarte już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. W sprawie nie zaistniała jednak przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zastosowanie tego przepisu wymaga bowiem ustalenia, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Tymczasem w realiach niniejszej spawy skarżąca zarówno przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym, uczestniczyła w postępowaniu jako pełnomocnik skarżącego (pełnomocnictwo dla skarżącej nie zostało odwołane – jeżeli ustawodawca z faktem ustanowienia nowego pełnomocnika wiąże skutek w postaci wygaśnięcia dotychczasowego pełnomocnictwa, czyni to wyraźnie, jak ma to miejsce na gruncie art. 238 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej ). Skarżąca została również przesłuchana w tym samym dniu, co skarżący. W sprawie nie doszło również do naruszenia przepisów postępowania w związku z brakiem formalnego udziału skarżącej jako strony w postępowaniu przed Szefem Urzędu, w stopniu, który miałby wpływ na wynik sprawy. Raz jeszcze wypada przypomnieć, że skarżąca cały czas występowała jako pełnomocnik skarżącego, a zatem wiedziała o postepowaniu, miała dostęp do akt oraz mogła podejmować czynności procesowe. Skarżącej nie doręczono co prawda decyzji Szefa Urzędu, ale okoliczność ta, jako zaistniała już po wydaniu decyzji, nie mogła mieć wpływu na jej treść. Skarżąca skutecznie wniosła zresztą skargę, co już wyjaśniono wyżej. Warto w tym kontekście dodać, że skarżąca udzieliła r.pr. D. K. pełnomocnictwa już w dniu [...] października 2017 (zostało ono dołączone do akt sądowych), a zatem temu samemu pełnomocnikowi, który reprezentował skarżącego.
IV.5.3. Bezzasadne są zarzuty naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. Przede wszystkim, z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona r.pr. D. K. w dniu [...] listopada 2017 r. (k. 6 tomu 1/2 akt administracyjnych), który był wówczas należycie ustanowionym pełnomocnikiem. Ubocznie tylko należy zauważyć, że doręczenie decyzji bezpośrednio stronie lub innemu ustanowionemu pełnomocnikowi niż ten wskazany przez stronę może doprowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu tylko wówczas, gdy uchybienie to w realiach danej sprawy mogło mieć istotny wpływ na jej wynik (art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a.; por. np. wyroki NSA z: 27 kwietnia 2016 r., II OSK 1774/14; 30 listopada 2011 r., II FSK 1067/10; 2 czerwca 2010 r., II FSK 73/09; 3 grudnia 2008 r., II FSK 1498/07 - CBOSA).
IV.5.4. Bezzasadne są zarzuty dotyczące naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie w jej całokształcie, mając na uwadze aktualny na moment orzekania stan faktyczny i prawny. Zasada dwuinstancyjności na gruncie postępowania administracyjnego nie oznacza, że każdy istotny dowód musi być przeprowadzony i oceniony zarówno przed organem I, jak i II instancji, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, bez możliwości uzupełnienia materiału dowodowego (por. np. wyroki NSA z dnia 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17, CBOSA). Z kolei uzasadnienie decyzji Szefa Urzędu w sposób jednoznaczny i szczegółowy wskazuje, jakie motywy legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Tym samym nie sposób w ogóle mówić o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., a tym bardziej o naruszeniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi, organy zebrały i rozważyły materiał dowodowy z zachowaniem standardów określonych m. in. w art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Wnioski wyciągnięte na podstawie zebranych dowodów mają oparcie w tym materiale, zasadach logiki i doświadczenia życiowego. Należy podkreślić, że kluczowe dla sprawy ustalenia w sprawie zawarcia przez skarżącego małżeństwa ze skarżącą w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach zostały poczynione przede wszystkim w oparciu o zeznania skarżącego, skonfrontowane z zeznaniami skarżącej. Wniosku wyciągnięte przez organy z tych zeznań nie nasuwają wątpliwości Sądu, co było już przedmiotem analizy w punkcie IV.4.2. uzasadniania.
IV.6. Z powyższych względów orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło