IV SA/Wa 1173/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-08
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Marzena Milewska-Karczewska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego w wyniku konfliktu rodzinnego i przez wiele lat nie podjęła kroków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, może zostać wymeldowana?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że długotrwałe (ponad dwudziestopięcioletnie) faktyczne niezamieszkiwanie w lokalu, nawet jeśli opuszczenie było wynikiem konfliktu rodzinnego, obliguje do wymeldowania, jeśli osoba ta nie podjęła realnych kroków prawnych umożliwiających powrót. Brak takich działań, mimo możliwości ich podjęcia, jest traktowany jako równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu i prowadzi do usunięcia fikcji meldunkowej.Stan faktyczny
Skarżący został pozwany o wymeldowanie z lokalu, który opuścił pod koniec lat 80. XX wieku w wyniku konfliktu z byłym teściem. Mimo że twierdził, iż opuszczenie nie było dobrowolne i podejmował próby powrotu poprzez prośby o klucze, nie podjął żadnych kroków prawnych (np. pozwu o przywrócenie posiadania) przez ponad 25 lat. Organy administracyjne uznały, że mimo początkowego przymusu, długotrwałe zaniechanie działań prawnych równa się dobrowolnemu opuszczeniu lokalu, co uzasadnia wymeldowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę -
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Wojewoda [...] (dalej także "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania J. P. (dalej "skarżącego") od decyzji Prezydenta W. (dalej także "Prezydenta") z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], orzekającej o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., utrzymał decyzję Prezydenta w mocy.
II. Przebieg postępowania administracyjnego, poprzedzający wydanie przez Wojewodę zaskarżonej obecnie decyzji odwoławczej z dnia [...] stycznia 2015 r. przedstawia się w następujący sposób:
1. Po przeprowadzeniu na wniosek B. M. (dalej "wnioskodawczyni") postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. (dalej "sporny lokal" oraz "wymeldowanie ze spornego lokalu") Prezydent, decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu skarżącego z tego lokalu. Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, Wojewoda uchylił w całości decyzję Prezydenta i przekazał temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną wydania powyższej decyzji było kwalifikowane naruszenie przez organ I stopnia przepisów proceduralnych.
2. Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent ponownie orzekł o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu, uznając że zainteresowany opuścił ten lokal w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139 z późn.zm.), dalej "ustawy meldunkowej", w sposób trwały i dobrowolny, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się.
3. Pismem z dnia [...] grudnia 2014 r. skarżący wniósł do Wojewody odwołanie od decyzji Prezydenta z dnia [...] listopada 2014 r., podnosząc że spornego lokalu nie opuścił w sposób trwały i dobrowolny, albowiem do opuszczenia lokalu został zmuszony agresywnym zachowaniem teścia, który nastawał na życie i zdrowie skarżącego.
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Wojewoda rozpatrzył odwołanie skarżącego od decyzji Prezydenta, utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, Wojewoda wskazał w szczególności, co następuje:
1. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, o którym mowa w art. 15 ust. 2 ustawy meldunkowej winno mieć charakter trwały i dobrowolny. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu, np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00).
Jednocześnie jednak w orzecznictwie tym podkreśla się konsekwentnie, że tego rodzaju przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, która jest możliwa do przezwyciężenia na właściwej drodze, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki, prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez inną osobę zamieszkującą w lokalu, to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne, (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Tego rodzaj zaniechanie wystąpiło po stronie skarżącego.
2. W toku postępowania przed Wojewodą wnioskodawczyni wskazała, że skarżący (tj. jej były zięć) nie zamieszkuje w spornym lokalu od czasu rozwodu z jej córką, czyli od 20 - 25 lat. Nie posiada on kluczy do ww. mieszkania, a wyprowadzając się zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste. W dniu [...] czerwca 2014 r. wymieniony potwierdził do protokołu, że opuścił przedmiotowy lokal w latach 80 XX w. Jednakże jego zdaniem, nie uczynił tego dobrowolnie, lecz w wyniku agresywnego zachowania teścia alkoholika. Przyznał również, że nie posiada w miejscu pobytu stałego rzeczy osobistych, ani nie dysponuje kluczami do drzwi, ponieważ prawdopodobnie zostały zmienione zamki. Od 3 lat bezskutecznie prosi o nowe klucze byłą teściową. W związku ze zrelacjonowanymi wydarzeniami skarżący nie występował jednakże ani do sądu powszechnego, ani nie powiadamiał Policji. Skarżący oświadczył, że nie posiada innego stałego miejsca zamieszkania i chce powrócić do spornego lokalu, dlatego nie ma zamiaru wymeldowania się z niego. Zapoznając się w dniu [...] listopada 2014 r. z całością akt administracyjnych wymieniony oświadczył, że nadal nie mieszka w miejscu stałego zameldowania, ponieważ teściowa nie chce udostępnić mu kluczy.
3. W świetle powyższych okoliczności wymeldowanie skarżącego ze spornego lokalu jest zasadne i zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Zarzut skarżącego, że opuszczenie przez niego lokalu było niedobrowolne, nie może zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie podjął żadnych kroków prawnych, mających na celu umożliwienie mu ponownego zamieszkania w lokalu. W okresie 25 lat od opuszczenia lokalu nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych, przewidzianych prawem cywilnym czy karnym. W szczególności zaniechał wniesienia pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu do sądu powszechnego, którego pozytywne dla niego rozpatrzenie mogłoby świadczyć o braku woli w opuszczeniu miejsca pobytu stałego. Z akt administracyjnych wynika, że swoją aktywność skarżący ograniczył jedynie do kierowania do wnioskodawczyni bezskutecznych próśb o wydanie kluczy do drzwi wejściowych.
4. W świetle stanowiska orzecznictwa sądowego za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (wyroki z dnia 30 listopada 2012 r, sygn. akt II OSK 1369/11 i z dnia 19 lipca 2012 r" sygn. akt II OSK 771/11). Jeżeli przez dłuższy czas strona, będąc zameldowana w lokalu, mieszka w innym miejscu, to tym samym daje wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia lokalu, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działali zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu (postanowienie NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 966/12; wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2122/11).
5. W konsekwencji powyższych uwarunkowań opuszczenie lokalu w związku z konfliktem rodzinnym, któremu nie towarzyszy niezwłoczne egzekwowanie prawa do powrotu do lokalu, winno być traktowane jako dobrowolna zmiana dotychczasowego miejsca zamieszkania. Jest to bowiem wolny wybór danej osoby o zaprzestaniu dalszego przebywania w określonym mieszkaniu. Taki przypadek - jak wynika z wyjaśnień odwołującego - miał miejsce w niniejszej sprawie, albowiem wskazał on, że wyprowadził się z dotychczasowego miejsca zameldowania w wyniku awantury z teściem, zabierając swoje rzeczy.
6. Deklarowany przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego zamiar ponownego zamieszkania w miejscu pobytu stałego, nie został w wiarygodny sposób uprawdopodobniony. Realności takiego zamiaru nie można bowiem bezkrytycznie i automatycznie opierać wyłącznie na oświadczeniach woli zainteresowanej osoby, z pominięciem czynników obiektywnych, umożliwiających ich weryfikację. Zamiar taki winien natomiast znajdować potwierdzenie w działaniach faktycznych i prawnych strony, ukierunkowanych na powtórne zogniskowanie w tym miejscu wszystkich ważnych dla niej spraw. Od czasu opuszczenia przedmiotowego lokalu w łatach 80 – tych ubiegłego stulecia skarżący nie podjął skutecznych prób powrotu do niego. Skarżący nie posiada w tym lokalu żadnych własnych rzeczy, nie dysponuje także kluczami do drzwi wejściowych.
IV. Pismem z dnia [...] marca 2015 r. skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję Wojewody, zarzucając orzeczeniom organów obu instancji niewzięcie przy orzekaniu pod uwagę następujących okoliczności:
(-) wejście w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz innych ustaw (Dz.U. z dnia 14 grudnia 2012 r., poz.1407). w tym dodanie do ustawy meldunkowej art.15 a ust.1,
(-) zniesienie obowiązku meldunkowego z dniem 1 stycznia 2016 r.,
(-) nieposiadanie przez opuszczenie przez skarżącego lokalu cech dobrowolności i trwałości,
(-) nielegalne usunięcie rzeczy osobistych skarżącego z lokalu.
V. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
VI. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał w pełni zarzuty skargi, dokonując jednocześnie ich uzupełnienia, zarzucając zaskarżonej decyzji:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez:
1.1. błędną ocenę materiału zebranego w sprawie i w konsekwencji błędne ustalenie, że opuszczenie przez skarżącego spornego lokalu miało charakter dobrowolny, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie jasno wynika, że opuszczenie przez skarżącego powyższego lokalu było spowodowane przymusem wynikającym z silnego konfliktu z teściem i obawy o własne życie i zdrowie, co wyklucza przyjęcie dobrowolności w zakresie okoliczności i powodu opuszczenia lokalu przez skarżącego;
1.2. bezzasadną odmowę uznania za wiarygodne zeznań skarżącego co do zamiaru mieszkania w miejscu pobytu stałego i uznanie, że nie zostały poparte wiarygodnymi okolicznościami, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jasno wynika, że skarżący od około 3 lat podejmuje działania mające na celu umożliwienie mu powrotu do lokalu, w szczególności podejmuje rozmowy z było teściową, prosi o udostępnienie mu kluczy i umożliwienie ponownego zamieszkania w lokalu, ponadto wyraźnie wskazuje, że mimo iż od czasu opuszczenia lokalu zamieszkiwał w różnych miejscach, zawsze miał świadomość, że przebywa w nich tymczasowo; co świadczy o tym, że skarżący nadal traktuje sporny, jako swoje stałe miejsce pobytu i ma zamiar przebywania pod tym adresem, co wyklucza przyjęcie, że opuszczenie przez skarżącego powyższego lokalu miało charakter trwały.
2. Na skutek dokonania błędnych ustaleń faktycznych - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędne przyjęcie, że spełnione zostały materialnoprawne przesłanki do wymeldowania Skarżącego z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w W.
Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2014 r. w całości;
2. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów pomocy prawnej według norm przepisanych, które to koszty nie zostały uiszczone w całości ani w części.
VII. Na rozprawie przed Sądem w dniu [...] grudnia 2015 r. skarżący złożył następujące wyjaśnienia co do okoliczności faktycznych sprawy:
- skarżący zaprzestał zamieszkiwania w spornym lokalu pod koniec lat 80 – tych XX wieku w następstwie agresji byłego teścia,
- po tym zdarzeniu skarżący bywał w lokalu, albowiem z byłą żoną (tj. córką wnioskodawczyni oraz byłego teścia) miał małe dziecko,
- były teść zmarł jako osoba bezdomna, pochowana na koszt Skarbu Państwa, przy czym skarżący nie potrafi podać nawet przybliżonej daty tych zdarzeń (nie jest w stanie podać, czy było to np.5, 10, czy 15 lat temu), niemniej chodzi o zdarzenia, mające miejsce po roku 2000,
- opuszczenie lokalu nie było dobrowolne,
- co jakiś czas skarżący kontaktował się z wnioskodawczynią, poruszając kwestię powrotu do lokalu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VIII. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.").
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. jest zgodna z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania.
Uwzględnienie przez wojewódzki sąd administracyjny skargi na orzeczenie organu administracji jest dopuszczalne tylko w razie stwierdzenia w toku kontroli tego orzeczenia naruszeń prawa wymienionych w art.145 § 1 p.p.s.a.
W świetle przywołanego przepisu sąd administracyjny:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W ocenie Sądu naruszenia, o których mowa powyżej nie wystąpiły w niniejszej sprawie.
IX. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Wojewody [...] prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w którym w drugiej instancji orzekł zaskarżoną obecnie decyzją Wojewoda było rozstrzygnięcie, czy w odniesieniu do skarżącego, zameldowanego dotąd w spornym lokalu na pobyt stały, zachodzą przesłanki do wymeldowania, wynikające z art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych o ewidencji ludności i dowodach osobistych ("ustawy meldunkowej"). W ocenie Wojewody, podzielającego w tym zakresie stanowisko Prezydenta, który orzekł w niniejszej sprawie w pierwszej instancji, skarżący opuścił sporny lokal w rozumieniu przywołanego wyżej przepisu ustawy meldunkowej, a okoliczność ta obligowała organ meldunkowy do orzeczenia o wymeldowaniu zainteresowanego z pobytu w tym lokalu. Ocenę tę Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
2. Ściśle powiązane ze sobą instytucje zameldowania na pobyt stały w danym lokalu i wymeldowania z takiego pobytu zostały uregulowane w przepisach wskazanej wyżej ustawy meldunkowej, jak też doczekały się gruntownych analiz w orzecznictwie sądowym. Punktem wyjścia do ustalenia istoty prawnej tych instytucji jest okoliczność, że w świetle art.9 ust.2b ustawy meldunkowej zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z powyższego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim.
W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 14 maja 2001 r., sygn.akt V SA 1496/00, publ. LEX nr 54454) pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art.10 ust. 1 w zw. z art.6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w zw. z art. 25 k.c.).
Miejscem koncentracji życiowych interesów zameldowanego jest miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu od którego zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki (ewentualnie miejsce dojazdu do miejsc pracy lub nauki), miejsca robienia zakupów i korzystania z usług, opieki medycznej, itd.
Z art.15 ust.2 ustawy wynika, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepis ten służy eliminowaniu fikcji meldunkowej, tj. stanu, w którym ewidencja meldunkowa potwierdza zameldowanie w danym lokalu osoby, która faktycznie miejsce to opuściła.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00). Jednakże za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 października 2005 r. sygn. II OSK 127/99 - LEX nr 201427; z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3078/00 - LEX nr 78937; z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. V SA 1424/99 - LEX nr 79243).
O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca stałego pobytu można mówić dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zainteresowanej osoby będzie wskazywał na to, iż lokal w którym osoba ta była na stałe zameldowana i który był miejscem koncentracji jej interesów życiowych utracił taki charakter.
3. Odnosząc wskazane wyżej uwarunkowania prawne do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że niesporny, a przy tym bardzo długi, bo ponaddwudziestopięcioletni okres (od końca lat 80 – tych XX w.) faktycznego niezamieszkiwania przez skarżącego w spornym lokalu bezwzględnie obligował Prezydenta oraz Wojewodę do uznania, że skarżący lokal ten trwale opuścił, tak iż przestał on pełnić funkcję centrum spraw życiowych skarżącego. Okoliczności te doprowadziły do oczywistej niezgodności pomiędzy stanem rzeczywistym a ewidencyjnym (stan fikcji meldunkowej), który należało usunąć w drodze wymeldowania skarżącego ze spornego lokalu.
4. Prawidłowości takiej oceny stanu faktycznego nie podważa fakt wywodzonej przez skarżącego niedobrowolności opuszczenia lokalu (tj. ewentualnego wymuszenia tego opuszczenia agresją byłego teścia), albowiem na przestrzeni wielu lat skarżący nie podjął realnych kroków prawnych (w szczególności poprzez wyegzekwowanie ochrony posesoryjnej), zmierzających do usunięcia takiego stanu i umożliwienia sobie powrotu do spornego lokalu (krokami tego rodzaju nie są powoływane przez skarżącego, a podejmowane dopiero w ostatnich latach próby namówienia wnioskodawczyni do wyrażenia zgody na jego powrót do lokalu). Obiektywna ocena takiego sposobu postępowania skarżącego nakazuje interpretowanie go, zgodnie z przytoczonymi wcześniej poglądami orzecznictwa sądowego, a niezależnie od odmiennych w tym zakresie deklaracji skarżącego, jako ostateczne zaakceptowanie przez skarżącego faktu nieprzebywania w spornym lokalu oraz utraty pełnienia przez ten lokal funkcji centrum spraw życiowych skarżącego (a zatem przeniesienie tego centrum w inne miejsce). Podkreślenia wymaga, że woli rzeczywistego powrotu danej osoby do opuszczonego lokalu nie można opierać wyłącznie na oświadczeniach tej kwestii. Wola taka musi ewidentnie wynikać z realnych działań.
5. Sytuacja, w której osoba zameldowana w danym lokalu i zmuszona do jego niedobrowolnego opuszczenia, z różnych przyczyn długotrwale toleruje taki stan, nie inicjując w rozsądnym czasie procedur prawnych, stwarzających możliwość powrotu do opuszczonego lokalu, musi być uznana za równoznaczną w skutkach z sytuacją, w której do długotrwałego opuszczenia lokalu doszło w sposób dobrowolny. Rozstrzygająca w tym zakresie nie jest bowiem bezsporna naganność działania polegającego na bezprawnym wymuszaniu na osobie zameldowanej opuszczenia lokalu. Postępowanie o wymeldowanie nie może mieć bowiem na celu ukarania sprawcy - pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności, o ile jego działania nosiły znamiona czynu zabronionego, może nastąpić wyłącznie na drodze postępowania karnego. Kwestią o zasadniczym znaczeniu jest natomiast utrzymujący się długotrwale i niezwalczany przez osobę zameldowaną w lokalu, we właściwych po temu trybach prawnych, stan fikcji meldunkowej, godzący w istotę prawną meldunku.
6. Ma marginesie, wskazać należy na niewiarygodność oświadczeń skarżącego odnośnie niezamieszkiwania w spornym lokalu wyłącznie z racji zagrożeń, wiążących się z osobą jego byłego teścia, w sytuacji w której były teść skarżącego nie żyje już od wielu lat. Co więcej, z zeznanego przez skarżącego faktu pochowania byłego teścia jako osoby bezdomnej należy logicznie wywodzić, że przed swoją śmiercią były teść również zaprzestał zamieszkiwania w spornym lokalu (aczkolwiek nie wiadomo, w jakiej odległości czasowej oba te zdarzenia wystąpiły). Za wymowny uznać należy sam fakt niemożności wskazania przez skarżącego nawet orientacyjnej daty śmierci byłego teścia (podanie w tym kontekście informacji, że miała ona miejsce "po 2000 roku" należy uznać za zdecydowanie niewystarczające). Niemożliwym jest w tej sytuacji wykazanie przez skarżącego, że na bieżąco wykazywał zainteresowanie lokalem, wstrzymując się z jego powrotem tylko i wyłącznie z potrzeby uniknięcia wspólnego zamieszkiwania z agresywnym teściem (aczkolwiek nawet taka, długotrwale utrzymująca się sytuacja, wprawdzie z życiowego punktu widzenia całkowicie zrozumiała, niemniej w oczywisty sposób wywołująca stan fakcji meldunkowej, prowadziłaby do wymeldowania skarżącego), albowiem w takim wypadku skarżący dążyłby do zamieszkania w spornym lokalu niezwłocznie po śmierci teścia.
7. Przywołany w skardze art.15 a ust.1 ustawy meldunkowej, obowiązujący od dnia 1 stycznia 2013 r. ma następujące brzmienie: "Wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące można dokonać podczas zameldowania w nowym miejscu pobytu, wskazując adres dotychczasowego miejsca pobytu, z którego ma nastąpić wymeldowanie". Przepis ten nie odnosi się w żadnym zakresie do przedmiotu rozpatrywanej sprawy.
8. Wbrew stanowisku skargi stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy dopełniły obowiązków, wynikających z art.7, 75, 77 § 1 k.p.a., wyczerpująco gromadząc i rozpatrując materiał dowodowy.
Tym samym skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, w konsekwencji czego podlega oddaleniu, na podstawie art.151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło