IV SA/Wa 1213/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. P. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 października 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia materialno-technicznej czynności zameldowania postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 3 października 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. S. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarł także wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z 3 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 399/15, oddalił zażalenie na ww. postanowienie z 3 października 2014 r. Skarżący wnioskiem z 4 marca 2015 r. ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 10 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zamiany postanowienia z 3 października 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy wskazując na brak zmiany okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 10 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 681/15, oddalił zażalenie na ww. postanowienie z 10 czerwca 2015 r. Kolejnym wnioskiem z 20 października 2015 r. Skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na wezwanie do nadesłania wypełnionego formularza PPF oraz wykazania zmiany okoliczności sprawy (pogorszenia sytuacji materialno-bytowej) od wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z 3 października 2014 r., skarżący nadesłał jedynie wypełniony formularz PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Powyższe znajduje potwierdzenie w treści art. 252 i art. 255 P.p.s.a., wskazujących, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony na urzędowym formularzu, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i o dochodach. Natomiast jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Należy zwrócił uwagę, że właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia Sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, zaś Sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podnieść należy, że w niniejszej sprawie Sąd rozpoznawał już wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym i postanowieniem z 3 października 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy w całości, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 399/15. Ponowny wniosek skarżącego z 20 października 2015 r. o przyznanie prawa pomocny należało zatem uznać za kolejny wniosek o zmianę postanowienia Sądu z 3 października 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy. Należy wyjaśnić, że wskazane powyżej prawomocne postanowienie Sądu z 3 października 2014 r. należy do postanowień niekończących postępowania w sprawie, które na podstawie art. 165 P.p.s.a. mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Instytucja przewidziana w art. 165 tej ustawy daje możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie, jednak warunkuje i uzależnia ją od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie Sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, którego zmiany domaga się strona. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego dotyczącego sytuacji finansowej skarżącego Sąd, bez zmiany okoliczności sprawy i bez kolejnego wniosku złożonego na urzędowym formularzu, nie może zmienić lub uchylić swojego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Sąd nie zajmuje się więc ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie NSA z 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12, LEX nr 1219916 i z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 9/12, LEX 1108666). Sąd stanął na stanowisku, iż kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, będący w istocie wnioskiem o zmianę postanowienia Sądu z 3 października 2014 r., nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie powołał de facto żadnych nowych okoliczności, uzasadniających uwzględnienie jego wniosku o zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Nie poparł swoich twierdzeń żadnym materiałem źródłowym dotyczącym zmiany jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, co uniemożliwiło Sądowi dokonanie obiektywnej i wszechstronnej analizy zasadności tego wniosku. Nie jest możliwe porównanie stanu finansowego wnioskodawcy wobec niezastosowania się skarżącego do zarządzenia Sądu i niewykazania, by w okresie od wydania postanowienia z 3 października 2014 r. do momentu wydawania niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby w świetle art. 165 P.p.s.a. wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z 3 października 2014 r. Skarżący, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, bowiem zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. Podkreślić przy tym należy, że mają to być okoliczności relewantne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. W przypadku braku wykazania, że okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 P.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, Sąd, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.