IV SA/Wa 134/15
WyrokWSA w Warszawie2015-03-17
Skład orzekający: Piotr Korzeniowski, Marta Laskowska-Pietrzak, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zrzeczenie się odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną, dokonane przed ostatecznością decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, jest skuteczne i wyłącza możliwość ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zrzeczenie się odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę publiczną jest prawnie dopuszczalne, ale może nastąpić dopiero po powstaniu roszczenia o odszkodowanie, czyli po przejściu nieruchomości na własność gminy z mocy prawa, co następuje z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania złożone przed tym terminem nie wywołuje skutków prawnych i nie wyłącza możliwości ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne. Po kilku decyzjach organów obu instancji, Prezydent odmówił ustalenia odszkodowania, wskazując na wcześniejsze oświadczenie właścicieli o zrzeczeniu się tego odszkodowania. Wojewoda uchylił tę decyzję, uznając, że zrzeczenie się odszkodowania nastąpiło przed ostatecznością decyzji podziałowej i nie mogło wywołać skutków prawnych. Miasto W. zaskarżyło decyzję Wojewody, zarzucając nieprawidłowe przyjęcie braku skutecznego zwolnienia z długu. Sąd oddalił skargę miasta.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Miasta W. na decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Korzeniowski, Sędziowie sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o odmowie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania K. K. - pełnomocnika J. K. i H. S., W. Z. oraz R. N. od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w W. [...] w rejonie ul. [...], oznaczoną jako działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, wydzieloną pod drogę na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda [...] przedstawił następujący stan sprawy.
W piśmie z dnia 31 października 2006 r. J. K., H. S., W. Z. oraz R. N. zwrócili się do Urzędu W. o odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne w wyniku podziału nieruchomości położonej przy ul. [...].
Decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...], wydzielony pod drogę, stanowiący działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 i nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, pochodzący z księgi wieczystej KW Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż byli właściciele przedmiotowej nieruchomości podpisali porozumienie, w którym oświadczyli, że dobrowolnie rezygnują z odszkodowania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu, że zrzec się odszkodowania można dopiero gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna.
W dniu [...] maja 2009 r. zostały przeprowadzone rokowania pomiędzy W., a byłymi właścicielami dotyczące odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne, które zakończyły się negatywnie. Strony nie doszły bowiem do porozumienia odnośnie wysokości odszkodowania.
W związku z powyższym wnioskodawcy podtrzymali wniosek o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne w trybie administracyjnym.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Prezydent W. odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. [...] w rejonie ul. [...], oznaczoną jako działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowe działki nie zostały wydzielone pod drogę publiczną - nie leżą w pasach dróg publicznych. Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, że działka ewidencyjna nr [...] jest częściowo zagrodzona i w związku z tym grunt, na którym znajduje się przedmiotowa działka nie stanowi drogi ogólnodostępnej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda [...], decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2012 r., uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując w uzasadnieniu, że kwestia zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dokonanego podziału nieruchomości, w tym wydzielenia działki pod budowę drogi, nie budzi wątpliwości w świetle ostatecznej i dotychczas niewzruszonej decyzji podziałowej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent W., decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2013 r. odmówił ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. [...] w rejonie ul. [...], oznaczoną jako działki ewidencyjne: nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2 oraz nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu stwierdził, że strona, zgodnie z treścią oświadczenia z dnia [...] grudnia 1996 r. skutecznie zrzekła się odszkodowania za powyższą nieruchomość.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli K. K. - jako pełnomocnik J. K. i H. S., W. Z. oraz R. N., wnosząc o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy lub przekazanie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż zrzeczenie się odszkodowania nie mogło wywołać skutku prawnego, ponieważ strony nie zawarły umowy przenoszącej własność przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu przepisów kc, podkreślając jednocześnie, że zrzeczenie się odszkodowania miało miejsce przed wydaniem decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości.
Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda [...] stwierdził, iż sprawa odszkodowania za grunt położony w W. przy ul. [...] stanowiący działki ewidencyjne: nr [...] oraz nr [...] z obrębu [...] wydzielony pod drogę nie została wyjaśniona w stopniu umożliwiającym rozstrzygnięcie jej zgodnie z prawem, co uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że decyzją Burmistrza Gminy W. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. (znak: [...]) został zatwierdzony projekt podziału nieruchomości uregulowanych w KW [...], położonych w Gminie W. rej. urb. [...] przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] w obrębie [...]. W wyniku podziału powstały m. in. działki nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz nr [...] o powierzchni [...] m2, przeznaczone pod ulicę. W wyniku nie wniesienia odwołania niniejsza decyzja stała się ostateczna.
Wojewoda [...] wskazał, że w dniu wydania decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości obowiązywała ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127). Zgodnie z art. 10 ust. 5 powyższej ustawy, obowiązującym na dzień wydania decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 1996 r. (znak: [...]) przez Burmistrza Gminy W. grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie do dnia 1 stycznia 1998 r., kiedy weszła w życie ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami nie wydano decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Przepis art. 241 powyższej ustawy uchylił obowiązującą dotychczas ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oraz ustawy kolejno ją zmieniające, natomiast uregulowaniem zawartym w treści art. 233 ustawy wprowadzono zasadę działania nowej ustawy do spraw będących w toku, a wszczętych pod rządami starej ustawy. Sprawy zatem, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 31 grudnia 1998 r. muszą być rozpoznane w oparciu o przepisy nowej ustawy, tj. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i prowadzi je organ właściwy do rozpoznania sprawy w myśl nowej ustawy.
Jak wskazał organ odwoławczy na gruncie obecnie obowiązujących przepisów podstawą dochodzenia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne jest art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami który stanowi, że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej miedzy właścicielem lub użytkownikiem wieczystym gruntu a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Z powyższej regulacji wynika, że przesłankami warunkującymi ustalenie w trybie administracyjnym odszkodowania na rzecz właściciela bądź użytkownika wieczystego za grunt wydzielony pod drogę publiczną jest uznanie, że działki gruntu przejęte zostały pod drogę publiczną, a więc z treści decyzji podziałowej w sposób jednoznaczny musi wynikać, że konkretny grunt został na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego wydzielony pod drogę publiczną i w konsekwencji nastąpiło nabycie z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa własności tych działek oraz brak uzgodnienia odszkodowania w drodze porozumienia pomiędzy zainteresowanymi. Przedmiotowe działki gruntu przechodzą z mocy prawa na własność danej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o zatwierdzeniu podziału stała się ostateczna.
Art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiąc o przejściu prawa własności z mocy samego prawa, nie reguluje podziału nieruchomości, lecz określa następujące z mocy prawa skutki decyzji podziałowej. Zmiana stanu prawnego na podstawie tego unormowania następuje z mocy prawa i stanowi samodzielną podstawę ujawnienia w księdze wieczystej przejścia prawa własności.
Zdaniem Wojewoda [...] ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania może być realizowany w drodze cywilnoprawnej poprzez uzgodnienie wysokości odszkodowania między właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym a właściwym organem albo - gdy do takiego uzgodnienia nie dojdzie - w drodze administracyjnej przez wydanie decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania na zasadach i w trybie określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości.
Prawo do odszkodowania, na mocy art. 98 ust. 3 powyższej ustawy powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna. Z tą bowiem datą działki gruntu wydzielone na wniosek właściciela pod drogi publiczne przechodzą z mocy prawa na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządowych (art. 98 ust. 1 ustawy).
Obowiązek odszkodowawczy ciążący na właściwej jednostce samorządu terytorialnego w sposób nierozerwalny związany jest z odjęciem poprzedniemu właścicielowi prawa własności, które przechodzi odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z mocy prawa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne.
W związku z powyższym roszczenie o odszkodowanie powstaje dopiero po nabyciu cech ostateczności przez decyzję podziałową. Zdaniem Wojewody [...] nie jest zatem możliwe ustalenie bądź też zrzeczenie się odszkodowania przed powstaniem roszczenia o to odszkodowanie. W tym miejscu organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2006 r. (sygn. akt I OSK 417/06), w którym Sąd stwierdził, iż ponieważ prawo do odszkodowania powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział stanie się ostateczna, uzgodnienia przewidziane w art. 98 ust. 3 ustawie o gospodarce nieruchomościami mogą mieć miejsce dopiero po przejściu nieruchomości na własność gminy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "przyjmując - co do zasady - dopuszczalność zrzeczenia się odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne należy zauważyć, że prawo do odszkodowania powstaje dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna". Podobne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I SA/Wa 2055/07) gdzie orzekł, iż skuteczne uzgodnienie należnego odszkodowania może nastąpić dopiero po przejściu prawa własności nieruchomości na rzecz gminy, to w sposób oczywisty wszelkie negocjacje prowadzone przed tą datą z właścicielem gruntu nie są uzgodnieniami w rozumieniu art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jak wskazał Wojewoda [...] decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości w wyniku którego powstały działki przeznaczone pod ulice została wydana w dniu [...] grudnia 1996 r., zaś oświadczenie o zrzeczeniu się odszkodowania zostało podpisane w dniu 18 grudnia 1996 r., a więc wtedy kiedy nie były jeszcze wymagalne roszczenia odszkodowawcze.
Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, wniesione odwołanie zasługuje na uwzględnienie, a konieczność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, w celu ustalenia odszkodowania, uzasadnia zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2004 r. (sygn. akt I SA 2383/02) przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego dopiero w toku postępowania odwoławczego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Zdaniem organu odwoławczego operat szacunkowy wpływa bezpośrednio na treść decyzji kształtującej obowiązek finansowy strony postępowania i dlatego należy zagwarantować stronie prawo do oceny tego operatu przez organy obu instancji. Organy administracji publicznej winny prowadzić postępowanie w taki sposób, aby nie doprowadzić do "faktycznego" rozpoznania sprawy w jednej tylko instancji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2007r., sygn akt I OSK 1753/06).
Podsumowując Wojewoda [...] wskazał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, a decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 oraz 80 kpa.
Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto W., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 508 kc w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że nie doszło do skutecznego zwolnienia z długu W. co do obowiązku wypłaty odszkodowania za nieruchomość w wyniku złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę;
2. art. 129 ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że konieczne jest w tej sprawie ustalenie odszkodowania za nieruchomość w sytuacji gdy poprzedni jej właściciele skutecznie zrzekli się odszkodowania.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postepowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego W. powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazała, że zrzeczenie się odszkodowania za grunt przejęty pod budowę ulicy przed dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna stanowi w przedmiotowej sprawie zwolnienie z długu przyszłego i jest skuteczne.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.
Wnioskodawcy złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania za działki gruntu wydzielone w ramach podziału nieruchomości, które przeszły na własność gminy z mocy samego prawa, gdy decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości stała się ostateczna. Decyzja ta została wydana w dniu 20 grudnia 1996 r. na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.). Przepis art. 10 ust. 5 powyższej ustawy stanowił, że grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem na wniosek właściciela przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Odjęcie własności działek gruntu miało charakter publicznoprawny, ponieważ następowało z mocy samego prawa w związku z wydaniem i uzyskaniem waloru ostateczności przez decyzję administracyjną o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. Oznacza to, że odszkodowanie należne za odjęcie w sposób władczy prawa własności działek gruntu wydzielonych przy podziale nieruchomości również nie ma charakteru cywilnoprawnego, lecz publicznoprawny, jako zobowiązanie gminy (podmiotu publicznoprawnego) wobec właściciela nieruchomości za pozbawienie go własności działek gruntu z mocy samego prawa.
Nie zmienia takiego charakteru uprawnienia odszkodowawczego obowiązujący obecnie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 659 ze zm.), mający zastosowanie w rozpatrywanej sprawie z mocy art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z powołanego art. 98 ust. 3 wynika, że za działki gruntu wydzielone przy podziale nieruchomości pod drogi publiczne przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Jeżeli jednak do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Strony nie ustaliły wysokości odszkodowania (protokół negocjacji z dnia [...] maja 2009 r.). Oświadczenie strony z dnia [...] grudnia 1996 r. zrzekające się odszkodowania za nieruchomość nie mogło wywołać skutku w postaci nieodpłatnego przejęcia nieruchomości. Powołany powyżej przepis kategorycznie wskazuje, że za przejęte pod drogi publiczne nieruchomości przysługuje odszkodowanie.
Uznając prawo do zrzeczenia się odszkodowania za działki przejęte pod drogi publiczne stwierdzić należy, że takie zrzeczenie się jest prawnie dopuszczalne dopiero wówczas, gdy decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stanie się ostateczna (wyrok NSA z dnia 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 417/06, Lex nr 281387).Tym samym nie można uznać, że zachodzą przesłanki wyłączające możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania.
Obowiązek zapłaty odszkodowania przewidziany w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest konkretyzacją obowiązku określonego w art. 21 ust. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., który stanowi, iż wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Zatem prawidłowe zastosowanie art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniające treści płynące z Konstytucji RP, nakazuje przyjąć, że przesłanką konieczną i wystarczającą dla przyznania odszkodowania jest odjęcie prawa własności do nieruchomości.
Jeżeli istnieją ustawowe przesłanki do dokonania podziału nieruchomości, to organ zobligowany jest wydać decyzję o jego zatwierdzeniu i nie może uzależniać jej wydania od spełnienia dodatkowych warunków.
Reasumując wskazać należy, iż co do zasady istnieje możliwość zrzeczenia się roszczenia o odszkodowanie za grunty wydzielone pod drogi publiczne. Jednakże może to nastąpić dopiero wtedy gdy takie roszczenie powstaje, tj. po przejściu z mocy prawa danej nieruchomości na własność gminy i w ramach uzgodnień przewidzianych w ust. 3 art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 238/07) .
W związku z tym dokonane w tym zakresie uzgodnienia między stronami, zanim została wydana decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, nie mogła mieć znaczenia dla oceny stosowania art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwłaszcza że żaden przepis dotyczący przesłanek podziału nieruchomości nie uzależnia jego dokonania od uzgodnień co do odszkodowania za grunty wydzielone pod drogi publiczne.
Sprawa odszkodowania za przejęte z mocy prawa działki gruntu na rzecz podmiotów publicznoprawnych wydzielone przy podziale nieruchomości pod drogi publiczne, rozstrzygana jest ostatecznie decyzją administracyjną na zasadach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Brak jest zatem podstaw w niniejszej sprawie do przypisywania odszkodowaniu za odjęcie własności działek gruntu wydzielonych przy podziale nieruchomości pod drogi, cywilnoprawnego charakteru skutkującego zastosowaniem wobec uprawnienia o ustalenie i wypłatę tego odszkodowania cywilnoprawnej instytucji uregulowanej w art. 508 kc.
Zdaniem Sądu, w świetle powyższych rozważań słuszne jest stanowisko Wojewody [...], który uchylił decyzję Prezydenta W. odmawiającą ustalenia odszkodowania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenie przez organ pierwszej instancji, wskazując na naruszenie art. 7 kpa, art. 77 kpa w zw. z art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w stopniu, który uniemożliwia merytoryczne rozstrzygniecie sprawy przez organ drugiej instancji w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 kpa prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Przekazując sprawę organ odwoławczy zawarł prawidłowe wskazania, co do okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, szczególnie w zakresie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie wyceny nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło