IV SA/Wa 1216/16

Dnia 9 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. L. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 1216/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. L. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2016 roku, numer [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 1216/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku G. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu, odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie referendarz sądowy wskazał, że w złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jest kawalerem i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że mieszka u rodziców. Oświadczył, że nie ma żadnych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych. Jako jedyne źródło utrzymania wskazał wynagrodzenie za prace dorywcze (w wymiarze ¼ etatu) w wysokości 462,50 zł miesięcznie. Referendarz sądowy wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających stan rodzinny, majątkowy i dochody skarżący potwierdził, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka wspólnie z babką, która utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.300 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że nie ponosi żadnych kosztów utrzymania mieszkania, gdyż opłaty za mieszkanie i energię elektryczną pokrywane są z emerytury babki, a własny dochód skarżący przeznacza na swoje utrzymanie (jedzenie, ubranie) oraz, że nie ma żadnego majątku, ani oszczędności. Referendarz sądowy stanął na stanowisku, iż skarżący nie wykonał należycie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Referendarz sądowy podkreślił, że skarżący nie przedstawił dokumentu, który pozwoliłby zweryfikować wiarygodność jego oświadczeń dotyczących sytuacji rodzinnej, tj. zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej, a same twierdzenia skarżącego nie mogą natomiast stanowić podstawy do ustalenia rzeczywistej sytuacji rodzinnej, ponieważ budzą wątpliwości, co do zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, albowiem w pierwszym oświadczeniu skarżący podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i mieszka u rodziców, w kolejnym oświadczeniu wskazał, że mieszka u babki, która pokrywa koszty utrzymania mieszkania, jednak nadal twierdził, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wobec stwierdzonych rozbieżności referendarz sądowy nie mógł poprzestać na niepotwierdzonych jakimkolwiek dokumentem, twierdzeniach skarżącego. Referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie wykonał wezwania również w zakresie obejmującym nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym (postanowienie k. 30 – 36). Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 40) znajdującego się w aktach sprawy wynika, że odpis postanowienia 20 lipca 2016r. został doręczony skarżącemu w dniu 10 sierpnia 2016r. W ustawowym terminie, w dniu 16 sierpnia 2016r., skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2016r. podnosząc, że nie ma niczego do ukrycia i podał prawdziwe informacje. Zaznaczył, że pisma procesowe są sporządzane przez osobę drugą, a skarżący je jedynie podpisuje. Ponownie wskazał, że nie posiada żadnego majątku ruchomego, jak i nieruchomego, rachunków bankowych, posiada skromne ubranie i nie zawsze ma co jeść (sprzeciw k. 41). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela rozstrzygnięcie referendarza sądowego i argumenty powołane na jego uzasadnienie. Sprzeciw nie zawiera zarzutów, z których wynikałoby, iż zaskarżone rozstrzygnięcie obarczone jest błędem. Art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przepis art. 245 § 2 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Referendarz sądowy słusznie zauważył, że przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. Prowadzi bowiem do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, tj. gdy strona wykaże w sposób bezsporny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Podstawę orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy powinna stanowić ocena rzeczywistych możliwości płatniczych strony, przy czym na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających żądanie. Wbrew zarzutom stawianym przez skarżącego referendarz sądowy prawidłowo ocenił, że to na skarżącym jako stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywał ciężar wykazania spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Skarżący będąc prawidłowo wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy skarżący nie wykazał przekonująco źródeł swojego utrzymania, albowiem nie wskazał jednoznacznie wszystkich osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W pierwszym oświadczeniu skarżący wskazał, że mieszka wspólnie z rodzicami, przy czym nie wymienił ich jako osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz nie wykazał wysokości dochodów osiąganych przez rodziców. W kolejnym oświadczeniu skarżący wskazał, że mieszka wspólnie z babką, która pokrywa w większości koszty utrzymania skarżącego w zakresie opłat eksploatacyjnych mieszkania – czynsz, opłat za energię elektryczną. Nie uszło uwadze Sądu, że skarżący konsekwentnie twierdzi, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Referendarz sądowy słusznie uznał, że w świetle rozbieżnych twierdzeń skarżącego nie można było wyłącznie na podstawie jego twierdzeń ustalić, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W tym miejscu należy wskazać, że skoro skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z babką to nie można badając sytuację materialną przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego. Należy wówczas uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a więc sytuację majątkową babki skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.09.2013r., I GZ 375/13, LEX nr 1363597). Z oświadczenia skarżącego wynika, że nie ponosi on żadnych kosztów utrzymania własnego związanych z opłatami za mieszkanie oraz energię elektryczną. Referendarz sądowy słusznie zaznaczył, że podstawą pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o prawo pomocy może być wyłącznie rzeczywisty stan rodzinny, majątkowy i dochodowy strony ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem w ustalaniu realnych możliwości płatniczych (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013r. sygn. akt II OZ 794/13. Niepublikowane). Natomiast samo przekonanie strony o tym, że przysługuje jej prawo pomocy, bez rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego, i to nawet na wystosowane do niej wezwanie, nie uzasadnienia uwzględniania jej żądania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2010r. sygn. akt I OZ 115/10. Niepublikowane. Dostępne: LEX nr 591337 oraz http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu z przedłożonego wniosku i oświadczenia majątkowego oraz załączonych dokumentów nie wynika, aby skarżący nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Konkludując, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a sprzeciw skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.