IV SA/Wa 1380/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-22
Skład orzekający: Alina Balicka, Jakub Linkowski, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska odmawiające stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] października 2011 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności w kontekście kwalifikacji przedsięwzięcia wydobycia kruszywa z wód śródlądowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym skarga podlega oddaleniu. W ocenie sądu, w dacie wydania kontrolowanego postanowienia, przepisy dotyczące kwalifikacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w tym wydobycia kruszywa z wód śródlądowych, nie były jednoznaczne i budziły wątpliwości interpretacyjne. Wybór jednej z możliwych interpretacji nie stanowi rażącego naruszenia prawa, które jest przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd podkreślił, że postępowanie nieważnościowe ma na celu weryfikację wad kwalifikowanych, a nie ponowne merytoryczne rozstrzyganie sprawy.Stan faktyczny
Organizacja O. wniosła skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) odmawiające stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] października 2014 r., które utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] października 2011 r. GDOŚ z dnia [...] października 2011 r. uchyliło w części postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska dotyczące obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 dla przedsięwzięcia polegającego na pracach pogłębiarskich w rzece. O. zarzuciło rażące naruszenie prawa krajowego i wspólnotowego w zakresie kwalifikacji tego przedsięwzięcia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie sędzia WSA Jakub Linkowski, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.), Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w M. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia oddala skargę
Na podstawie art 138 § 1 pkt 1 oraz art. 127 § 3 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku O. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2014 r" znak: [...], którym odmówiono stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] października 2011 r., znak: [...], postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 roku znak: [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy ww postanowienie z dnia [...] października 2014 r.
Zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2015 roku roku zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.
Pismem z dnia 30 marca 2011 r. B. R. - reprezentujący inwestora P. S.A., działając zgodnie z postanowieniem Marszałka Województwa [...], przedłożył Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska [...] dokumenty, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r., o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227, z późn. zm.), tj. m.in. kopię wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie prac pogłębiarskich w celu udrożnienia głównego koryta rzeki dla potrzeb zabezpieczenia przeciwpowodziowego rzeki [...] od km [...] do km [...] w miejscowości L. oraz czasowe składowanie piasku pochodzącego z prac pogłębiarskich w międzywalu rzeki [...] na brzegu lewym w km [...]. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r., znak: [...], Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska [...] nałożył na P. S.A. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 oraz przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, ustalając jednocześnie jego zakres.
Od powyższego postanowienia pismem z dnia 6 czerwca 2011 r. zażalenie wniósł inwestor P. S.A. i wskutek jego rozpoznania Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia zakresu raportu w pkt 3 i w tym zakresie orzekł co do istoty, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone.
Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. O. - dalej "O.", wniosło o wszczęcie na wniosek strony postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności (w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) ww. ostatecznego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2011 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 roku znak: [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska odmówił wszczęcia na wniosek O. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wnioskowanego postanowienia.
Kolejnym pismem z dnia 29 kwietnia 2014 roku O. wniosło o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (w trybie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa) ww. postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, znak: [...] zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie art. 97 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; naruszenie przepisu § 3 ust. 1 pkt 41 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1397, z późn. zm.); Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. UE L 26 z 28 stycznia 2012 r.) - pkt 2 lit. c Załącznika II do tej dyrektywy oraz Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/60/WE z dnia 23 października 2000 r., ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej (Dz. U. UE L. z dnia 22 grudnia 2000 r.) - art. 4 ust. 7 tej dyrektywy.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r., znak: [...], Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie w powyższej sprawie - stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia [...] października 2011 r., znak: [...] oraz dopuścił O. do udziału w tym postępowaniu, a następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., znak: [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww postanowienia z dnia [...] października 2011 r.
Pismem z dnia 12 listopada 2014 r. O. wystąpiło o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosząc o uchylenie postanowienia z dnia [...] października 2014 r.
Rozpatrując ponownie sprawę, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydał zaskarżone postanowienie wskazując, że celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne, ponowne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji ustalając, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa. Po przeprowadzeniu analizy pod tym kątem uznał, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z objętych ww przepisem przesłanek przemawiających za stwierdzeniem nieważności badanego postanowienia własnego z dnia [...] listopada 2011 r. Organ ustalił, iż w kontrolowanej sprawie, planowane do realizacji przedsięwzięcie, polegające na pozyskaniu kruszywa z koryta rzeki [...] na odcinku od km [...] do km [...] w miejscowości L. oraz czasowe składowanie piasku pochodzącego z prac pogłębiarskich w międzywalu rzeki [...] na brzegu lewym w km [...], zaliczono do przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000. O. natomiast zakwestionowało kwalifikację przedsięwzięcia wskazując, że winno ono być zakwalifikowane do II grupy przedsięwzięć, zamiast błędnego zakwalifikowania do grupy III, co zdaniem O., stanowiło rażące naruszenie prawa.
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wskazał, że zaliczenie przedsięwzięcia do tzw. III grupy przedsięwzięć wynikało z interpretacji ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, zatem powyższe nie mogło stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności, gdyż interpretacja przepisów nie stanowi oczywistego naruszenia prawa. Badając kwestię kwalifikacji przedmiotowego przedsięwzięcia do jednej z ww. grup przedsięwzięć, w postępowaniu zastosowanie miały przepisy w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania kontrolowanego postanowienia, a więc w dniu [...] października 2011 r.
Stosownie do § 3 ust. 1 pkt 41 lit b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397, z późn. zm.) - dalej "rozporządzenie w sprawie przedsięwzięć", wydobywanie kopalin ze złoża ze śródlądowych wód powierzchniowych jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, wymagającym uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wyżej przytoczone przepisy, z uwagi na nieścisły i złożony zapis, budziły wątpliwości interpretacyjne zarówno organów administracji publicznej, jak i organizacji społecznych.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska wniosło O. wnosząc o:
- uchylenie przez Sąd zaskarżonego postanowienia GDOŚ z dnia [...] lutego 2015r. znak [...] w całości oraz o uchylenie w całości utrzymanego nim w mocy postanowienia GDOŚ z dnia [...] października 2014 roku znak [...];
- stwierdzenie przez Sąd nieważności w całości postanowienia GDOŚ z dnia [...] października 2011r. wraz ze stwierdzeniem nieważności w całości poprzedzającego je postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (RDOŚ) [...] z dnia [...] maja 2011r. znak: [...] - jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 par. 1 pkt. 2 kpa, w związku z art. 126 kpa), w szczególności par. 3 ust. 1 pkt. 41 lit. "b" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, jak również przytoczonego w uzasadnieniu wniesionej skargi prawa wspólnotowego,
- zasądzenie od GDOŚ na rzecz O. kwoty 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu [...] kosztów postępowania sądowo - administracyjnego na podstawie art. 200 ppsa.
Zaskarżonej decyzji [...] zarzuciło naruszenie przepisów:
prawa materialnego: wspólnotowego (UE):
1. Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985r, w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. U. UE L z dnia 5 lipca 1985r.), aktualnie - Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. U. UE L 26 z dn. 28 stycznia 2012r.) - Zał. II, pkt. 2 lit. "c" tego dokumentu, dotyczący wydobycia minerałów przy pomocy pogłębiarek morskich lub rzecznych,
2. Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej {Dz. U. UE L. 327 z dnia 22 grudnia 2000r., str. 1, ze zm.) - art. 4 ust. 7 tego dokumentu,
prawa materialnego krajowego:
1. przywołanego par. 3 ust. 1 pkt. 41 lit. "b" Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko,
2. art. 59 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity - Dz. U. 2013r., poz. 1235, ze zm.), zwanej dalej w niniejszej skardze ustawą "ocenową",
prawa procesowego:
1. art. 7 kpa (przestrzeganie praworządności i wyjaśnienie stanu faktycznego),
2. art. 8 kpa (sposób prowadzenia postępowania budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej),
3. art. 77 par. 1 kpa (rzetelne rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności przedstawionego przez O.) - co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi O. podniosło, iż z uwagi na prawo wspólnotowe, jak również wymienione prawo krajowe, w niniejszej sprawie postanowienie GDOŚ z dnia [...] października 2011r., jak również poprzedzające je postanowienie RDOŚ [...] (organu I instancji) z dnia [...] maja 2011 roku błędnie zaklasyfikowało przedmiotowe przedsięwzięcie do grupy "mogących znacząco oddziaływać wyłącznie na cele ochrony obszarów Natura 2000", o której jest mowa w art. 59 ust. 2 ustawy "ocenowej" i tym samym, zdaniem skarżącego, postanowienie to zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa (kwalifikowana wada prawna wskazaną w art. 156 par. 1 pkt. 2 kpa w związku z art. 126 kpa). O. wskazało, że wymogi praworządności wymagają jednolitego stosowania prawa, w tym przypadku wobec w pełni analogicznych przedsięwzięć wydobywania kopalin z dna [...], także w obszarach sieci Natura 2000. Tej analogicznej działalności dotyczy wprost przytoczony w skardze, zaś pominięty w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia GDOŚ z dnia [...] lutego 2015r. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2014r. (IV SA/Wa 2632/13), z którego 5 strony jego uzasadnienia O. cytuje: "..z kolei ocena oddziaływania na obszar Natura 2000 staje się bezprzedmiotowa ponieważ nie można badać czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, jeżeli przedsięwzięcie to zostało zakwalifikowane do grupy znacząco oddziaływających na środowisko. W omawianym wyroku WSA w Warszawie zajął również stanowisko, że OOŚ dla poboru kopaliny z dna [...] odcinka [...] powinna zostać zrealizowana nie na podstawie przepisów Działu V Rozdziału 5 ustawy "ocenowej" - w ramach udzielania pozwolenia na szczególne korzystanie z wód - lecz w oddzielnym postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji środowiskowej. Co więcej - zdanie takie - w odniesieniu do omawianego poboru kopaliny z dna [...] (w drugiej lokalizacji - w gminie [...]) - podziela także GDOŚ. W przedstawionej sytuacji nie można zaakceptować, że ten organ ochrony środowiska stosuje wykluczające się wzajemnie przepisy prawa - różnie, w odniesieniu do dokładnie tej samej grupy przedsięwzięć.
W skardze również podniesiono, iż postępowanie w niniejszej sprawie zasługuje na wznowienie (art. 145 par. 1 pkt. 4 kpa), ponieważ nie doręczono jednej ze stron postępowania - Dyrektorowi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (RZGW) [...] zaskarżonego postanowienia jak i postanowienia organu I instancji GDOŚ z dnia [...] października 2014 roku. Podmiot ten, zdaniem skarżącego, z mocy art. 127 ust. 7 pkt. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne jako właściciel (administrator) wód [...] (także [...] odcinka tej rzeki) jest stroną w postępowaniach o wydanie pozwolenia wodno-prawnego, w tym także na szczególne korzystanie z wód.
Generalny Dyrektora Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji pod tym kątem, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem GDOŚ było ustalenie, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, które by w konsekwencji skutkowało stwierdzeniem nieważności postanowienia GDOŚ z dnia [...] października 2011r..
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 59 ust. 2 ustawy OOŚ, w brzmieniu obowiązującym w chwili orzekania przez organ I instancji, w przypadku przedsięwzięcia innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy (tzw. I i II grupa przedsięwzięć), może ono wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, jeżeli może znacząco oddziaływać na cele jego ochrony, a nie jest bezpośrednio związane z ochroną tego obszaru lub nie wynika z tej ochrony (tzw. III grupa przedsięwzięć).
W myśl natomiast art. 97 ust. 2 tej samej ustawy, postanowienie nakładające obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 wydaje się w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Stosownie do art. 97 ust. 3 ww. ustawy regionalny dyrektor ochrony środowiska w postanowieniu nakłada obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, którego zakres, zgodnie z art. 97 ust.4, powinien być ograniczony do określenia oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Przy czym, przepisy ustawy OOŚ przewidują badanie wpływu na obszary Natura 2000 każdego przedsięwzięcia, które może oddziaływać na obszar Natura 2000 i każdy przypadek oddziaływania powinien być analizowany indywidualnie, biorąc pod uwagę dany obszar Natura 2000 oraz cele i założenia jego ochrony.
W tym miejscu należy wskazać, że w dacie orzekania przez organ I instancji w niniejszej sprawie tj. w dniu 19 lutego 2014 r., zgodnie z art. 71 ust. 2 ustawy OOŚ, uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przedsięwzięcia te wymieniono w ww. rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć i znajduje się wśród nich wydobywanie kopalin ze złoża ze śródlądowych wód powierzchniowych. Natomiast, w katalogu decyzji, których wydanie uwarunkowane było wcześniejszym uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w myśl przepisu art. 72 ust. 1 ustawy OOŚ, w brzmieniu aktualnym na dzień wydania kontrolowanego postanowienia GDOŚ tj. na dzień [...] października 2011r. wymieniono jedynie pozwolenie wodnoprawne na wykonanie urządzeń wodnych. Wśród decyzji tych nie wskazano jednak na pozwolenie wodnoprawne na wydobywanie żwiru, kamieni, piasku oraz innych materiałów w ramach szczególnego korzystania z wód. Stąd też organy administracji publicznej (w tym wydający pozwolenia wodnoprawne marszałkowie województw) uznawały, iż decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest wymagana przy wydawaniu tego rodzaju pozwolenia wodnoprawnego, ale z uwagi na fakt lokalizacji inwestycji w granicach obszarów Natura 2000, nakładały na inwestorów obowiązek o którym mowa w art. 96 ust. 3 ustawy OOŚ.
W doktrynie i orzecznictwie panuje niebudzący wątpliwości pogląd, że powołanie się na rażące naruszenie prawa, może dotyczyć tylko sytuacji wyjątkowych, gdzie takie naruszenie jest oczywiste i nie wynika z błędnej czy niejednolitej interpretacji przepisów (tak w wyroku NSA z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 878/10 dostępne na stronie www.orzeczenia.gov.pl ). Nie dotyczy to sytuacji kiedy przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej interpretacji. Wówczas wybór jednej z możliwych interpretacji nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa, nawet wtedy, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową. Zatem okoliczność zastosowania w niniejszej sprawie pojęcia, którego rozumienie w oparciu o przepisy prawa wymaga wyboru interpretacji, nie stanowi podstawy do uznania, że organ dokonujący konkretnej wykładni dopuścił się rażącego naruszenia prawa.
Aktualnie z obecnego brzmienia art. 72 ust. 1 pkt 6 ustawy OOŚ (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235, z późn. zm. - w brzmieniu obowiązującym od dnia 12 lipca 2014 r.) wprost wynika, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego na wydobywanie z wód kamienia, żwiru, piasku, oraz innych materiałów, w ramach szczególnego korzystania z wód - wydawanych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W powiązaniu ww. przepisu z § 3 ust. 1 pkt 41 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397) uznać należy, że przedsięwzięcie polegające na wydobyciu kruszywa z wód śródlądowych zaliczane jest do tzw. II grupy przedsięwzięć. Powyższe oznacza, że planowana inwestycja obecnie zostałaby zakwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko i wymagająca uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Jednakże w dacie wydania kontrolowanego postanowienia przepis ten nie brzmiał jednoznacznie, a kwestia zaliczania przedsięwzięć polegających na wydobyciu kruszywa ze śródlądowych wód powierzchniowych do przedsięwzięć wymagających uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie była interpretowana przez organy administracji publicznej ani organizacje ekologiczne w sposób jednoznaczny, co wynikało z niejasności i złożoności przepisów.
Obecnie brzmienie § 3 ust. 1 pkt 41 lit. b rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć należy interpretować w kontekście przepisów unijnych i zasadne jest, w ramach postępowania zmierzającego do wydania pozwolenia wodnoprawnego, wystąpienie o przedłożenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która w odniesieniu do danego przedsięwzięcia winna być uzyskana. Jednakże prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności powołanego wyżej postanowienia, organ winien był je poddać szczegółowej analizie w kontekście ówcześnie obowiązującej regulacji prawnej a nie w oparciu o nowe przepisy i wypracowaną linię orzeczniczą. Dlatego też postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, którym uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej określenia zakresu raportu i orzekł w tej materii, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska [...], którym stwierdzono obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 przedmiotowego przedsięwzięcia, w ocenie Sądu, nie spełnia przesłanek przemawiających za stwierdzeniem jego nieważności, określonych w art. 156 § 1 Kpa, w tym w § 1 pkt 2 kpa, o co wnosiło O.
Zgodnie z treścią art. 156 kpa, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą lub 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Należy zaznaczyć, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić w razie oczywistego naruszenia prawa, tj. w przypadku gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. Oznacza to, że w sytuacji, gdy ocena naruszenia prawa opiera się na wykładni przepisów prawa, nie można uznać, iż kontrolowane orzeczenie narusza prawo w stopniu rażącym. Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Natomiast, jeżeli zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa. Nie można przyjąć iż jest to przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt: II OSK 404/08, wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 190/12; WSA w Warszawie z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1692/10). W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy w taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa.
Należy zatem wywieść, iż w niniejszej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1821/10; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2010 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1883/10, wyrok NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt: II OSK 1334/09). Nie stanowi również o rażącym naruszeniu prawa wybranie jednej z rozbieżnych wykładni niejednoznacznego przepisu prawa, która później uznana została za nieprawidłową (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt IISA/Łd 1261/12).
Reasumując podkreślić wypada, że celem postępowania nieważnościowego jest przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji poprzez ustalenie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. Przy badaniu przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oznacza to obowiązek sprawdzenia, jakie były ustalenia faktyczne organu wydającego weryfikowaną decyzję, czy znajdowały oparcie we wskazanym materiale dowodowym, oraz czy wypełniały one przesłanki zastosowanego przepisu prawnego, a jeżeli nie, to czy uchybienie to w sposób rażący odbiegało od prawidłowego stosowania tego przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt: VII SA/Wa 2127/12).
Przeprowadzając weryfikację pod powyższym kątem, organy prawidłowo uznały, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych przesłanek przemawiających za stwierdzeniem nieważności postanowienia własnego z dnia [...] listopada 2011 r., znak: [...] i tym samym w niniejszej sprawie nie zasługują na uwzględnienie argumenty przedstawione we wniosku O. o stwierdzenie nieważności postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2011 r., znak: [...].
A zatem, biorąc pod uwagę fakt, iż w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpiły przesłanki określone w art. 156 § 2 Kpa, przemawiające za stwierdzeniem nieważności ww. postanowienia, zaskarżone postanowienie i postanowienie utrzymane nim w mocy nie zostały wydane z naruszeniem prawa.
Ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło