IV SA/Wa 153/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska - Bigiej po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] listopada 2013 r., [...] w przedmiocie ustalenia linii brzegowej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy P. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w wysokości 300 zł, skarżący zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. We wniosku złożonym w dniu 3 lutego 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) wskazał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Podniósł, że choruje na cukrzycę i z tego tytułu przeznacza miesięcznie ok. 250 – 300 zł na leczenie. Wymienił także następujące wydatki: spłata kredytu hipotecznego - 1500 zł, alimenty – 500 zł, koszty dojazdu do pracy - 600 zł, utrzymanie domu i samochodu - około 550 zł. Skarżący oświadczył, że co miesiąc zaciąga debet. Od kilku lat pomaga także samotnej i bezrobotnej matce. Ponadto oświadczył, że działki [...] i [...], których pomniejszenie o 2 ary jest przedmiotem niniejszego postępowania, stanowią zabezpieczenie na spłatę kredytu, zaciągniętego na budowę, której nie może dokończyć, ze względu na roszady jakie spowodowały zaskarżone decyzje. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, jest właścicielem domu o pow. 105 m2 oraz nieruchomości o pow. 8436 m2. Oświadczył, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości 3.600 zł. Zarządzeniem z dnia 10 lutego 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie: - dokumentu potwierdzającego wysokość dochodu, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, lokat oszczędnościowych z operacjami z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kopii umowy kredytowej oraz dokumentów wskazujących aktualną wysokość rat kredytów, a także aktualne saldo zadłużenia, - szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie, - dokumentu potwierdzającego podaną we wniosku wysokość alimentów (np. wyrok sądu, wyciąg z rachunku bankowego, potwierdzający płatność alimentów). Przy piśmie z dnia 2 marca 2014 r. skarżący nadesłał kopie następujących dokumentów: - zaświadczenia o wysokości dochodu z dnia 5 listopada 2013 r., z którego wynika, że jest zatrudniony na stanowisku policjanta, z wynagrodzeniem miesięcznym 3.087,40 zł netto, - aneksu z dnia 28 maja 2012 r. do umowy kredytowej z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie zabezpieczenia udzielonego kredytu, - umowy o kredyt gotówkowy (w celach konsumpcyjnych) w wysokości 10.844,25 zł z dnia 13 września 2013 r. - wyroku zasądzającego alimenty w wysokości 500 zł oraz kopie dokumentów potwierdzających ich opłacanie, - rachunków dotyczących zakupów żywności, odzieży, leków, paliwa, opłat przeznaczonych na utrzymanie domu, - zaświadczenia lekarskiego o leczeniu cukrzycy z powikłaniami, - zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku 2012, - zaświadczenia z dnia 23 września 2013 r. z banku o udzielonych skarżącemu kredytach i wysokości miesięcznych rat spłaty tych zobowiązań. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzono, co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu Państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na podstawie wszystkich przedstawionych przez skarżącego dokumentów i oświadczeń ustalono, że skarżący jest właścicielem domu o pow. 105 m2, posiada nieruchomości w postaci działek o łącznej pow. 8436 m2. Z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości ok. 3000 netto. Według jego oświadczenia na wydatki: spłatę kredytu hipotecznego, alimenty, koszty dojazdu do pracy, utrzymanie domu i samochodu przeznacza ok. 2950 zł. Podnosi, że co miesiąc "zaciąga debet" na życie i wspomaga swoją bezrobotną matkę (wykupuje leki). Ponadto, jak wynika z zaświadczenia z [...] S.A z dnia 23 września 2013 r.: - skarżącemu udzielono kredytu konsumpcyjnego w dniu 13 września 2013 r. w wysokosci10.844, 25 zł na okres 60 miesięcy, rata kredytu wynosi 236,65 zł; - skarżący spłaca dwa kredyty mieszkaniowe ekstralokum. Kwota kredytów na dzień wydania zaświadczenia wynosiła odpowiednio: 53.136,90 zł oraz 178.218,93 zł, raty z tytułu tych kredytów wynoszą: 277,17 zł i 924,27 zł; - skarżący korzysta z limitu kredytowego w rachunku Ekstrakonto Plus w wysokości 2.000 zł, - bank nie ma jakichkolwiek zastrzeżeń do współpracy ze skarżącym. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, należało dojść do wniosku, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, ze skarżący uzyskuje stałe, comiesięczne dochody w wysokości ok. 3000 zł (netto), posiada także nieruchomości. Fakt zaciągnięcia kredytu konsumpcyjnego, dwóch kredytów mieszkaniowych oraz korzystanie z limitu kredytowego w rachunku bankowym w wysokości 2000 zł, nie może przemawiać za uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy. Korzystanie z kredytów bankowych i limitów kredytowych oznacza, że skarżący posiada zweryfikowaną przez profesjonalną instytucję finansową zdolność kredytową, i nic nie wskazuje na to, że ma problemy ze spłatą zaciągniętych kredytów, przeciwnie, z wyżej powołanego zaświadczenia z banku wynika, że bank ocenił współpracę ze skarżącym jako przebiegającą bez zastrzeżeń. Ponadto, jak wynika z oświadczenia skarżącego zawartego w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący na działkach będących przedmiotem sporu w niniejszej sprawie zamierza, lub rozpoczął już budowę (wskazał, że nie może jej dokończyć ze względu na "roszady" jakie wywołały zaskarżone decyzje), na którą bank udzielił mu kredytu. Z tego względu również trudno uznać, że sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy. Co do konieczności spłaty zaciągniętych kredytów, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto, skarżący mimo wezwania, nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych z operacjami z okresu ostatnich trzech miesięcy. W ocenie referendarza sądowego, analiza historii rachunku bankowego (rachunków bankowych) skarżącego w okresie bezpośrednio poprzedzającym rozstrzygniecie wniosku o przyznanie prawa pomocy, ma niewątpliwie istotne znaczenie dla weryfikacji twierdzeń skarżącego o braku środków na poniesienie kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie mając na uwadze całokształt okoliczności, należało dojść do wniosku, że skarżący nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie ma środków na utrzymanie, jest osobą ubogą i nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.