IV SA/Wa 1478/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący A. B. wniósł skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału IV z dnia 12 czerwca 2017 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, po uiszczeniu żądanej kwoty skarżący został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 100 zł. Zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 Nr 221, poz. 2193 ze zm.) w sprawach skarg niewymienionych w ust. 1-5 wpis stały wynosi 200 zł. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Posiada dom wraz z działką oraz gospodarstwo rolne o pow. 2,6 ha, budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, stodołę, ½ udziału domu w budowie o pow. 200m2 wraz z działką rolną. Ponadto posiada samochód osobowy marki [...] z 2006 r. Zarówno skarżący jak i jego żona otrzymują świadczenia emerytalne – skarżący w wysokości 2480 zł, zaś jego żona 1680 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki skarżący wymienił koszty ponoszone na utrzymanie domów ok. 7000 zł rocznie, opłaty za media 4000 zł rocznie, koszty leczenia 2500 zł rocznie, ubezpieczenie majątku 1500 zł rocznie, koszty utrzymania samochodu 8000 zł rocznie. Wykonując zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył dodatkowe dokumenty oraz oświadczenia z których wynika, iż opłaty związane z eksploatacją domów wynoszą 3200 zł rocznie – opał, ubezpieczenie domów i gospodarstwa rolnego 836 zł rocznie, 118 zł miesięcznie – opłata za energię elektryczną, 105 zł miesięcznie - opłata za wodę i kanalizację, 60 zł miesięcznie - opłata za gaz. Koszty leczenie w 2017 r. skarżącego i jego żonę wyniosły 2700 zł, zaś zakup leków to kwota ok. 100 zł miesięcznie. Natomiast na koszty utrzymania samochodu składają się: ubezpieczenie OC 472 zł, badanie techniczne 100 zł, wymiana oleju, filtrów, opon, żarówek, drobne naprawy min. 600 zł rocznie, paliwo ok. 9,9 zł dziennie. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w 2017 r. gospodarstwo rolne przyniosło stratę (912 zł + plus praca osobista). Z przedstawionego zaś przez skarżącego zaświadczenia wynika, iż w 2015 r. skarżący otrzymał płatności z ARiMR w wysokości 6253,21 zł, w 2016 r. w wysokości 5400,63 zł. Wniosek dotyczący płatności za 2017 r. jest w trakcie rozpoznawania. Skarżący oraz jego żona wyjaśnili również, iż kwota 39500 zł znajdująca się na ich koncie pochodząca ze sprzedaży działki jest kwotą należącą do ich syna, przeznaczoną na zakup mieszkania. Kwota ta, z uwagi na trudną sytuację rodzinną syna, została zdeponowana na ich koncie. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 2494,01 zł, zaś jego żona w wysokości 1708,20 zł. Ponadto z konta żony skarżącego spłacana jest pożyczka w wysokości 200 zł miesięcznie. Odnosząc się do kosztów związanych z budową domu, remontem, wyburzaniem budynków inwentarskich skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunków czy paragonów dotyczących zakupu materiałów. W miarę posiadanych środków finansowych prowadzi budowę, rozbudowę, remont i wyburzenia, wszelkie prace, które są już ukończone w 95%, wykonuje osobiście. W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). W ocenie referendarz sądowego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno skarżący jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodu – świadczenia emerytalne w łącznej kwocie 4201,21 zł miesięcznie. Świadczenia te są wolne od obciążeń. Skarżący posiada ponadto gospodarstwo rolne o powierzchni 2,6 ha i korzysta z płatności przyznawanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W 2016 r. wysokość dopłaty wyniosła 5400,63 zł, natomiast wniosek za 2017 r. jest w tracie rozpatrywania. Skarżący posiada również dom, budynek mieszkalny, budynek gospodarczy, samochód osobowy i ½ domu w budowie o powierzchni 200 m2. Warto w tym miejscu odnosząc się do kosztów związanych z budową, remontem czy rozbiórką domów, jak również spłatą pożyczki w wysokości 200 zł miesięcznie wskazać, że koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych zalicza się wydatki na żywność, mieszkanie, odzież, środki czystości i niezbędne opłaty. Zarówno ani spłata pożyczki ani koszty związane z budową, remontem czy rozbiórką domów nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązków ponoszenia kosztów postępowania. W postanowieniu z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13 Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do spłaty rat kredytu wskazał, iż prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązania publicznoprawnymi. Natomiast skoro wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na spłatę rat kredytu, to winien także wywiązać się z obowiązku poniesienia opłat sądowych oraz pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie. W postanowieniu z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt II OZ 423/14 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu, bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., II FZ 237/13). Wobec powyższego nie można uznać, że skarżący jest osobą żyjącą w ubóstwie, czy też z uwagi na okoliczności życiowe pozbawiony jest środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Skarżący jak sam wskazał, jest w stanie wygospodarować środki na budowę domu, remont, wyburzanie budynków inwentarskich. Podkreślenia wymaga, że prace te skarżący wykonał już w 95 % a powierzchnia nowo wybudowanego domu wynosi 200m2, co zapewne związane jest z dużymi nakładami finansowymi, których wysokości skarżący nie podał. Skarżący poprzestał tylko na złożeniu oświadczenia, iż nie posiada rachunków czy paragonów dotyczących zakupu materiałów. Skarżący również pominął fakt spłacania pożyczki w wysokości 200 zł miesięcznie, zaznaczyć należy, iż wymagany na obecnym etapie postępowania wpis uzupełniający od skargi wynosi 100 zł (wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. k. 16 akt). Wobec powyższego, w ocenie referendarza sądowego, skarżący jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane z udziałem w niniejszej sprawie. Inne opłaty sądowe, do których skarżący może być wezwany w niniejszej sprawie to, w przypadku oddalenia skargi, opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2192) za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczanym na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia; w przypadku zaś wniesienia skargi kasacyjnej wpis od skargi kasacyjnej zgodnie z § 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyniesie połowę wpisu od skargi na decyzję tzn. 100 zł. W przypadku zaś uchylenia zaskarżonej decyzji uzasadnienie orzeczenia zostanie sporządzone z urzędu, bez konieczności uiszczania dodatkowych opłat. Wobec powyższego, w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, przeczy temu przedstawiona przez skarżącego sytuacja materialna. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.